Dergiler / History Studies / 2012 / Cilt: 4 - Sayı: 4

Bozok sancağı’nda köylerin teşekkülüne dair bir örnek: Çokradan köyü

An example of village formation in bozok sanjak: Çokradan Village

Sayfa
161–169
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

XVI. yüzyılda Kuzuca Kışlalı cemaatinin ziraat ettiği Büyük Üyük Viranı isimli mezra yakınından geçen Çokradan çayından ismini almış ve muhtemelen XVII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren nüfus alarak köye dönüşmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, Bozok sancağına ait tahrir, avarız, nüfus ve temettuat defterleri ve şeriyye sicillerinden istifade edilerek Bozok sancağında bir köyün kuruluşu ile burasının nüfus ve sosyal yapısı ele alınmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Oğuzların Bozok koluna mensup konar-göçerlerin kalabalık bir nüfusla bölgeye gelerek yerleşik hayata geçmesiyle bölge Bozok ismini almıştır.
💡
Sonuç & Katkı:XVI. yüzyılda Kuzuca Kışlalı cemaatinin ziraat ettiği Büyük Üyük Viranı isimli mezra yakınından geçen Çokradan çayından ismini almış ve muhtemelen XVII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren nüfus alarak köye dönüşmüştür.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmada, Bozok sancağına ait tahrir, avarız, nüfus ve temettuat defterleri ve şeriyye sicillerinden istifade edilerek Bozok sancağında bir köyün kuruluşu ile burasının nüfus ve sosyal yapısı ele alınmaktadır. Oğuzların Bozok koluna mensup konar-göçerlerin kalabalık bir nüfusla bölgeye gelerek yerleşik hayata geçmesiyle bölge Bozok ismini almıştır. Bununla birlikte, bölgenin iskânı XVI. yüzyılın ikinci yarısından XIX. yüzyıla kadar devam eden uzun bir süreci kapsamaktadır. Bu tedrici iskân sırasında çeşitli sebeplerden dolayı bazı köyler boşalırken yeni yerleşim yerleri de ortaya çıkmıştır. Bunlardan biri de günümüzde Çayıralan ilçesine bağlı olan Çokradan kasabasıdır. XVI. yüzyılda Kuzuca Kışlalı cemaatinin ziraat ettiği Büyük Üyük Viranı isimli mezra yakınından geçen Çokradan çayından ismini almış ve muhtemelen XVII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren nüfus alarak köye dönüşmüştür.

Abstract

Relying on the data derived from the tax registeries, tax units, census, income and Shariyya registeries of Bozok district, this article examines thefoundation of a village along with its population and social structure. The region got its name from the nomadic Bozok people of the Oguz tribes, who settled in the region. The settlement in the region continued from the second half of the 16th century to the 19th century. During this settlement process, due to various reasons some villages were gradually being discharged and new settlements appeared. One of these new settlements is the Çokradan town, which is currently in the Çayıralan province. In the 16th century, Çokradan received its name from Çokradan Creek, which flows through arable field of Büyük Üyük Viranı cultivated by the Kuzuca Kıslalı community. Probably after the second half of the 17th century the area received settlers and turned into a village.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜLTEN, S. (2022). Bozok sancağı’nda köylerin teşekkülüne dair bir örnek: Çokradan köyü. History Studies, Cilt: 4 - Sayı: 4, 161–169. https://ajindex.com/articles/537353

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. I. Arşiv Belgeleri 1.Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA.). Tahrir Defterleri (TD.): 155, 218, 315, 867. Maliyeden Müdevver Defterler (MAD.): 4874. Temettuat Defterleri (ML.VRD.TMT.d.): 12873. Nüfus Defterleri (NFS. d.): 2052. 2. Kuyûd-ı Kadîme Arşivi Tahrir Defterleri (KKA. TD.): 30. II. İnceleme ve Araştırmalar ACUN, Hakkı, “Yozgat Yöresi Türk Devri Yapıları”, Osmanlı Devleti ve Bozok Sancağı, Türk Ocakları Yozgat İubesi Yayınları, Yozgat 2000, ss. 79-145.
  2. AKA, İsmail, Timurlular, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1995.
  3. AKBULUT, Zeynep, Tanzimat Dönemindeki Temettuat Defterlerine Göre Akdağmadeni Kazası ve Köylerinin Sosyo-Ekonomik Yapısı (H/1260-1261), Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Niğde 2002.
  4. ALTINÖZ, İsmail, Dulkadır Eyâletinin Kuruluşu ve Gelişimi, Ukde Kitaplığı, Kahramanmaraş 2009.
  5. CANSIZ, İsmail, İer`iyye Sicillerine Göre 19. Yüzyıl Sonlarında Yozgat Sancağı, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara 1997.
  6. GÜLTEN, Sadullah, “Batı Anadolu’da Bir Yörük Grubu: XVI. Yüzyılda Karaca Koyunlular”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 12, sayı 22, Aralık 2009, ss. 192-215.
  7. GÜNDÜZ, Tufan, “XVI. Yüzyılda Kayseri’de Mezraların Köye Dönüşmesinde Konar-Göçer Aşiretlerin Rolü”, II. Kayseri ve Yöresi Tarih Sempozyumu Bildirileri, Kayseri 1998, ss. 183-192.
  8. KOÇ, Yunus, XVI. Yüzyılda Bir Osmanlı Sancağının İskân ve Nüfus Yapısı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1989.
  9. KÖSE, Cüneyt, Boğazlıyan’ın 1 Numaralı İeriyye Sicili H. 1306-1321/ M. 1888-1903, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, c. I, II, III, Ankara 1994.
  10. KÜTÜKOĞLU, Mübahat S., Menteşe Sancağı 1830 (Nüfus ve Toplum Yapısı), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2010.
  11. OCAK, Ahmet Yaşar, “Bozok”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. VI. İstanbul 1992, ss. 321-322.
  12. ORHONLU, Cengiz, Osmanlı İmparatorluğu’nda Aşiretlerin İskânı, Eren Yayınları, İstanbul 1987.
  13. ÖZ, Mehmet “Bozok Sancağı’nda İskân ve Nüfus (1539-1642)”, XII. Türk Tarih Kongresi, c. II, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1999, ss. 787-794.
  14. SÜMER, Faruk, “Bozok Tarihine Dair Araştırmalar”, Cumhuriyetin 50. Yıldönümü Anma Kitabı, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, Ankara 1974, ss. 308-351. UNAN,Fahri, “XVI. Asırda Bozok’ta Dinî Hayat”, Sempozyumu Yozgat, 13-14 Mayıs 2006. http://yunus.hacettepe.edu.tr/~unan/akademik46.html