Dergiler / History Studies / 2013 / Cilt: 5 - Sayı: 2

Geçmişten bugüne Üsküdar Ayazma mahallesi’nde yapı-mekan ilişkisi

From past to present structure and place relationship in the Ayazma district of Üsküdar

Sayfa
565–585
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Mahalle Rüstem Paşa Ailesi tarafından çeşme, yol, mektep gibi vakıf kurumları ve şahsî kullanımlarına ait saray ve onun bahçesi ile mamur edilmiştir. 18. yüzyılın ikinci yarısında saray bahçesi üzerinde kurulan camii ise o günden bugüne kadar Üsküdar‟ın silueti olarak kalmayı başarmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale Bizanslılar döneminde üst düzey idarecilerin tercih ettiği yazlık bir mekan olan Ayazma‟nın dini ve siyasi öneminin Osmanlılar döneminde de devam ettiğini mahallenin tarihini inceleyerek ortaya koymaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Üsküdar‟da, Şemsi Paşa ile İhsaniye arasında yer alan Ayazma (kutsal su) Mahallesi, Boğaziçi ve Marmara‟ya nâzır bir konumdadır.
💡
Sonuç & Katkı:Mahalle Rüstem Paşa Ailesi tarafından çeşme, yol, mektep gibi vakıf kurumları ve şahsî kullanımlarına ait saray ve onun bahçesi ile mamur edilmiştir. 18. yüzyılın ikinci yarısında saray bahçesi üzerinde kurulan camii ise o günden bugüne kadar Üsküdar‟ın silueti olarak kalmayı başarmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makale Bizanslılar döneminde üst düzey idarecilerin tercih ettiği yazlık bir mekan olan Ayazma‟nın dini ve siyasi öneminin Osmanlılar döneminde de devam ettiğini mahallenin tarihini inceleyerek ortaya koymaktadır. Üsküdar‟da, Şemsi Paşa ile İhsaniye arasında yer alan Ayazma (kutsal su) Mahallesi, Boğaziçi ve Marmara‟ya nâzır bir konumdadır. Mahalle Rüstem Paşa Ailesi tarafından çeşme, yol, mektep gibi vakıf kurumları ve şahsî kullanımlarına ait saray ve onun bahçesi ile mamur edilmiştir. 18. yüzyılın ikinci yarısında saray bahçesi üzerinde kurulan camii ise o günden bugüne kadar Üsküdar‟ın silueti olarak kalmayı başarmıştır.

Abstract

The senior Byzantine administrators used the Ayazma (holy water) district of Uskudar as a summer residential place. This article examines the history of Ayazma and argues that the religious and political significance of Ayazma was carried to the Ottoman period. The district of Ayazma in Üsküdar is located between Şemsi Paşa and İhsaniye districts and it overlooks the Bosphorous and the Marmara Sea. The Rüstem Pasha family improved the district with their charity and built a water fountain, a school, and the road along with a palace and a garden. The mosque built in the palace garden in the second half of the 18th century has ever since remained as the silhouette of Üsküdar.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIZ, M. (2022). Geçmişten bugüne Üsküdar Ayazma mahallesi’nde yapı-mekan ilişkisi. History Studies, Cilt: 5 - Sayı: 2, 565–585. https://ajindex.com/articles/537278

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Arşiv Vesikaları Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi (VGMA): Aişe Sultan Vakfiyesi, nr. 635/2. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Cevdet Belediye (C.BLD), nr. 142/7072. Cevdet Evkaf (C.EV), nr. 199/9947, 453/22937, 476/24077, 505/25502, 23981. Cevdet Saray Mesalihi (C.SM), nr. 45/2280, 64/3229, 81/4071, 84/4225, 108/5424, 137/6854, 2351, 2833, 4225, 5116. Baş Muhasebe Evrakı (D.BŞM), nr. 1280. İbnülemin Saray Mesalihi (İE.SM), nr. 22/2269 Maliyeden Müdevver Defterler (MAD.d), nr. 720, 724, 804, 1714, 1729, 1730, 3951, 3992, 4063, 4297, 4311, 4691, 4763, 5190, 5347, 5721, 5724, 5976, 6146, 6347, 6580, 6757, 6821, 6965, 6987, 16332, 16754, 16997, 17345, 17426, 17635. Maarif Vekaleti Mektubi Kalemi (MF.MKT), nr. 1022/53. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi: Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri (TS.MA.d), nr. 4212, 5466, 9874. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı (TSMA), E. 503. Tıpkı Basım ve İnceleme Eserler Afyoncu, Erhan, “Rüstem Paşa”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, c. XXXV (İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayıncılık ve Matbaacılık, 2008), s. 288-290.
  2. Ahmed Süheyl, Şeref abat”, Şehremaneti Mecmuası, sayı 67 (1930), s. 241-245.
  3. Bayram, Sadi, - Tüzen, Adnan, “İstanbul Üsküdar Ayazma Camii ve Ayazma Camii İnşaat Defteri (Üsküdar, Sultan III. Mustafa Camii)”, Vakıflar Dergisi, sayı 22 (1991), s. 199-288.
  4. Bayrı, M.Halil, “Beşyüzüncü Fetih Yılında İstanbul İlinde Yer Adları-IX-Bendler, Sukemerleri, Ayazmalar, Kaynaklar”, Türk Folklor Araştırmaları, c. 2, sayı 47 (1953), s. 747-748.
  5. Busbecq, Ogier Augerius De, Türk Mektupları, çev. Hüseyin Cahit Yalçın (İstanbul: Remzi Kitabevi, 1939).
  6. Değer, Mebrure, “İstanbul Ayazmalarında Halk Tedavisi=Folk Medicine in the Ayazma (Sacred Springs) of İstanbul”, IV. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri: Gelenek, Görenek ve İnançlar, c. 4, Ankara 1992, s. 79-89.
  7. Develioğlu, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat (Ankara, Doğuş Ltd. Şti. 1970).
  8. Eldem, Sedad Hakkı, Köşkler ve Kasırlar, c. II (İstanbul: Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Mimarlık Bölümü Rölöve Kürsüsü, 1974).
  9. Eremya Çelebi Kömürcüyan, İstanbul Tarihi-XVII. Asırda İstanbul, çev. Hrand D. Andreasyan (İstanbul: Eren Yayıncılık, 1988). Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, haz. Orhan Şaik Gökyay, c. I (İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1996).
  10. Eyice, Semavi, “Ayazma Camii”, Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, c. IV (İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayıncılık ve Matbaacılık, 1991), s. 230-231.
  11. Eyice, Semavi, “Ayazma Camii”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, c.