Dergiler / History Studies / 2013 / Cilt: 5 - Sayı: 5

Lozan Sonrasında Boğazlar Sorununun Çözümü: Montreux Boğazlar Sözleşmesi

The Resolution of Straits Question After the Lausanne Treaty: Montreux Straits Convention

Sayfa
19–38
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Lozan Anlaşmasına dahil olmayan Almanya'nın bu sözleşmede Alman isteklerinin aksine Sovyetler Birliği'nin Boğazların Karadeniz'e sahildar olan devletlerin harp gemilerine tamamen açık olması önerisi kabul görmüş ve Rus savaş gemilerinin Akdeniz'e inmelerinin önü açılmıştır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma 1936 tarihli Montreux (Montrö) Boğazlar Sözleşmesinin tarihi sebeplerini ve bu sözleşmenin getirdiği sonuçları incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye'nin boğazlardaki egemenlik haklarını sınırlandıran 1923 Lozan Barış Antlaşması Almanya ve İtalya'nın 1930larda silahlanma yarışına girmesi ile Türkiye'nin güvenliğini sağlamaktan uzak kalmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Lozan Anlaşmasına dahil olmayan Almanya'nın bu sözleşmede Alman isteklerinin aksine Sovyetler Birliği'nin Boğazların Karadeniz'e sahildar olan devletlerin harp gemilerine tamamen açık olması önerisi kabul görmüş ve Rus savaş gemilerinin Akdeniz'e inmelerinin önü açılmıştır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışma 1936 tarihli Montreux (Montrö) Boğazlar Sözleşmesinin tarihi sebeplerini ve bu sözleşmenin getirdiği sonuçları incelemektedir. Türkiye'nin boğazlardaki egemenlik haklarını sınırlandıran 1923 Lozan Barış Antlaşması Almanya ve İtalya'nın 1930larda silahlanma yarışına girmesi ile Türkiye'nin güvenliğini sağlamaktan uzak kalmıştır. Türkiye'nin talebi ile Lozan Boğazlar Sözleşmesi'ni imzalayan devletler İsviçre'nin Montreux şehrinde biraraya gelerek Türkiye Cumhuriyeti'nin egemenlik haklarını kısıtlayan Boğazlar Komisyonunu kaldırmış, Türkiye'ye Boğazlarda asker bulundurma ve Boğazları silahlandırma hakkı tanımış; boğazlardan savaş ve ticaret gemilerinin geçiş esaslarını belirlemiştir. Lozan Anlaşmasına dahil olmayan Almanya'nın bu sözleşmede Alman isteklerinin aksine Sovyetler Birliği'nin Boğazların Karadeniz'e sahildar olan devletlerin harp gemilerine tamamen açık olması önerisi kabul görmüş ve Rus savaş gemilerinin Akdeniz'e inmelerinin önü açılmıştır

Abstract

This study examines the causes and consequences of 1936 Montreux Convention. The Lausanne Treaty of 1923 limited the Turkish control of straits and made Turkey vulnerable as Germany and Italy entered into an arms race. At Turkey's invitation, all signatories of Lausanne Straits Convention met in Montreux, Switzerland and ended the Straits Convention that limited Turkish sovereignty on the straits. They also allowed Turkey to militarize the straits and regulated the passage of war and commercial ships. Because Germany was not one of the signatories to the Lausanne Straits Convention, it could not participate in the Montreux Convention and despite its wishes, the Soviet Union's suggestion to keep the straits open to the war ships of states bordering the Black Sea was accepted, allowing Russia an easy access to the Mediterranean

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ATABEY, F. (2022). Lozan Sonrasında Boğazlar Sorununun Çözümü: Montreux Boğazlar Sözleşmesi. History Studies, Cilt: 5 - Sayı: 5, 19–38. https://ajindex.com/articles/537227

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Arşiv Belgeleri Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA), Fon No: 030 18-01, Kutu No:65, Dosya No: 48, Sıra No: 14 Fon No: 030 10, Kutu No:63, Dosya No: 424, Sıra No: 14 Fon No: 030 10, Kutu No:266, Dosya No: 798, Sıra No: 15 The National Archives (NA), (Londra/İngiltere) FO 371/20072 E- 1969/26/44, p.227, 14 April 1936 (Turkey & Straits Convention) E- 1970/26/44, p.232, 16 April 1936 (Turkey & Straits Convention) E- 1654/26/44 p.179 24 March 1936 (Turkey& the Straits Question) E- 1607 24 May 1936 (Turkey & The Straits Demilitarised Zone) FO 371/ 20093 E-4094, P.38,3 July, 1936, (Remilitarisation of the Straits) FO 371/19038 (Daily Herald, May 14,1936)
  2. Armaoğlu, Fahir. 20 nci Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914-1980.Ankara:Alkım Yayınevi, 2005. Ataöv Türkkaya; Turkish Foreign Policy 1939-1945,
  3. Ankara, Ankara Üniversitesi Basımevi, 1965.
  4. Erkin, Ferudun Cemal. Türk Sovyet İlişkileri ve Boğazlar Meselesi, Ankara: Başnur Matbaası, 1968.
  5. Genelkurmay Başkanlığı, IX.Şube. "Boğazlar Meselesine Dair Notlar", Donanma Dergisi. 388 (1949).3-20.
  6. Fırat, Hilmi. "Türk Boğazları ve Önemi", Donanma Dergisi, 391 (1950). 15-31.
  7. Güçlü, Yücel. "Turco-British Reapprochment On The Second World War", Belleten, C.LXV, S.242, (Nisan, 2001). Gönlübol Mehmet ve Sar Cem. Olaylarla Türk Dış Politikası. C.I, (1919-1973),
  8. VI.Baskı, Ankara: A.Ü.Siyasi Bilgiler Fakültesi Matbaası, 1987.
  9. Gürün, Kamuran. Türk-Sovyet İlişkileri (1923-1950). Ankara: TTK Basımevi, 1991.
  10. Kılıç, Sezen. "Montreux Boğazlar Sözleşmesi ile ilgili Almanya"nın Görüş ve İtirazları (1936-1941)", Akademik Bakış Dergisi, 33, (Kasım-Aralık 2012).
  11. Jivkova, Ludmila. İngiliz-Türk İlişkileri (1933-1939). Çev: F.Muharrem-F.Erdinç, İstanbul: Habora Kitabevi, 1978. Seha L.Meray ve Osman Olcay. Montreux Boğazlar Konferansı Tutanaklar, Belgeler. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 1976.
  12. Soysal, İsmail. Tarihçeleri ve Açıklamaları ile Türkiye'nin Siyasal Antlaşmaları (1920-1945), C.1, Ankara, TTK Basımevi, 2000.
  13. Soysal, İsmail. "Türkiye'nin Batı İttifakına Yönelişi (1934-1937)", Belleten, 177, (Ocak 1981): s.95-155.
  14. Türkiye Cumhuriyeti Tarihi-II, Ankara, Atatürk Araştırma Merkezi, 2004.