Dergiler / History Studies / 2013 / Cilt: 5 - Sayı: 4

Büyük ayanların gölgesinde -Ordu kazası’nda âyânlığın gelişimi-

Behind the shadow of great ayans -development of ayanlik at ordu district-

Sayfa
151–176
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Karadeniz‟deki büyük ayanların yükseliş ve düşüşleri, birbirleriyle mücadeleleri ve isyanları yanında daha küçük olan Ordu kazasındaki ayan ailelerinin bu olaylar karşısındaki tutumları örneklerle gösterilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:yanlığın çözülme sürecine girdiği Tanzimat döneminde sosyal, ekonomik, siyasi dönüşüm ve kentleşmenin Ordu Kazası ayanları üzerindeki etkilerini inceleyen bu makale, kazadaki ayan ailelerin nüfuzlarını korumak için ticarete atıldıklarını veya devlet hizmetinde görev aldıklarını tespit edilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bazı şecere ve belgelerden hareketle Ordu kazasında ayanlığın gelişimi ile ilgili temel bilgileri ortaya koyan bu yazı kazadaki ayanlığın ortaya çıkış şartlarını, ayanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini de ele almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Karadeniz‟deki büyük ayanların yükseliş ve düşüşleri, birbirleriyle mücadeleleri ve isyanları yanında daha küçük olan Ordu kazasındaki ayan ailelerinin bu olaylar karşısındaki tutumları örneklerle gösterilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

yanlığın çözülme sürecine girdiği Tanzimat döneminde sosyal, ekonomik, siyasi dönüşüm ve kentleşmenin Ordu Kazası ayanları üzerindeki etkilerini inceleyen bu makale, kazadaki ayan ailelerin nüfuzlarını korumak için ticarete atıldıklarını veya devlet hizmetinde görev aldıklarını tespit edilmektedir. Bazı şecere ve belgelerden hareketle Ordu kazasında ayanlığın gelişimi ile ilgili temel bilgileri ortaya koyan bu yazı kazadaki ayanlığın ortaya çıkış şartlarını, ayanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini de ele almaktadır. Karadeniz‟deki büyük ayanların yükseliş ve düşüşleri, birbirleriyle mücadeleleri ve isyanları yanında daha küçük olan Ordu kazasındaki ayan ailelerinin bu olaylar karşısındaki tutumları örneklerle gösterilmektedir.

Abstract

This articles examines the impact of social, economic and political transformation and urbanization of the Tanzimat (restructuring) period, which brought the dissolution of ayan or provincial notables, on the ayans of Ordu district and shows that in order to preserve their privileged status the ayans or notables of Ordu either engaged in lucrative trade or took key positions in the state. Relying on genealogies and Ottoman archival documents, this article also traces the emergence of provincial notables in Ordu district and their relationship among themselves and with the Ottoman central authority. Furthermore through selected examples the article illustrates not only the attitudes of hierarchically smaller ayans of Ordu district toward the struggles of bigger ayans of Black Sea but also the causes and consequences of the fall of these bigger ayans in the region.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

EKİNCİ, İ. (2022). Büyük ayanların gölgesinde -Ordu kazası’nda âyânlığın gelişimi-. History Studies, Cilt: 5 - Sayı: 4, 151–176. https://ajindex.com/articles/537196

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Belgeler Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Erzurum Ahkam Defterleri, (DVNS.AHK.ER.d) 1; Cevdet Dahiliye 9070; Cevdet Darphane,1134; Cevdet Zabtiye 1153; Hatt-ı Hümayun, 63/ 2753, E; 102/4046-D; 80/3330; İE, ŞKRT, 533. Nüfus Defteri, (NFS.d), 1040. Kitap ve Makaleler Akdağ, Mustafa, “Yeniçeri Ocak Nizamının Bozuluşu”, DTCF, V, 1947, s.291-303.
  2. Bay, Abdullah, Trabzon Eyaletinde Mütegallibe Hareketleri ve Âyanlık (1750-1850), Erzurum 2007 (Basılmamış Doktora Tezi). Bay, Abdullah, “Canik Muhasıllığı İçin Yapılan Siyasi Mücadeleler”, Karam, Sayı 19, Güz 2008, s.67-85.
  3. Bay, Abdullah, “Ünye Âyanın’dan Canikli Genç Mustafa Ağa’nın Siyasi ve İktisadî Faaliyetleri” Karam, Sayı 7 (Güz 2005), s.60-75.
  4. Can, M. Sıtkı, “Ordu Şehrinin Tarihi” M. Sıktı Can‟a Armağan, Ordu. Çebi, Sıtkı, Ordu Şehri Hakkında Derlemeler ve Hatıralar, Ordu 2000.
  5. Dizman, İbrahim, M.Sıtkı Can‟a Armağan, Ordu. Emecen, Feridun, “Doğu Karadeniz’de Âyanlık;Tirebolulu Kethüdazade Mehmed Emin Ağa” Belleten, LXV/242:193-215.
  6. Felekzade Süleyman Efendi, Silsilename, Ordu 1923?.
  7. Karagöz, Rıza, Canikli Ali Paşa, Ankara 2003.
  8. Karagöz, Rıza, Haznedarzade Süleyman Paşa, Samsun 2009.
  9. Köyden, Bilal, Şeyhoğullarına Ait Aile Şeceresi, Ordu 1962?.
  10. Mert, Özcan, “Osmanlı Devleti Tarihinde Âyanlık Dönemi”, Osmanlı, C.6, Ankara 1999, s. 177- Öz, Mehmet, Acun, Fatma, Orta Karadeniz Tarihinin Kaynakları VII, Karahisar-ı Şarki Sancağı Mufassal Avarız Defteri (1642-1643 Tarihli), TTK, Ankara 2008.
  11. Özkaya, Yücel, “Merkezi Devlet Yapısının Zayıflaması Sonuçları: Âyanlık Sistemi ve Büyük Hanedanlar”, Osmanlı, C.6, Ankara 1999, s. 168-173.
  12. Özkaya, Yücel, Osmanlı İmparatorluğu‟nda Âyanlık, Ankara 1994.
  13. Öztürk, Temel, Osmanlıların Kuzey ve Doğu Seferlerinde Savaş ve Trabzon, Trabzon 2011.
  14. Sarıoğlan, E. Esin, Tanzimat‟ın Trabzon‟da Uygulanması, (1839-1856),
  15. Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Trabzon 1996.
  16. Saydam, Abdullah, “Trabzon’un İdarî Yapısı ve Yenileşme Zarureti (1793–1851)”, OTAM(Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi),Sayı: 18, 2005, s.285-316.