Dergiler / History Studies / 2020 / Cilt: 12 - Sayı: 6

İngiliz Gezginlere Göre XIX. Yüzyılda Osmanlı Ülkesinde SağlıkKoşulları

Health Conditions in the Ottoman Country in the 19th Century According to British Travelers

Sayfa
2987–3011
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sağlık konusunda ahalinin bazı tutumları eleştirilirken toplumun temizlik alışkanlığından övgüyle bahsedilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın temel amacı XIX. yüzyılda Osmanlı topraklarını ziyaret eden İngiliz gezginlerin, ülkedeki sağlık koşullarına dair algısını irdelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu anlamda gezginler salgın hastalıklar, halkın sağlık durumu ve şehirlerin fiziksel şartlarının toplum sağlığına etkileri gibi meselelere mercek tutmuşlardır.Gezginler, Osmanlı toplumunun genel olarak sağlıklı olduğunu dile getirmişlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Sağlık konusunda ahalinin bazı tutumları eleştirilirken toplumun temizlik alışkanlığından övgüyle bahsedilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmanın temel amacı XIX. yüzyılda Osmanlı topraklarını ziyaret eden İngiliz gezginlerin, ülkedeki sağlık koşullarına dair algısını irdelemektir. Gezginlerin eserlerinde Osmanlı toplumunun sağlık koşulları mutlaka bahsi geçen hususlardan birisidir. Bu anlamda gezginler salgın hastalıklar, halkın sağlık durumu ve şehirlerin fiziksel şartlarının toplum sağlığına etkileri gibi meselelere mercek tutmuşlardır.Gezginler, Osmanlı toplumunun genel olarak sağlıklı olduğunu dile getirmişlerdir. Ancak XIX. yüzyılda Anadolu ve İstanbul’da veba ve tifo gibi salgın hastalıkların oldukça yaygın olduğu da vurgulanmıştır. Gezginlere göre ülke genelinde sokakların “dar ve pis olması” salgın hastalıklara uygun ortam hazırlamaktadır. Seyahatnamelerde, Türkiye’de salgın zamanlarında günlük olarak ölen sayısı belirli bir miktara erişinceye kadar hastalığın ciddiye alınmadığı ifade edilmektedir. İnsanlar arasında ilişki devam ettiğinden salgın daha süratle yayılmaktadır. Gezginler, toplumdaki kaderci anlayışın hastalıkların erken dönemde teşhis ve tedavi edilmesinde en büyük engellerden birisi olduğunu ifade etmişlerdir.XIX. yüzyılda ülke genelinde salgın hastalıklar yanında çocuklar arasında raşitizm, yetişkinler arasında göz hastalıkları ve fıtığın yaygın olduğu bildirilmektedir. Ayrıca gezginlere göre yaşlılar akciğerlerinden, akıntıdan ve astımdan yakınmaktadır. Gezginlerin eleştirdikleri bir diğer husus Osmanlı ülkesindeki tıp eğitimidir. Hekimlerin tıp bilgisini ve eğitimini yetersiz gören gezginler ahalinin halk hekimlerine gitmesini de eleştirmektedir. Sağlık konusunda ahalinin bazı tutumları eleştirilirken toplumun temizlik alışkanlığından övgüyle bahsedilmiştir.

Abstract

The main aim of this study was to examine perceptions of English travellers who visited theOttoman lands in the 19th century about the health conditions in the country. The issue of thehealth conditions of the Ottoman society is one of the points certainly mentioned in the works ofthe travellers. In this sense, the travellers focused on issues such as epidemics, health status of thecommunity, and the influence of physical conditions of the cities on the public health. The travellers mentioned that the Ottoman society was generally healthy. However, it was alsoemphasised that epidemics such as plague and typhoid were considerably common in Anatoliaand Istanbul in the 19th century. According to the travellers, that streets were “narrow and dirty”throughout the country paved a convenient way for epidemics. In the travel books, it was statedthat the disease was not taken seriously until number of deaths on a daily basis reached aparticular number during the epidemics in Turkey. For the reason that people still contacted witheach other, the epidemic spread more rapidly. Travellers reported that fatalist understanding in thesociety is one of the major obstacles in diagnosis and treatment of diseases in an early period.In the 19th century, it was reported that rachitism was widely seen in children and eye diseases andhernia were often detected in adults in addition to epidemics throughout the country. According totravellers, elders also complained of lungs, post-nasal drainage, and asthma. Another issue thatthat travellers criticized was medical education in the Ottoman country. They considered themedical knowledge and education of doctors inadequate and also criticised that people went tofolk healer. Although they criticized some attitudes of people related to health issue, they spokehighly of the hygiene habit of the society.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ŞAHİN, G. (2022). İngiliz Gezginlere Göre XIX. Yüzyılda Osmanlı Ülkesinde SağlıkKoşulları. History Studies, Cilt: 12 - Sayı: 6, 2987–3011. https://ajindex.com/articles/537162

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Bâb-ı Âsafî Divan-ı Hümâyûn Sicillatı Mühimme Defterleri (A.DVNSNMH.d.), 11/ 257, 19 Ekim 1839 (H. 10-08-1255). Hariciye Nezâreti Mektubî Kalemi (HR.MKT.), 8/19, 27 Aralık 1844 (H. 16-12-1260). Hatt-ı Hümâyûn (HAT), 443/22229, 12 Temmuz 1828 (H. 29-12-1243). HAT, 1323/51663, 26 Mart 1838 (H. 29-12-1253). HAT, 555/27461, 21 Haziran 1830 (H. 29-12-1245). İrâde Dahiliye (İ.DH), 144/7419, 22 Nisan 1847 (H. 06-05-1263). İrâde Şehremaneti (İ.ŞE.), 5/3, 26 Temmuz 1894 (H. 22-01-1312). Muallim Cevdet Tasnifi Belgeleri Sıhhiye Kısmı (C.SH.) 6/290, 4 Aralık 1812 (H. 29-11-1227); C.SH., 14/ 651, 12 Eylül 1831 (H. 04-04-1247). Sadâret Mektubî Mühimme Kalemi (A.}MKT.MHM.), 126 – 91, 27 Şubat 1858 (H. 13-07- 1274). Topkapı Sarayı Müze Arşivi Defterleri (TS.MA.d), 2883, 28 Mayıs 1836 (H. 10-02-1252).
  2. Yıldız Perakende, Sıhhiye Nezâreti Maruzâtı (Y.PRK.SH.), 5/1, 2 Ağustos 1894 (H. 29-01- 1312); Y.PRK.SH., 5/5, 27 Ekim 1894 (H. 26-04-1312).
  3. Yıldız Perakende, Zabtiye (Y.PRK.ZB.), 14/78, 26 Aralık 1894 (H. 27-06-1312).
  4. B. Telif Eserler Ahmed Lütfi Efendi, Vak’anüvis Ahmed Lütfi Efendi Tarihi, C. V, (trans. Yücel Demirel), Tarih Vakfı-Yapı Kredi Yayını, İstanbul 1999.
  5. BAŞKAN, Seyfi, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye’de Resim, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayını, Ankara 1997.
  6. BRENTJES, Sonja, “XVI.-XVII. Yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu’nda Batı Avrupalı Gezginler ve Bilimsel Çalışmalar”, (çev. Meltem Begüm Saatçi), Türkler, C. XI, (edt. Hasan Celal Güzel), Yeni Türkiye Yayını, Ankara 2002, s. 251-259.
  7. BURNABY, Fred, At Sırtında Anadolu, (Çev. Fatma Taşkent), İletişim Yayınları, 3. Baskı, İstanbul 2000.
  8. BUSBECQ, Ogier Ghiselin De, Türkiye’yi Böyle Gördüm, (çev. Aysel Kurutluoğlu), Tercüman 1001 Temel Eser, [ş.y-t.y]. CELKAN, Gül, 18. ve 19. Yüzyıl İngiliz Seyahatnamelerinde Türkiye ve Türkler, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İngiliz Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Basılmamış Doktora Tezi, Ankara 1984.
  9. Cevdet Paşa, Tezâkir (1-12), C. I, (yayına hazırlayan; Cavid Baysun), 3. baskı, Türk Tarih Kurumu yayını, Ankara 1991.
  10. CHISHULL, Edmund D., Türkiye Gezisi ve İngiltere’ye Dönüş 12 Eylül 1698-10 Şubat 1702, (çev. Bahattin Orhan), Bağlam yayını, İstanbul 1993.
  11. ÇADIRCI, Musa, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentleri’nin Sosyal ve Ekonomik Yapıları, TTK yayını, Ankara 1991.
  12. ÇELİK, Yüksel, “XIX. Yüzyılda Osmanlı’da Anatomi Eğitimi ve Kadavra Temininde Yaşanan Sorunlar”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakül