Dergiler / History Studies / 2021 / Cilt: 13 - Sayı: 5

İttihatçılığın Tarihsel Serüveni: Algılar, Yargılar ve Yöntem Üçgeninde İttihat ve Terakki

HISTORICAL JOURNEY OF THE TERM OF UNIONISM: THE COMMITTEE OF UNION AND PROGRESS IN THETRIANGLE OF PERCEPTION, PRECONCEPTION ANDMETHOD

Sayfa
1475–1498
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Meşrutiyet devrisiyasal gelişmelerini Cumhuriyet Türkiye’sinden geriye doğruanlama çabasını bir yöntem haline getirmiş ve bir yandan da II.Meşrutiyet devrinde şekillenen İttihatçılık algılarından kaynaklıargümanlarını da pekiştirerek İttihat ve Terakki çalışmalarındakiön yargı ve yaygın kabullerin şekillenmesine etkide bulunmuştur.Dolayısıyla, İttihat ve Terakki çalışmalarının gelecek seyriaçısından, İttihat ve Terakki tarih yazımının rasyonel bağlamınıtartışmak önemli görülmelidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İttihat ve Terakki Cemiyeti 1889’da ortaya çıkışından Mütarekedevrinin sonuna değin geçen zaman zarfında “cemiyet-ifesadiyye”den “cemiyet-i mukaddese”ye ve sonra tekrar“cemiyet-i fesadiyye”ye bir dönüşüm yaşamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Birtakım eskiİttihatçıların Milli Mücadele ve erken Cumhuriyet devirlerindeoynadıkları rol, İttihatçılık algılarının Cumhuriyet devri siyasalargümanlarına da taşınmasına kaynaklık etmiştir. 1926 İzmirSuikast Teşebbüsü ile İttihatçıların aktif siyasi hayatı sona ermişolsa da, İttihatçılık algıları, sosyal politik ve ideolojik araçlarhalinde, İttihat ve Terakki üzerine yapılan çalışmalarda sözkonusu edilen argümanların bir parçası olarak orijinindenneredeyse hiç sapmadan varlığını sürdürmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Meşrutiyet devrisiyasal gelişmelerini Cumhuriyet Türkiye’sinden geriye doğruanlama çabasını bir yöntem haline getirmiş ve bir yandan da II.Meşrutiyet devrinde şekillenen İttihatçılık algılarından kaynaklıargümanlarını da pekiştirerek İttihat ve Terakki çalışmalarındakiön yargı ve yaygın kabullerin şekillenmesine etkide bulunmuştur.Dolayısıyla, İttihat ve Terakki çalışmalarının gelecek seyriaçısından, İttihat ve Terakki tarih yazımının rasyonel bağlamınıtartışmak önemli görülmelidir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

İttihat ve Terakki Cemiyeti 1889’da ortaya çıkışından Mütarekedevrinin sonuna değin geçen zaman zarfında “cemiyet-ifesadiyye”den “cemiyet-i mukaddese”ye ve sonra tekrar“cemiyet-i fesadiyye”ye bir dönüşüm yaşamıştır. Birtakım eskiİttihatçıların Milli Mücadele ve erken Cumhuriyet devirlerindeoynadıkları rol, İttihatçılık algılarının Cumhuriyet devri siyasalargümanlarına da taşınmasına kaynaklık etmiştir. 1926 İzmirSuikast Teşebbüsü ile İttihatçıların aktif siyasi hayatı sona ermişolsa da, İttihatçılık algıları, sosyal politik ve ideolojik araçlarhalinde, İttihat ve Terakki üzerine yapılan çalışmalarda sözkonusu edilen argümanların bir parçası olarak orijinindenneredeyse hiç sapmadan varlığını sürdürmüştür. Geçen sürezarfında, eski İttihatçılık algıları, Türkiye’nin güncel kaygı veönceliklerine göre belirginleşen yeni kavramsal yaklaşımlarlazenginleşmiş, fakat II. Meşrutiyet devrinde İttihat ve Terakki’yimeşrulaştırma ve gayri meşrulaştırma maksatlı aşırılaştırılmışsiyasal argümanlar etrafında belirginleşen İttihatçılık algıları,bugüne kadar çok az değişime uğrayarak devamlılıklarınıkorumuşlardır. Bu devamlılık, bir yandan II. Meşrutiyet devrisiyasal gelişmelerini Cumhuriyet Türkiye’sinden geriye doğruanlama çabasını bir yöntem haline getirmiş ve bir yandan da II.Meşrutiyet devrinde şekillenen İttihatçılık algılarından kaynaklıargümanlarını da pekiştirerek İttihat ve Terakki çalışmalarındakiön yargı ve yaygın kabullerin şekillenmesine etkide bulunmuştur.Dolayısıyla, İttihat ve Terakki çalışmalarının gelecek seyriaçısından, İttihat ve Terakki tarih yazımının rasyonel bağlamınıtartışmak önemli görülmelidir.

Abstract

During the period from its emergence in 1889 until the endof the Armistice period, the Committee of Union andProgress (CUP) underwent a transformation from "theseditious committee (cemiyet-i fesadiyye)" to "the sacredcommittee (cemiyet-i mukaddese)", and then back to“seditious" one. The role played by some former Unionistsduring the National Struggle and the early Republicanperiods was the source of the transfer of the perceptions ofUnionism to the political arguments in the Republicanperiod. Although the active political life of the Unionistswas terminated with the 1926 İzmir AssassinationAttempt, the perceptions proceeded within the languageshaping the studies on the CUP as socio-political andideological tools, almost without deviating from theirorigin. Over the course of time, the old perceptions aboutUnionism have been enriched with new conceptualapproaches that have been shaped by Turkey's currentconcerns and priorities; however, the perceptions aboutUnionism, which became apparent around excessivepolitical arguments with the aim of legitimizing orillegitimating the CUP during the Second Constitutionalera, have remained in existence as the result of havingundergone very little change until today. This continuity,has, on the one hand, influenced the efforts to understandthe political developments of the Constitutional eraretrospectively from the Republic of Turkey, while, on theother hand, led to the formation of the prejudices andgeneral acceptances in CUP studies by reinforcing thearguments stemming from the perceptions about Unionismduring the Constitutional era. Thus, it is significant toreconsider the rational context of the CUP historiographyin terms of the future course of CUP studies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ASLANMİRZA, B. (2022). İttihatçılığın Tarihsel Serüveni: Algılar, Yargılar ve Yöntem Üçgeninde İttihat ve Terakki. History Studies, Cilt: 13 - Sayı: 5, 1475–1498. https://ajindex.com/articles/537091

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA): Bab-ı Ali Evrak Odası (BEO) Dahiliye Hapishaneler Müdiriyeti (DH.MB.HPS.) Dahiliye İdare (DH.İD.) Dahiliye İdare-yi Umumiyye (DH.İ.UM) Dahiliye Muhaberat-ı Umumiye İdaresi (DH.MUİ) Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi (MF.MKT.) Dahiliye Siyasi Kısım (DH.SYS) İrade Defteri Hakani (İ.DFE.) İrade Maarif (İ.MF) Maarif Nezareti, Tedrisat-ı İbtidaiye Kalemi (MF.İBT.) Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri (MB.İ.) Satın Alınan Evrak Hacı Adil Bey Evrakı (HSDHADB) Umur-ı Mahalliye ve Vilayat Müdürlüğü (DH.UMVM) Yıldız Hususi Maruzat (Y.A.HUS.) Zabtiye (ZB.) T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi (BCA): BAŞBAKANLIK, KARARLAR DAİRE BAŞKANLIĞI (1920-1928) Türk Tarih Kurumu Başkanlığı Mikro Film Arşivi: The Papers of Mark Sykes, DDSY2/4 Foreign Affairs and Travel (1888-1919)
  2. AHMAD, Feroz. İttihat ve Terakki 1908-1914. Translated by Nuran Yavuz. İstanbul: Kaynak Yayınları, 2019.
  3. AKCAN, Erol. İttihat ve Terakki Fırkası’nın Paramiliter Gençlik Kuruluşları. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2015.
  4. AKŞİN, Sina. Jön Türkler ve İttihat ve Terakki. İstanbul: İmge Kitabevi, 2017.
  5. ALKAN, Necmettin, “’Yöntemi Olmayan Bir Yöntem Eleştirisi’ Olarak İbrahim Şirin Örneği”, Müteferrika, vol.58 (2020): 261-273.
  6. ATATÜRK, Mustafa Kemal. Nutuk, vol.1. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1962.
  7. AYDIN, Suavi. “İki İttihat-Terakki: İki Ayrı Zihniyet, İki Ayrı Siyaset”. Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Cumhuriyet’e Devreden Düşünce Mirası, Tanzimat ve Meşrutiyet’in Birikimi, 117-128. İstanbul: İletişim Yayınları, 2009.
  8. BAYAR, Celal. Ben de Yazım, vol.I. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018.
  9. BAYAR, Celal. Ben de Yazdım, vol.II. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018.
  10. BAYAR, Celal. Ben de Yazım, vol.III. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018.
  11. BAYUR, Yusuf Hikmet. Türk İnkılap Tarihi, vol.I, no. II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1991.
  12. BELGE, Murat. Militarist Modernleşme – Almanya, Japonya ve Türkiye. İstanbul: İletişim Yayınları, 2012.
  13. BİRGEN, Muhittin. İttihat ve Terakki’de On Sene, edited by Zeki Arıkan. İstanbul: Kitap Yayınevi, 2017.
  14. BİRİNCİ, Ali. “Sultan Abdülhamid’in Hâtıra Defteri Meselesi”, Dîvân İlmi Araştırmalar, vol.19 (2005): 177-194.
  15. BLEDA, Mithat Şükrü. İmparatorluk Çökerken, edited by Turgut Bleda. İstanbul: Destek Yayınevi, 2010. Cemal Paşa. Hatıralar, edited by Alpay Kabacalı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2001.
  16. COHEN, I.