Dergiler / History Studies / 2017 / Cilt: 9 - Sayı: 3

Demokrat Parti Döneminde Parti İçi Muhalefet ve Kırılma Anları: Tarihsel Bir Analiz

In Party Opposition of Democrat Party and Turning Points: A Historical Analyse

Sayfa
77–92
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın ana argümanını desteklemek için Türk siyasi hayatında 1946 ile 1960 yılları arasında yaşanan ve DP'de parti içi muhalefeti yükselten dönüm noktaları ele alınmıştır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi'ne giden süreç çok (f)aktörlü bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Her ne kadar bu süreç içerisinde Demokrat Parti'nin (DP) siyasi ve ekonomik uygulamalarının iç ve dış çevrelerde yaratmış olduğu rahatsızlıklar askeri müdahalenin esas nedeni olarak tahayyül edilse de aynı uygulamaların parti içerisindeki yansımaları da dikkate değerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın ana argümanını desteklemek için Türk siyasi hayatında 1946 ile 1960 yılları arasında yaşanan ve DP'de parti içi muhalefeti yükselten dönüm noktaları ele alınmıştır
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi'ne giden süreç çok (f)aktörlü bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır. Her ne kadar bu süreç içerisinde Demokrat Parti'nin (DP) siyasi ve ekonomik uygulamalarının iç ve dış çevrelerde yaratmış olduğu rahatsızlıklar askeri müdahalenin esas nedeni olarak tahayyül edilse de aynı uygulamaların parti içerisindeki yansımaları da dikkate değerdir. Bu bağlamda 1950'den 1960'a kadar devam eden DP iktidarı boyunca başta dönemin başbakanı Adnan Menderes ve cumhurbaşkanı Celal Bayar olmak üzere partinin önde gelen isimleri mütemadiyen parti içi dengeleri de gözetmek durumunda kalmışlardır. Hatta zaman zaman başta Bayar, Menderes ve Köprülü olmak üzere parti kurucuları arasında da önemli görüş ayrılıkları ortaya çıkmıştır. Bu görüş ayrılıkları, parti içerisindeki basit birtakım fikir ayrılıklarının ötesinde olmuştur ve hatta çoğu zaman toplu istifalar veya görevden alınmalar şeklinde patlak vermiştir. Son tahlilde, 1960'a giden süreçte DP, en az muhalefet partisi konumundaki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve ülke içerisindeki en önemli aktörlerden birisi konumundaki askerler kadar kendi iç dinamiklerince de yıpratılmıştır. Bu çalışma DP'nin 10 yıllık iktidarı dönemindeki sürekli canlı kalan parti içi muhalefeti nedenler ve sonuçlar bağlamında analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ana argümanını desteklemek için Türk siyasi hayatında 1946 ile 1960 yılları arasında yaşanan ve DP'de parti içi muhalefeti yükselten dönüm noktaları ele alınmıştır

Abstract

The process through 27 May 1960 Military Coup D’etat appears as a multi factoral process that includes many actors. Despite of the fact that Democrat Party’s (DP) political and economic implementation’s reflactions on internal and external environment are considered the major reasons of the military coup; the same implementation’s reflactions within the party are also noteworthy. In this context, most of all Celal Bayar and Adnan Menderes, leading actors of the party were continually forced to protect the in party dynamics. Even the founders of the party such as Adnan Menderes, Celal Bayar and Fuad Köprülü felt into major disagreements from time to time that oftenly caused exclusions and resignations from the party. In the finaly analyses, besides the Republican People’s Party (CHP) and Turkish military forces, DP was also exhausted by its in dynamics. This study aims to analyse the reasons and results of the in party opposition of DP during its ten years of rulling party term. In order to support the main thesis of the study, turning historical points in Turkey between 1946 and 1960 are covered

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜZELİPEK, Y. A. (2022). Demokrat Parti Döneminde Parti İçi Muhalefet ve Kırılma Anları: Tarihsel Bir Analiz. History Studies, Cilt: 9 - Sayı: 3, 77–92. https://ajindex.com/articles/536979

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. AĞAOĞLU, Samet, Arkadaşım Menderes, Baha, İstanbul 1967
  2. APUHAN, Recep Şükrü, 27 Mayıs’tan Yassıada Mahkemeleri’ne Adnan Menderes, Timaş, İstanbul, 2007
  3. BABAOĞLU, Resul, “6/7 Eylül Olayları’nın Muhtemel Failleri Üzerine Bir Deneme”, International Journal of Social Science, C. 6, S. 2, Şubat 2013, s.1351. BİLGE, Muhiddin, “Türkiye’de Demokrasi Kültürü: Siyaset ve Toplum”, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Y.15, S. 3, Aralık 2011, s. 52-53.
  4. BOZDAĞ, İsmet, Darağacında Bir Başbakan Menderes, Truva Yayınları, İstanbul, 2004
  5. BİRAND, Mehmet Ali vd., Demirkırat, Can Yayınları, İstanbul 2016
  6. BULUT, Sedef,, “Üçüncü Dönem Demokrat Parti İktidarı (1957-1960): Siyasi Baskılar ve Tahkikat Komisyonu”, Akademik Bakış, C. 2, S. 4, Yaz 2009, s.137. BURÇAK, Rıfkı Salim, 27 Mayıs Üzerine Görüşler, Demokratlar Kulübü Yayınları, Ankara 1991
  7. ÇAKMAK, Diren, “Türk Siyasal Yaşamında Bir Muhalefet Partisi Örneği: Hürriyet Partisi (1955-1958)”,
  8. Akademik Bakış, C.2, S.3, Kış 2008, s.153-154.
  9. DEMİR, Şerif, Düello, Timaş, İstanbul, 2011
  10. DEMİR, Şerif, “Celal Bayar’ın Cumhurbaşkanı Seçilmesi ve Demokrat Parti Hükümeti’nin Kurulması”, International Journal of History, C.4, S.2, Ağustos 2012, s.126 EŞEL, Gökhan, “Demokrat Parti Dönemi Türk-Amerikan İlişkilerinde Basın Sansürü ve Pulliam Davası”, Türklük Bilimi Araştırmaları, S. 29, Bahar 2011, s.146. ERKMEN, Hayrettin, “Yurtta Olup Bitenler”, Akis, 31 Temmuz 1954, s.7. HEPER, Metin, Türkiye’de Devlet Geleneği, Doğubatı Yayınları, İstanbul 2006
  11. HÜR, Ayşe, İnönü ve Bayar’lı Yıllar (1938-1960),
  12. Profil, İstanbul, 2015
  13. İCRA, Baside, Demirkırat Alfabesi, Demokrat Parti Tüzük ve Programı, Ankara 1992
  14. NCE, Erdal, “Köylüyü Topraklandırma Kanunu’nun Türk Siyasal Yapısının Oluşumu Üzerindeki Etkileri”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, C.5, S.13, Güz 2006, s.62. KUBİLAY, Çağla, “Demokrat Parti Döneminde Basında İspat Hakkı Tartışmaları”, İletişim Araştırmaları, C.12, S.1, 2014, s.12 ÖYMEN, Altan, Değişim Yılları, Doğan Kitap, İstanbul, 2014
  15. SAKAL, Fahri, “Tek Parti Döneminde CHP Propaganda Anlayışından Propaganda ve Yayın Bürosu’nun Kuruluşuna”, Studies of the Ottoman Domain, C.7, S.13, 2017, s.3 SAROL, Mükerrem ve BOZDAĞ, İsmet, 100.Yaşında Celal Bayar’a Armağan, Tercüman, İstanbul 1982
  16. ŞEYHANLIOĞLU, Hüseyin, “12 Temmuz Beyannamesi’nin Siyasal Etkileri ve Önemi”, Süleyman Demirel Üniversitesi SBE Dergisi, C.2, S.16, 2012, s.90. TEKSOY, Gülizar Beril Teksoy, “Grup Toplantı Tutanaklarında Demokrat Parti”, Kebikeç, S.36, 2013, s. 221. YAŞAR