Dergiler / History Studies / 2020 / Cilt: 12 - Sayı: 5

Büyük Selçuklu Emîri Müeyyed Ay-Aba ve Nîşâbûr Melikliği’nin Kuruluşu

The Great Seljukian Emir Moeyyed Ay-Aba and Establishment of Nishapur Mastery

Sayfa
2427–2453
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Nitekim Müeyyed Ay-aba elde ettiği bu güç sayesinde Büyük Selçuklu sultanı Mahmud Han’ın gözlerine mil çekerek onu hapsetmiş ve Nîşâbûr’da hutbeyi kendi adına okutarak bağımsızlığını ilan edip, Nîşâbûr’da kendi melikliğini kurmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Büyük Selçuklu sultanı Sencer’in emîrlerinden Müeyyed Ay-aba tarafından kurulan Nîşâbûr Melikliği XII. yüzyılda Horasan’da başta Nîşâbûr olmak üzere Tûs, Nesâ, Ebiverd, Şehristân, Dâmgân ve buna bağlı yerlerde hâkimiyet sürmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nîşâbûr Melikliği’nin kurucusu olan Müeyyed Ay-aba, Sultan Sencer’in Oğuzlar’ın eline esir düşmesiyle birlikte Oğuzlarla giriştiği mücadele sonucunda Horasan’da önemli bir güç olarak ortaya çıkmaya başlamış ve bu durum Sultan Sencer’in halefleri zamanında giderek artmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Nitekim Müeyyed Ay-aba elde ettiği bu güç sayesinde Büyük Selçuklu sultanı Mahmud Han’ın gözlerine mil çekerek onu hapsetmiş ve Nîşâbûr’da hutbeyi kendi adına okutarak bağımsızlığını ilan edip, Nîşâbûr’da kendi melikliğini kurmuştur.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Büyük Selçuklu sultanı Sencer’in emîrlerinden Müeyyed Ay-aba tarafından kurulan Nîşâbûr Melikliği XII. yüzyılda Horasan’da başta Nîşâbûr olmak üzere Tûs, Nesâ, Ebiverd, Şehristân, Dâmgân ve buna bağlı yerlerde hâkimiyet sürmüştür. Nîşâbûr Melikliği’nin kurucusu olan Müeyyed Ay-aba, Sultan Sencer’in Oğuzlar’ın eline esir düşmesiyle birlikte Oğuzlarla giriştiği mücadele sonucunda Horasan’da önemli bir güç olarak ortaya çıkmaya başlamış ve bu durum Sultan Sencer’in halefleri zamanında giderek artmıştır. Nitekim Müeyyed Ay-aba elde ettiği bu güç sayesinde Büyük Selçuklu sultanı Mahmud Han’ın gözlerine mil çekerek onu hapsetmiş ve Nîşâbûr’da hutbeyi kendi adına okutarak bağımsızlığını ilan edip, Nîşâbûr’da kendi melikliğini kurmuştur.

Abstract

Nishapur Mastery, which was founded by Moeyyed Ay-aba one of the emirs of the GreatSeljuk Sultan Sencer, reigned especially in Nishapur and Tûs, Nesâ, Ebiverd, Şehristân,Dâmgân provinces of Khorasan in the 12th century. Moeyyed Ay-aba, who was the founderof Nishapur Mastery, has become an important power in Khorasan as a result of thestruggle he made with Oghuzs after Sultan Sencer was captured by Oghuzs and thissituation gradually increased during the succession of Sultan Sencer. As a matter of fact,Moeyyed Ay-aba had imprisoned The Great Seljuk Sultan Mahmud Khan and made himblind by torturing him with a heated iron shaft. Then, he declared his independence byreading the sermon in his name in Nishapur and established his own mastery in Nishapur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GENÇTÜRK, C., YILMAZ, A. (2022). Büyük Selçuklu Emîri Müeyyed Ay-Aba ve Nîşâbûr Melikliği’nin Kuruluşu. History Studies, Cilt: 12 - Sayı: 5, 2427–2453. https://ajindex.com/articles/536693

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. AGACANOV, Sergey Grigoreviç, Selçuklular, (Çevirenler: Ekber N. Necef-Ahmet R. Annaberdiyev), Ötüken Yayınları, İstanbul 2006. Ahmed Ali Han Vezîrî, Târîh-i Kirmân, C. I, Neşr. Bâstânîy-i Pârîzî ( Muhammed İbrahim), İntişârât-i İlmî, Tahrân 1363 hş. Ahmed b. Mahmud, Selçuk-Nâme, C.II, Hazırlayan: Erdoğan Merçil, Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul 1977. ÂŞTÎYANÎ, Abbâs İkbâl-PÎRNÎYA, Hasan, Târîh-i Kâmil-i İran (ez Guzeşte ta be İmrûz), II, be ihtimâm-i Saîd Kâanî, İntişârât-i Gülistân-i Şâirân, Tâhran 1385 hş. AYAN, Ergin, Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nda Oğuz İsyanı, Kitabevi Yayınları, İstanbul 2013.
  2. BARTHOLD, V. V., Moğol İstilasına Kadar Türkistan, Hazırlayan: Hakkı Dursun Yıldız, Kronik Yayınları, İstanbul 2017. Bedreddin Mahmud el-Aynî, İkdü’l-Cümân fî Târîh-i Ehli’z-Zamân, C. I, Tahkîk: Mahûd Rızık Mahmud, Kâhire 2010.
  3. BOSWORTH, C. E, “The Political and Dynastic History of The Iranian World (A. D. 1000- 1217)”, The Cambridge History of Iran, C. V, Cambridge 1968. Cüveynî, Atâ Melik b. Muhammed, Tarih-i Cihan Güşa, (Çev. Mürsel Öztürk), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2013. Cüveynî, Atâ Melik b. Muhammed, Târîh-i Cihangüşây-i Cüveynî, Neşr. Muhammed Kazvînî, Müessese-yi İntişârât-i Nigâh, Tahrân 1391 hş. Efdâleddîn Ebû Hâmîd Ahmed b. Hâmîd Kirmânî, Târîhi Efzal ya Bedâyiü’l-Ezmân fî Vekâyî-i Kirmân, Neşr. Mehdî Beyânî, Neşr-i Dânişgâh-i Tahrân, Tahrân 1326 hş. el-Hüseynî, Sadruddîn Ebu’l-Hasan Ali b. Nâsır b. Ali, Ahbârü’d-Devleti’s-Selçukiyye, (Trc. Necati Lügal), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1999. EMÂRÎ, Hüseyin, “Âl-i Müeyyed”, Dâ’iretü’l-Ma’ârif-i Bozorg-i İslâmî, C. II, Tahrân 1374 hş., s.153. en-Nüveyrî, Şihâbüddîn Ahmed b. Abdülvehhâb, Nihâyetü’l-Ereb fî Fünûni’l-Edeb, C. XXVII, Neşr. Müfîd Kumeyha, Dârü’l-Kütübi’l-İlmîyye, Beyrût 2004. ez-Zehebî, Şemseddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman, Târihu’l-İslâm ve Vefeyâtü’l-Meşâhîr ve’l-A’lâm (h. 551-560),
  4. C. XXXVIII, Neşr. Ömer Abdüsselâm Tedmürî, Dârü’l Kütübi’l-Arabî, Beyrût 1990.
  5. GENÇTÜRK, Cihan, “Lubb et-Tevârîh’te Harezmşâhlar’a Dair Bilgiler”, Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi, S. V/2, Aralık 2019, s. 165-170. Hamdullah Müstevfî-yi Kazvînî, Ebû Bekr b. Ahmed b. Nasr, Târîh-i Güzîde, Neşr. Abdülhüseyin Nevâ’i, Müessese-i İntişârât-i Emîr-i Kebîr, Tahran 1364 hş. Hândmîr, Gıyâseddîn b. Humâmeddîn el-Hüseynî, Târîh-i Habîbü’s-Sîyer fî Ahbâri Efrâdi’l Beşer, II, Neşr. Muhammed Debîr Siyakî, Tahrân 1380 hş. HEKÎM, Muhammed Takî Hân, Coğrâfyâ-yi Târîh-i Şehrhâ-yi İrân, İntişâr