Dergiler / History Studies / 2020 / Cilt: 12 - Sayı: 4

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın “Programları” Ekseninde Mukayesesi

Comparison of The Terakkiperver Republic Party And The Free Republic Party At The Axis of The “Programs”

Sayfa
1351–1380
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İki fırkanın programlarında benzerlik olarak liberalizm ve demokrasi vurgusuön plana çıkmışsa da programlardaki ilkelere yaklaşım ve anlayış farklılıkları net birşekilde görülmüştür.Çalışmada iki fırkanın kuruluş süreci ele alınarak programlarındaki benzerlikler vefarklılıklar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Erken Cumhuriyet Döneminin ilk muhalefet fırkası olması bakımından Türkdemokrasi tarihinde önemli bir yere sahip olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası(TPCF),kurucularının kimliği ve Cumhuriyet Halk Fırkası iktidarına karşı söylemleriyle de dikkatçekmişti.
📊
Temel Bulgular & Veri:SCF’nin çok kısa ömrü olmasına rağmen iktidara karşı olanmuhalefeti göstermesi açısından dikkate değerdi.Türk siyasal hayatının önemli iki siyasi fırkasının kuruluş felsefelerinin farklılığı ve farklıpolitik düşüncelere sahip kurucularından kaynaklı farklılıklar fırka programlarına dayansımıştı.
💡
Sonuç & Katkı:İki fırkanın programlarında benzerlik olarak liberalizm ve demokrasi vurgusuön plana çıkmışsa da programlardaki ilkelere yaklaşım ve anlayış farklılıkları net birşekilde görülmüştür.Çalışmada iki fırkanın kuruluş süreci ele alınarak programlarındaki benzerlikler vefarklılıklar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Erken Cumhuriyet Döneminin ilk muhalefet fırkası olması bakımından Türkdemokrasi tarihinde önemli bir yere sahip olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası(TPCF),kurucularının kimliği ve Cumhuriyet Halk Fırkası iktidarına karşı söylemleriyle de dikkatçekmişti. TPCF’nin iktidara ve sisteme karşı geliştirdiği siyasetin süreç içerisinde rejimeyönelik bir tehdit olarak algılanması fırkanın kapatılmasına neden olmuştu. TPCF’ninkapatılmasından sonra geçen süreçte biriken muhalefeti bir yere kanalize etmek amacıylaMustafa Kemal’in teşvik ve telkiniyle kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası(SCF)muhaliflerin merkezi konumuna gelmesi ve iktidara ortak olmak istemesi fırkanınfeshedilmesine yol açmıştı. SCF’nin çok kısa ömrü olmasına rağmen iktidara karşı olanmuhalefeti göstermesi açısından dikkate değerdi.Türk siyasal hayatının önemli iki siyasi fırkasının kuruluş felsefelerinin farklılığı ve farklıpolitik düşüncelere sahip kurucularından kaynaklı farklılıklar fırka programlarına dayansımıştı. İki fırkanın programlarında benzerlik olarak liberalizm ve demokrasi vurgusuön plana çıkmışsa da programlardaki ilkelere yaklaşım ve anlayış farklılıkları net birşekilde görülmüştür.Çalışmada iki fırkanın kuruluş süreci ele alınarak programlarındaki benzerlikler vefarklılıklar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.

Abstract

The Progressive Republican Party(TPCF), which has an important place in the history of Turkish democracy in terms of being the first opposition party of the Early Republican Period, also attracted attention with its founders' identity and discourses against the Republican People's Party government. The perception of the policy and system developed against the government as a threat to the regime in the process caused the party to close. The Free Republican Party(SCF), which was founded with the encouragement and recommendation of Mustafa Kemal to lead the opposition accumulated in the process since the closure of the TPCF to the center of the opposition and the desire

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AFŞAR, E. (2022). Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın “Programları” Ekseninde Mukayesesi. History Studies, Cilt: 12 - Sayı: 4, 1351–1380. https://ajindex.com/articles/536677

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA) TBMM Zabıt Cerideleri 1340/1924-15.11.1930
  2. TBMM, Esami Defteri, Devre:3 İçtima:4, Tabı:5 Resmi Gazete, 4 Mart 1341, No:87 Akşam Cumhuriyet Hâkimiyet-i Milliye Milliyet Son Telgraf Tanin Tevhid-i Efkâr Vakit Vatan AĞAOĞLU, Ahmet, Serbest Fırka Hatıraları, İletişim Yayınları, İstanbul 1994
  3. AĞAOĞLU, Samet, Demokrat Partinin Doğuş ve Yükseliş Sebepleri Bir Soru, Baha Matbaası, İstanbul 1972.
  4. AHMAD, Feroz, Modern Türkiye’nin Doğuşu, Çev: Yavuz Alogan, Doruk Yayınevi, Ankara 2002.
  5. AKKERMAN, Naki Cevat, Demokrasi ve Türkiye’de Siyasi Partiler Hakkında Kısa Notlar, Ulus Basımevi, Ankara 1950.
  6. ARIKOĞLU, Damar, Hatıralarım Milli Mücadele, Tan Gazetesi Matbaası, İstanbul 1961.
  7. ASLAN, Yavuz, TBMM Hükümeti 1920-1923,
  8. Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2001. Atatürk’ün Sırdaşı Kılıç Ali’nin Hatıraları, Der: Hulusi Turgut, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2007.
  9. ATAY, Falih Rıfkı, Çankaya Atatürk’ün Doğumundan Ölümüne Kadar, Doğan Kardeşler Matbaası, İstanbul 1969.
  10. ATEŞ, Nevin Yurtsever, Türkiye Cumhuriyeti’nin Kuruluşu ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Sarmal Yayınları, İstanbul 1994.
  11. BAŞAR, Ahmet Hamdi, Atatürk’le Üç Ay ve 1930’dan Sonra Türkiye, AİTİA Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Y.O. Basımevi, Ankara 1981.
  12. CEBESOY, Ali Fuat, Siyasi Hatıralar, II. Kısım, Doğan Kardeş, İstanbul 1960.
  13. ÇAVDAR, Tevfik, “Serbest Fırka”, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, C. 8, İletişim Yayınları, İstanbul 1983, s. 2052-2059.
  14. ÇAVDAR, Tevfik, Türkiye’nin Demokrasi Tarihi (1839-1950),İmge Kitabevi, Ankara 1999.
  15. ÇEVİK, Zeki, Milli Mücadele’de Müdafaa-i Hukuktan Halk Fırkasına Geçiş (1918-1923),
  16. Atatürk Araştırma Merkezi Yayını, Ankara 2002.
  17. DEMİREL, Ahmet, “İkinci Grup Hakkında Yeni Bilgi ve Belgeler”, Yakın Türkiye Tarihinden Sayfalar Sina Akşin’e Armağan, Haz.: Mehmet Ö. Alkan, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2014, s.81-97.
  18. DEMİREL, Ahmet, Birinci Mecliste Muhalefet İkinci Grup, İletişim Yayınları, İstanbul 2011.
  19. DEMİREL, Ahmet, İkinci Grup’un Kurucularından Salâhattin Köseoğlu’nun Milli Mücadele Hatıraları, İletişim Yayınları İstanbul 2017.
  20. EMRENCE, Cem, 99 Günlük Muhalefet Serbest Cumhuriyet Fırkası, İletişim Yayınları, İstanbul 2006.
  21. ERTEM, Barış, “Siyasal Bir Muhalefet Denemesi Olarak Serbest Cumhuriyet Fırkası”, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Cilt:1, Sayı:2, s.71-92.
  22. FREY, Frederic, The Turkish Political Elite, Massachusetts: M.I.T. Press Cambridge 1965.
  23. Gazi Mustafa Kemal, N