Dergiler / History Studies / 2020 / Cilt: 12 - Sayı: 1

Orta Çağ İslam Dünyasında Usturlabın Gelişimi

Development of Usturlab in The Medieval Islamic World

Sayfa
191–210
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İbrahim el-Ferazî olduğu savunulmaktadır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eski çağlardan beri yıldızların konumları, uzaklıkları ve yükseklikleri hakkında bilgi edinmek amacıile bilim insanları tarafından usturlab adlı bir alet kullanılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu aleti ilk kullananın kişininYunanlı bilgin Hipparchus (M.Ö. 190 - M.Ö. 120) olduğu iddia edilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:İbrahim el-Ferazî olduğu savunulmaktadır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Eski çağlardan beri yıldızların konumları, uzaklıkları ve yükseklikleri hakkında bilgi edinmek amacıile bilim insanları tarafından usturlab adlı bir alet kullanılmıştır. Bu aleti ilk kullananın kişininYunanlı bilgin Hipparchus (M.Ö. 190 - M.Ö. 120) olduğu iddia edilmektedir. Usturlab aleti,Müslümanlar tarafından Orta çağda kullanılmaya başlanmıştır. Müslümanlar, yerel saati saptamak,namaz vakitlerini ve gece-gündüz saatlerini belirlemek, şehirlerin koordinatlarına göre kıble yönünütespit etmek, tablolar (zayiçeler) çıkarmak ve bayram zamanlarını tespit etmek için bu aletikullanmışlardır. Önceleri oldukça basit bir yapıya sahip olan usturlab, zamanla daha teknik halegetirilerek yapımı ve tasarımı çeşitlendirilmiştir. İslam bilginleri, usturlab aletini geliştirmiş ve zamaniçinde ileri bir teknolojiye de kavuşturmuşlardır. Bu yönü ile bakıldığında Müslümanların kullandığıusturlab Batı toplumundan alınarak kullanılan bir alet olarak kalmamıştır. Özellikle usturlabın dahateknik bir hale gelmesi ile birlikte Müslümanlar, astronomi alanında daha sağlıklı, dakik ve kesinsonuçlara ulaşmaya başlamışlardır. Bu konuda İslam dünyasında emeği geçen ilk kişinin Mııhammedb. İbrahim el-Ferazî olduğu savunulmaktadır

Abstract

Since ancient times, a tool called astrolabe has been used by scientists to learn about the positions, distances and heights of stars. İt is claimed that the first person to use this instrument was the Greek scholar Hipparchus (190 BC - 120 BC). The astrolabe tool was began to used by Muslims in the Middle Ages. Muslims used this tool to determine the local time, determine the prayer times and day and night hours, determine the direction of the Qibla according to the coordinates of the cities, produce tables (zaj) and determine the times of the feast. At first, astrolabe had a very simple structure, but in time it became more technical, its construction and design was diversified. lslamic scholars developed the astrolabe tool and gained advanced technology over time. In this respect, the astrolabe used by Muslims wasn't stayed as an instrument taken from Western society. Especially with astrolabe becoming more technical, Muslims started to reach healthier, punctual and precise results in astronomy. In this regard, the first person who contributed to the lslamic world İt is argued that Muhammad b. İbrahim al- Ferazî.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KAYA, S. (2022). Orta Çağ İslam Dünyasında Usturlabın Gelişimi. History Studies, Cilt: 12 - Sayı: 1, 191–210. https://ajindex.com/articles/536663

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. ABBASİ, Mubashir Ul-Haq and Sreeramula Rajeswara Sarma, “An Astrolabe by Muḥammad Muqîm of Lahore Dated 1047 AH (1637-38 CE)” Islamic Studies, Vol. 53, No. 1/2 (Spring-Summer 2014, s. 37-65.
  2. AL-DAFFA, Ali A. & Stroyls John J., Art Of The Astrolabes, https://www.academia.edu/39122247/THE_ART_OF_THE_ASTROLABE (E.T. 23.10.2019). AL-HASSANÎ, Salim T S, 1001 İcat Dünyamızda İslam Mirası, Çeviren: Salih Tahir, Foundation for Science, Technology and Civilization, İstanbul 2010.
  3. ARSLAN, Taha Yasin, “Vakti Fethetmek: Mîkât İlmi Geleneğinde Rub‘u’l-Mukantarât Yapım Kılavuzu Örneği Olarak Muhammed Konevî’nin Hediyyetü’l-Mülûk’u”, Nazariyat İslam Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi, Nisan 2016, e. II, Sa: 4, s. 103- 148. BAKKAL, Ali, Harran Okulu, Şanlıurfa Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, İstanbul 2008.
  4. BAYRAKTAR, Mehmet, İslam'da Bilim ve Teknoloji Tarihi, Anı Yayıncılık, İstanbul 2013.
  5. BİR, Atilla-Kaçar, Mustafa, “Usturlab”, DİA, e. XLII, TDV Yayınları, İstanbul 2012, s. 195- 199. BOLT, Marvin, “Alî ibn Îsâ al-Asturlâbî”, The Biographical Encyclopedia of Astronomers, Vol. II, Editor-in-Chief Thomas Hockey, Springer, New York 2007, s. 34. BROCKELMANN, Carl, Geschichte der Arabischen Litteratur (GAL), c. I, Suppl., E. J. Brill, Leiden 1937.
  6. DALLAL, Ahmad S., “Astronomy”, Encyclopedia of İslam and the Müslim World, Vol I, Editör in Chief Richard C. Martin, Library of Congress Cataloging-in-Publication Data, New York 2004, s. 87- 87-88.
  7. DÖĞEN, Şaban, İslam ve Astronomi, Gençlik Yayınları, İstanbul 1996.
  8. Ebü'l-Kasım Kurbani, Eseru ulemai'l-Arab ve'l-müslimin fî tatviri ilmi'l-felek, Nşr: Ali Abdullah Deffa', Müessesetü'r-Risâle, Beyrut 1981. El-Bîrûnî, Tahdîdü Nihâyâti’l-Emâkin, Tercüme: Kivâmeddin Burslan, Transliterasyonu Hazırlayan: Melek Dosay Gökdoğan-Tuba Uymaz, TTK, Ankara 2013.
  9. FAMİNİ, Ilyas, A Bihliography Of Scholars in Medieval İslam 150 - 1000 A.H (750 - 1600 A.D), Abu Dhabi 1998.
  10. FORD, Dominic, “Make your own Model Astrolabe”, Journal of the British Astronomical Association, 122, 1, 2012, s. 33-42.
  11. GOLDSTEIN, Bernard R. & Saliba, George, A Hıspano-Arabıc Astrolabe wıth Hebrew Star Names, Columbia University - New York 1983, s. 19-20.
  12. GOODMAN, Lenn E., “Ibn Bâjjah”, History of lslamic Philosophy, Volume I, Edited by Seyyed Hossein Nasr and Oliver Leaman, Routledge, Taylor&Francis Group, London-New York 2001, s. 540-572. HÂKİM, Muhammed Rıza, İslam Bilim Tarihi, Çev: Hüseyin Arslan, İnsan Yayınları, İstanbul 1999. HARİZMÎ, Mefatihü'