Dergiler / History Studies / 2020 / Cilt: 12 - Sayı: 6

Eyalet Ahkâm Defterleri Çerçevesinde Akçaabat’ın Sosyal ve Hukuki Durumu (1742-1800)

Social and Legal Status of Akcaabat within the Framework of State Judicial Books (1742-1800)

Sayfa
2943–2968
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu durum bölgenin güvenliğinin sağlanmasında birtakım sıkıntılara sebep olurken aynı zamanda timar sahiplerinin gelirlerinin tahsil edilmesinde önemli bir engel olmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı taşrasında yaşayan yöneten ve yönetilen sınıfına mensup kişiler yaşadıkları bölgelerde zaman zaman bazı problemlerle karşılaşmışlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöneten sınıfına mensup kişiler için ise durum bundan biraz daha farklıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu durum bölgenin güvenliğinin sağlanmasında birtakım sıkıntılara sebep olurken aynı zamanda timar sahiplerinin gelirlerinin tahsil edilmesinde önemli bir engel olmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı taşrasında yaşayan yöneten ve yönetilen sınıfına mensup kişiler yaşadıkları bölgelerde zaman zaman bazı problemlerle karşılaşmışlardır. Yönetilen sınıfına mensup olan halk karşılaştıkları problemlerin çözülmesi için genelde yaşadıkları yerdeki kaza mahkemelerine başvururlardı. Kaza mahkemelerinde verilen karara razı olmayanlar üst mahkeme olan ve aynı derece temyiz görevine sahip Divan-ı Hümayun’a başvururlardı. Yöneten sınıfına mensup kişiler için ise durum bundan biraz daha farklıdır. Osmanlı Devleti kamu hizmetini yürüten timar sahiplerinin yaşadığı problemin çözülmesi için üst dereceli mahkemede yargılama yoluna gitmiştir. Divan’a gelen şikâyetler önceleri Mühimme defterine kaydedilirken 1649’da Şikâyet, 1742’den itibaren ise Eyalet Ahkâm defterlerine kaydedilmiştir. Bu çalışmada 1742-1800 tarihleri arasında Akçaabat kazasında meydana gelen şikâyet kayıtlarından yola çıkılarak Akçaabat kazasında yaşayanların sosyal ve hukuki durumuna değinilmiştir. Buna göre Akçaabat kazasında ve çevresinde kamu hizmetini yürüten yönetici sınıfına mensup kişiler reayaya göre daha fazla problemlerle karşılaşmışlardır. Bu problemler arasında timar ve vergiye yapılan müdahaleler vardır. Timara yapılan müdahaleler genelde timar sahiplerinin birbirine yaptığı müdahale olarak görülürken vergi konusunda ise halkın müdahalesi şeklinde görülmektedir. Vergi ve timara yapılan müdahalelerde yönetilen sınıfına mensup bazı gruplar birleşerek eşkıyalık faaliyetlerinde de bulunmuşlardır. Bu durum bölgenin güvenliğinin sağlanmasında birtakım sıkıntılara sebep olurken aynı zamanda timar sahiplerinin gelirlerinin tahsil edilmesinde önemli bir engel olmuştur.

Abstract

People living in the Ottoman provinces and belonging to the ruling and ruled class occasionallyencountered some problems in the regions where they lived. People belonging to the ruled classgenerally applied to the county courts where they lived to solve the problems they encountered.Those who did not consent to the decision made in the county courts would apply to the Court,which is the upper level and has the same degree of appeal. The situation is slightly different for carrying out the public service, the Ottoman State resorted to trial at a higher court. While complaintsto the Court were initially recorded in the Muhimme book, they were begun to be recorded in theComplaint book from 1649 on, and in the State Judicial Books from 1742 on. In this study, the socialand legal situation of the people living in Akçaabat district was dealth with, based on the complaintrecords that occurred in Akçaabat between 1742-1800. Accordingly, people from the administrativeclass who carried out public services in and around the Akçaabat district faced more problems thanthe citizens. Among these problems, there are interventions against timar and tax. While theinterventions made against the timar are generally seen as the intervention of the timar owners toeach other, it is seen as the intervention of the people in the tax issue. In the interventions to tax andtimar, some groups belonging to the ruled class united and engaged in banditry activities. While thissituation caused some problems in ensuring the security of the region, it also became an importantobstacle in collecting the income of timar owners

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖK, İ. (2022). Eyalet Ahkâm Defterleri Çerçevesinde Akçaabat’ın Sosyal ve Hukuki Durumu (1742-1800). History Studies, Cilt: 12 - Sayı: 6, 2943–2968. https://ajindex.com/articles/536660

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Arşiv Kaynakları Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Bab-ı Âsafî, Divan-ı Hümâyûn sicilleri Trabzon Ahkam Defterleri. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Ali Emiri, Abdulhamid 1. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Ali Emiri, Ahmed 3. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Ali Emiri, Mahmud 1. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Ali Emiri, Mustafa 3. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Cevdet, Adliye. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Cevdet, Evkaf. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Cevdet, Maliye Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Hatt-ı Hümâyûn. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi İbnülemin, Askeriye. Araştırma ve İnceleme Eserleri AYGÜN, Necmettin, “XVIII Yüzyılda Bir Osmanlı Valisi Üçüncüoğlu Ömer Paşa ve Muhallefatı), Uluslarası Karadeniz İncelemeleri Dergisi (2009) C. 7, S. 7, 39-77.
  2. AYGÜN, Necmettin, Turan Açık, Eyyüb Şimşek, Trabzon Hurufât Defterleri, Vakıflar ve Görevliler (1691-1835),
  3. Serander Yayınları, Trabzon 2019. Başbakanlık Osmanlı Arşiv Rehberi, haz. Yusuf İhsan Genç, Mustafa Küçük vd., Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı Yayın Nu: 108, Ankara 2010.
  4. ÇAĞBAYIR, Yaşar, Ötüken Türkçe Sözlük C.1-5,
  5. Ötüken Neşriyat, Ankara 2007.
  6. BOSTAN, M. Hanefi, “XVII. Yüzyılda Akçaabad Nahiyesinin Nüfusu”, Dünden Bugüne Akçaabad Sempozyumu 26-28 Nisan 2013, Akçaabat Belediyesi Kültür Yayınları 2014, s.87-114. ___________________, XV-XVI. Asırlarda Trabzon Sancağında Sosyal ve İktisadî Hayat, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 2002.
  7. DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat, yay. haz. Aydın Sami Güneyçal, Aydın Kitabevi Ankara 1999. Dünden Bugüne Akçaabat Sempozyumu (26-28 Nisan 2013), ed. Veysel Usta vd., Akçaabat Belediyesi Kültür Yayınları, 2014.
  8. EMECEN, M. Feridun, “Osmanlı Divanının Ana Defter Serileri: Ahkâm-ı Mîrî, Ahkâm-ı Kuyûdı Mühimme ve Ahkâm-ı Şikâyet”, TALİD, C.3/5, İstanbul 2005, s. 107-139.
  9. GEDİKLİ, Fethi, Akçaabad-I, Yedirenk Yayınları, İstanbul 2004; ____________, Akçaabat Yazıları-II, Yedirenk Yayınları İstanbul 2010. ____________, “1560-1566 Yıllarında Akçaabat ve Köylerinin Sosyal ve Hukuki Durumu”, Osmanlı Hukuku Makaleleri, Gündoğan Yayınları, İstanbul 2012, s. 49-114.
  10. GÖK, İlhan, “2 Numaralı Trabzon Ahkâm Defterine Göre Kürtün ile İlgili Merkeze Yansıyan Konular (1759-1796), Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 2018; (28): s. 443-462.
  11. GÖKÇEK, Mehmet Fatih “1 Numaralı Trabzon Ahkâm Defteri’nde Kürtün Nahiyesi İle İlgili Kayıt