Dergiler / History Studies / 2020 / Cilt: 12 - Sayı: 5

Millî Mücadele Döneminde Amasya ve Havalisinde Pontus Terörüne Karşı AlınanTedbirler ve Kuva-yı Takibiye Kumandanlığının Kurulması Çalışmaları

The Precautions Against Pontus Terror and Attempts to Establish Headquarters of Kuva-yı Takibiye in Amasya Province During the National Struggle Period

Sayfa
2733–2760
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, Pontusçu Rumların bölgede yarattıkları bozguncu hareketlere karşı alınan tedbirler hakkında bilgi verilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Millî Mücadele döneminde Batı Cephesinde Yunanlılarla savaş devam ederken batılı devletlerden aldıkları destekle Karadeniz Bölgesi’ndeki Hristiyan ahali, Pontus Devleti’ni yeniden canlandırmak üzere harekete geçmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu girişimlerin ardından konu meclise getirilmiş, meclisin gizli oturumunda tartışmalar yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, Pontusçu Rumların bölgede yarattıkları bozguncu hareketlere karşı alınan tedbirler hakkında bilgi verilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Millî Mücadele döneminde Batı Cephesinde Yunanlılarla savaş devam ederken batılı devletlerden aldıkları destekle Karadeniz Bölgesi’ndeki Hristiyan ahali, Pontus Devleti’ni yeniden canlandırmak üzere harekete geçmiştir. Kurdukları çetelerle Türk ahalinin yaşadığı köy, kasaba ve şehirlerde çeşitli yöntemler kullanarak saldırı ve eylemlerde bulunmuşlardır.Eylemler öldürme, gasp, yakma, tecavüz ve soygun şeklinde cereyan etmiştir. Bu eylemelere maruz kalan yerlerden biri de Amasya ve havalisi olmuştur. Rum çetelerinin Amasya mıntıkasındaki asayişi ve güvenliği tehdit edici faaliyetlerine karşı ciddi önlemler almak gerekmiştir.Bölgede baş gösteren bozguncu hareketler hakkında hükümete, Erkan-ı Harbiye Umumi Riyaseti’ne, ilgili vekâletlere ve TBMM’ne bilgi verilmiştir. Bu girişimlerin ardından konu meclise getirilmiş, meclisin gizli oturumunda tartışmalar yapılmıştır. Mecliste yapılan müzakerelerin ardından bölgede asayişi sağlayacak ve Pontusçu faaliyetleri engelleyecek kararlar alınmıştır. Bu kapsamda, bir kısım jandarma birlikleri ile 15. Tümen ve 5. Kafkas Tümenine bağlı alaylardan bazıları bölgeye gönderilmiştir. Bununla yetinilmeyip karargâh merkezi Amasya olan Merkez Ordusu kurulmuştur. Alınan tedbirlerden diğerleri ise; bölgede sıkıyönetim ilanı, İstiklal Mahkemesinin kurulması, Rumların göç ettirilmesi, silahların toplanması, bir kısım güvenlik teşkilatlarının kurulması ile Amasya ve Havalisi Kuva-yı Takibiye Kumandanlığını kurma çalışmalarıdır. Bu çalışmada, Pontusçu Rumların bölgede yarattıkları bozguncu hareketlere karşı alınan tedbirler hakkında bilgi verilecektir.

Abstract

While the war going on with the Greek military forces in the western front, The Christiancommunity started to establish the Pontus Greek State again in the Black sea Region with thesupport of the western countries. They raid villages, towns and cities where the Muslimpeople lived with the armed bands they established. These events involved murder, mug,arson, rape and robbery. These events also happened in Amasya province. Seriousprecautions had to be taken in Amasya province against these events which threatened thesafety and security of the local people.Then necessary information was given to the Government, Headquarters of Turkish Militaryforces, related ministries and Turkish Grand Assembly. After these attempts the issues wasbrought to the Turkish Grand Assembly and secret sessions were held there. After thediscussions held in The Turkish Grand Assembly, some decisions were taken to establish thesafety and security in the province to prevent the raids of the Pontus gangs. Some militaryforces such as 15th division and 5th Caucasian were sent to the province. Then, the CentralArmy was established whose headquarters was in Amasya. The other precautions taken inthe province were the declaration of martial law, establishment of Independence Courts,deportation of Greek people in the province, collection of guns from the Greek people,establishment of some security forces such as Kuva-yı Takibiye Forces. In this study, someknowledge is given about the precautions taken in the province against the catalytic attemptsof Pontus Greek gangs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İLERİ, T. (2022). Millî Mücadele Döneminde Amasya ve Havalisinde Pontus Terörüne Karşı AlınanTedbirler ve Kuva-yı Takibiye Kumandanlığının Kurulması Çalışmaları. History Studies, Cilt: 12 - Sayı: 5, 2733–2760. https://ajindex.com/articles/536645

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Kararlar Daire Başkanlığı, 030.18.1.1./2.38.2 Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Kararlar Daire Başkanlığı, 030.18.1.1 /4.39. 9 Düstur, Üçüncü tertip, C. 1. TBMM Zabıt Ceridesi, C. 13, Devre 1, 98. içtima, (22.10.1337/1921)
  2. TBMM Zabıt Ceridesi, C. 1, Devre 1, 2. İçtima, (24.4.1336/1920)
  3. TBMM Zabıt Ceridesi, C. 20, Devre 1, 44. İçtima, (18.5.1338/192) TBMM Gizli Celse Zabıtları, C. 3, 51. Birleşim, Celse 3. (10. 6.1338/1922)
  4. TBMM Gizli Celse Zabıtları, C. 2, 101.Birleşim, Celse 1. (29. 10.1337/1921)
  5. TBMM Gizli Celse Zabıtları, C. 3, 81. Birleşim, Celse 2. (27. 7. 1338/1922) ABDİZÂDE Hüseyin Hüsameddin Efendi, Amasya Tarihi (Yayına Hazırlayanlar: Mesut Aydın Güler Aydın), Cilt 1, Amasya 2007.
  6. ALAN, Gülbadi, Merzifon Amerikan Koleji ve Anadolu’daki Etkileri, Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri 2002.
  7. ALAN, Gülbadi, “Protestan Amerikan Misyonerleri, Anadolu’daki Rumlar ve Pontus Meselesi”, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 10, 2001, s. 183-208.
  8. ALAN, Gülbadi, “Amerikan Board Okullarında Yürütülen Misyonerlik Faaliyetleri” Journal of Islamic Research, 20 (4), 2007, s. 464-475.
  9. ALKAN, A.Turan, İstiklal Mahkemeleri, Ağaç Yayıncılık, İstanbul 1993.
  10. ARSLAN, Mukaddes, “İstiklal Mahkemeleri Belgelerinin Kamuoyuna Açılma Sürecinde T.B.M.M. Arşivi”, İstiklal Mahkemeleri, (İstiklâl Mahkemeleri Sempozyumu, 10-11 Aralık 2015- Adıyaman), Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara 2016, s. 87-108. Arşiv Belgeleriyle Rum Faaliyetleri (1918-1922),
  11. Cilt I, Genel Kurmay Basımevi, Ankara 2009. Atatürk’ün Tamim, Telgraf ve Beyannameleri, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara 1991.
  12. AYBARS, Ergün, İstiklal Mahkemeleri 1920-1927,
  13. I. Baskı, İstanbul 1997.
  14. BALCIOĞLU, Mustafa, “Birinci Dünya Savaşı Sırasında Karadeniz’de Rum Faaliyetleri ve Sivil Tepki”, OTAM, Sayı 4, 1993, s. 91-97.
  15. BALCIOĞLU, Mustafa, “Milli Mücadele Sırasında Merkezi Anadolu’da Asayişi Sağlamak İçin Oluşturulan Milis Kuruluşları”, Atatürk Yolu Dergisi, Sayı 6, 1990, s. 261-274.
  16. BALKAYA, İhsan Sabri, “Mütareke Dönemi Asayişin Üç Boyutu”, Atatürk Yolu Dergisi, S.41, Mayıs 2008, s. 17-34.
  17. ÇETİNOĞLU, Sait-Dara Cibran, Pontus Sorunu, Ocak 2007.
  18. ÇETİNTAŞ, Cengiz, TBMM Tutanaklarında Pontus İsyanı ve Merkez Ordusu (1921-1923), 1. Baskı, 2018.
  19. ÇEVİK, Zeki-Filiz Özkan, “Pontus Terörünün I. Meclise Yansımaları (1920-1923)”, Editör Osman Köse; Osmanlıdan Günümüze Eşkıyalık ve Terör, Samsun İlk Adım Belediyesi Kül