Dergiler / History Studies / 2021 / Cilt: 13 - Sayı: 2

BİR KURUMU YENİDEN TASARLAMAK:ABDULLAH HASİB EFENDİ’NİN ENCÜMEN-İ TEFTİŞ VE MUAYENEHAKKINDAKİ GÖZLEMLERİ

Redesigning an Institution: Observations of Abdullah Hasib Effendi about the Book Inspection Board

Sayfa
497–522
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada encümenin tarihçesi verildiği gibiAbdullah Hasib Efendi’nin gözlemleri analiz edilerekhedeflenen kurumsal revizyonun gerçekleşipgerçekleşmediği ortaya konmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Abdülhamid’in otuz üç yıllık otoriter yönetimi, basın yayın hayatında derin izler bırakan uygulamaları iletartışmalı bir dönemdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu dönemin zihinlerde yer edenkurumlarından biri de Encümen-i Teftiş ve Muayene’dir.1881 yılında kitap ve dergi basım-yayınını denetlemek içinkurulan Encümen-i Teftiş ve Muayene’nin varlığı vefaaliyetleri, döneminde ve sonraki yıllarda eleştiri konusuolmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada encümenin tarihçesi verildiği gibiAbdullah Hasib Efendi’nin gözlemleri analiz edilerekhedeflenen kurumsal revizyonun gerçekleşipgerçekleşmediği ortaya konmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

II. Abdülhamid’in otuz üç yıllık otoriter yönetimi, basın yayın hayatında derin izler bırakan uygulamaları iletartışmalı bir dönemdir. Bu dönemin zihinlerde yer edenkurumlarından biri de Encümen-i Teftiş ve Muayene’dir.1881 yılında kitap ve dergi basım-yayınını denetlemek içinkurulan Encümen-i Teftiş ve Muayene’nin varlığı vefaaliyetleri, döneminde ve sonraki yıllarda eleştiri konusuolmuştur. Bu çalışma, Encümen-i Teftiş ve Muayene’nintartışmalı tarihinin bir kesitini bilimsel veriler ışığındaaydınlatmayı amaçlamaktadır. Encümen reisliğine tayinedilen Abdullah Hasib Efendi’nin encümeni kapsamlı birrevizyona tabi tutmak için II. Abdülhamid’e sunduğu 1898tarihli rapor, çalışmanın esasını teşkil etmektedir. Rapordaencümenin kuruluş amacı, mevcut vaziyeti, eserkontrolünde izlenmesi gereken yöntem ve encümenkadrosunun iyileştirilmesi için yapılan tensikat teklifi yeralmaktadır. Abdullah Hasib Efendi’nin kitap ve dergisansürü için önerdiği yöntem ve bu yöntem doğrultusundaverdiği örnek, sansür mantığının işleyişi ve boyutlarıhakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Encümeninkurumsal yapısı ve üyeleri hakkında dikkate değer eleştirileriçeren rapor, encümen kadrosu ve uygulamalarını içeridenbir gözün aktardığı veriler doğrultusunda analiz fırsatıvermektedir. Çalışmada encümenin tarihçesi verildiği gibiAbdullah Hasib Efendi’nin gözlemleri analiz edilerekhedeflenen kurumsal revizyonun gerçekleşipgerçekleşmediği ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract

The thirty-three-year authoritarian rule of Abdülhamid IIis a controversial period with its practices that left deepmarks in the life of the press. Book Inspection Board isone of the remindful institutions of this period. Theexistence and activities of the Board for the Inspection ofBooks, which was established in 1881 to control thepublication of books and magazines, have been criticizedboth in its period and in the following periods. This studyaims to clarify a section of the controversial history of theBook Inspection Board in the light of scientific data. Thereport (1898) submitted to Abdülhamid II by AbdullahHasib Effendi, who was appointed as the head of theboard in order to subject the council to a comprehensiverevision, constitutes the basis of the study. It includes thepurpose of establishment of the board, its current status,the methods to be followed during the control of a work,and a severance proposal made for the improvement ofthe board's staff. The method proposed by AbdullahHasib Efendi for book and magazine censorship and theexample he gave in accordance with this method providesimportant clues about the functioning and dimensions ofthe censorship logic. The report, which containsremarkable criticisms about the institutional structure andmembers of the board, gives the opportunity to analyzethe staff and practices of the council in line with the dataconveyed by an insider. In the study, the history of thecouncil, the translation of the report and the biography ofAbdullah Hasib Efendi were included, and the report wasanalyzed to reveal whether the intended institutionalrevision was realized.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

HIZLI, K. (2022). BİR KURUMU YENİDEN TASARLAMAK:ABDULLAH HASİB EFENDİ’NİN ENCÜMEN-İ TEFTİŞ VE MUAYENEHAKKINDAKİ GÖZLEMLERİ. History Studies, Cilt: 13 - Sayı: 2, 497–522. https://ajindex.com/articles/536580

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Babıali Evrak Odası (BEO),3435/257595; 3502/262611; 1952/156363; 1487/111523; 1487/111523 Dahiliye Nezareti Sicill-i Ahvâl Defterleri (DH.SAİDd), 3/90; 42/305; 152/52: 152/52; 5/941. Hariciye Nezareti Londra Sefareti (HR.SFR.3), 479/8. İrade Dahiliye (İ.DH), 844/67818;1295/102133; 1126/8798; 924/73267. İrade Maarif (İ.MF), 2/64; 4/41; 4/65; 2/64; 6/13. Maarif Nezareti Mektubi Kalemi (MF.MKT), 450/30; 727/18; 511/34; 1104/55; 998/78; 639/20. Mabeyn-i Hümayun Evrakı İradeleri (MB.İ), 128/87. Şura-yı Devlet (ŞD), 1099/41. Yıldız Arzuhal Jurnal (Y.PRK.AZJ), 25/16. Yıldız Hususi Maruzat (Y.A.HUS), 437/93. Yıldız Komisyonlar Maruzatı (Y.PRK.KOM), 9/55. Yıldız Maarif Nezareti Maruzatı (Y.PRK.MF), 4/27 Yıldız Mütenevvi Maruzat (Y.MTV), 60/20; 65/130; 63/64. Yıldız Resmi Maruzat (Y.A.RES), 99/9. Zabtiye (ZB), 495/95. Abdülhamid’in Kara Kutusu Arap İzzet Holo Paşa’nın Günlükleri, Haz.: İbrahim Küreli, İş Bankası Yayınları, İstanbul 2019.
  2. Ahmet İhsan, Matbuat Hatıralarım 1888-1923,
  3. Ahmet İhsan Matbaası, İstanbul 1930.
  4. ARUÇİ, Muhammed, “Fraşiri, Naim”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. XIII, İstanbul 1996, s. 195- 197. BANOĞLU, Niyazi Ahmet, Basın Tarihimizin Kara ve Ak Günleri, M. Sıralar Matbaası, İstanbul 1960.
  5. BİRİNCİ, Ali, “Osmanlı Devleti’nde Matbuat ve Neşriyat Yasakları Tarihine Medhal”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, S. 7, 2006, s. 291-349.
  6. ÇANTAY, Balıkesirli Hasan Basri, Kur’ân-ı Hakîm ve Meâl-i Kerîm, Ahmed Said Matbaası, İstanbul 1957.
  7. ÇORUK, Ali Şükrü, Örnek Bir Vaka Işığında Abdülhamid Döneminde Kitap ve Dergi Sansürü, Kitabevi Yayınları, İstanbul 2014.
  8. DEMİREL, Fatmagül, “Osmanlı Devleti’nde Kitap Basımının Denetimi”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi, 5 (İstanbul 2012), s. 89-104.
  9. DEMİREL, Fatmagül, II. Abdülhamid Döneminde Sansür, Bağlam Yayınları, İstanbul 2007.
  10. DIĞIROĞLU, Filiz, “II. Abdülhamid Dönemi Matbuat Politikaları: Mushaf Basımı ve Dini Neşriyat”, Sultan II. Abdülhamid Han ve Dönemi, Ed.: Fahrettin Gün-Halil İbrahim Erbay, TBMM Basımevi, Ankara 2017.
  11. Ekrem Reşad-Osman Ferid, Musavver Nevsal-i Osmanî, Şems Matbaası, İstanbul 1328-1330.
  12. ERGİN, Osman Nuri, Türkiye Maarif Tarihi, Eser Matbaası, İstanbul 1977. Farukî Abdullah Hasib: İmruülkays Kasîde-i Mu’allakası’nın Şerhi, Matbaa-i Âmire, Dersaadet 1316. GÖVSA, İbrahim Alaaddin, Türk Meşhurları Ansiklopedisi, Yedigün Neşriyat, İstanbul Tarihsiz. HIZLI, Kasım, “Son Dönem Maarif Bürokratlarından Abdullah Hasib Efendi ve Mekâtib-i Gayr-