Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 0 - Sayı: 35

İÇTİMAÎ VE İKTİSADÎ YÖNLERİYLE İPSALA NAHİYESİ (XV. YÜZYILIN İKİNCİ YARISI)

The Communal and Economic Aspects of the Ipsala District in the Second Half of the 15th Century)

Sayfa
155–183
Yayın Tarihi
2022-10-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamızda İpsala nahiyesinin XV. yüzyılın ikinci yarısındaki bu gelişimini ayrıntılarıyla, XVI. yüzyılın başlarındaki durumunu ise kısmen açıklamaya çalışacağız.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İpsala, eski çağlardan itibaren Meriç geçidini denetleyen yerleşim noktalarından biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:XV. yüzyıldan itibaren nahiyenin idarî yapısının oluşumunu tamamladığı ve aynı yüzyılın ikinci yarısında ise yerel yönetim, güvenlik ve toplumsal açıdan geliştiği görülmektedir. 1450’li yıllardaki mahalle sayısını ve nüfus yapısını 1480’li yıllarda da koruyan nahiye merkezi, taşra iskân birimleriyle de etkileşime girip içtimaî ve iktisadî ağlar kurmuş ve bir hinterlant oluşturmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızda İpsala nahiyesinin XV. yüzyılın ikinci yarısındaki bu gelişimini ayrıntılarıyla, XVI. yüzyılın başlarındaki durumunu ise kısmen açıklamaya çalışacağız.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

İpsala, eski çağlardan itibaren Meriç geçidini denetleyen yerleşim noktalarından biridir. Osmanlıların XIV. yüzyılın ikinci yarısının başlarında Rumeli’de ilk fethettiği yerlerden biri olan İpsala, XV-XVI. yüzyıllarda seferler esnasında Rumeli kuvvetlerinin toplanma bölgesi olarak da kullanılmıştır. XV. yüzyıldan itibaren nahiyenin idarî yapısının oluşumunu tamamladığı ve aynı yüzyılın ikinci yarısında ise yerel yönetim, güvenlik ve toplumsal açıdan geliştiği görülmektedir. 1450’li yıllardaki mahalle sayısını ve nüfus yapısını 1480’li yıllarda da koruyan nahiye merkezi, taşra iskân birimleriyle de etkileşime girip içtimaî ve iktisadî ağlar kurmuş ve bir hinterlant oluşturmuştur. Böylece merkezdeki ve taşradaki iktisadî faaliyetler, devletin vergi gelirleri elde etmesini sağlamıştır. Bu gelirlerin çoğunluğu, Osmanlı Devleti’nin askerî teşkilatının esasını oluşturan timar sistemine aktarılmıştır. Ayrıca vakıflar aracılığıyla da İpsala’da sosyal ve ekonomik bir hayat kurulmuştur. Çalışmamızda İpsala nahiyesinin XV. yüzyılın ikinci yarısındaki bu gelişimini ayrıntılarıyla, XVI. yüzyılın başlarındaki durumunu ise kısmen açıklamaya çalışacağız.

Abstract

Since the ancient times, the Ipsala district is one of the control posts of the Maritsa passage. Ipsala town one of the first places the Ottomans conquered in Rumelia at the beginning of the second half of the 14th century, was also used as the gathering area of Rumelia forces during expedition in the 15th and 16th centuries. From the 15th century onwards, the district’s administrative structure was formed, while by the second half of the century, issues related to local administration, security and society were dealt with. The district center, which preserved in the 1450s the number of neighborhoods and its population structure, by the 1480s, interacted with provincial settlements, established social and economic networks and formed a hinterland. Thus, the state acquired through the economic activities of the district center and its provinces tax revenues income. The majority of these revenues were transferred into the timar system, which constituted the basis of the military organization of the Ottoman State. In addition, through the waqf system Ipsala town established a social and economic life. This study will endeavor to explain in some detail the development of the Ipsala District in the second half of the 15th century covering also some aspects during the early 16th century.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

PARLAK, C. (2022). İÇTİMAÎ VE İKTİSADÎ YÖNLERİYLE İPSALA NAHİYESİ (XV. YÜZYILIN İKİNCİ YARISI). Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 35, 155–183. https://ajindex.com/articles/533470

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi MAD (Maliyeden Müdevver Defterler), 16148. TT.d (Tapu Tahrir Defterleri), 20; 73; 77; 971. TS.MA.d (Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri), 8236. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı (TAK) a. MC (Muallim Cevdet Yazmaları), 089. b. SVE (Sâlnâme-i Vilayet-i Edirne), 1309, 1310. 370 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rûm-İli Defteri (937/1530), I. (2001). Ankara: Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları. Abdurrahman Hibrî. (1996). Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi (1360-1650) (Ratip Kazancıgil, Çev.). Edirne: Türk Kütüphaneciler Derneği Edirne Şubesi Yayınları. Ahmedî. (2018). İskendernâme (F. Öztürk, Çev.). İstanbul:
  2. Türkiye İş Bankası Yayınları.
  3. Akçıl, N.Ç. ve Özer, C. (2006). Murâdiye Külliyesi. DİA, 31, 199-201. Âşık Mehmed. (2007). Menâzırü’l-Avâlim, III (M. Ak, Haz.). Ankara: TTK. Âşık Paşazade. (2003). Osmanoğulları’nın Tarihi (K. Yavuz ve M. A. Y. Saraç, Çev.). İstanbul:
  4. K Kitaplığı. Ayverdi, E. H. (1972). Osmanlı Mimarîsinin İlk Devri, I. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları.
  5. Barkan, Ö. L. (1980). Türkiye’de Toprak Meselesi, Toplu Eseler 1. İstanbul:
  6. Gözlem Yayınları.
  7. Beksaç, E. ve Beksaç, Ş. N. (2020). İpsala’nın Erken Günleri: Arkeoloji ve Tarihiyle İpsala. H. Kayıcı ve E. Ünsal (Ed.), Her Yönüyle İpsala içinde (C. I, ss.1-15). Edirne: Trakya Üniversitesi Yayınları.
  8. Beldiceanu, N. (1985). XIV. Yüzyıldan XVI. Yüzyıla Osmanlı Devletinde Timar (Mehmet Ali Kılıçbay, Çev.). Ankara: Teori Yayınları.
  9. Beldiceanu-Steinherr, I. (1991). Atçeken. DİA, 4, 48-49.
  10. Cezar, M. (2011).
  11. Mufassal Osmanlı Tarihi, II. Ankara:
  12. TTK. Değerli, A. (2020). Onaltıncı Yüzyılın İlk Yarısında Paşa Sancağında Bir Kaza: İpsala. H. Kayıcı ve E. Ünsal (Ed.), Her Yönüyle İpsala I içinde (ss. 143-152). Edirne: Trakya Üniversitesi Yayınları. De La Broquière, B. (2000). Bertrandon de la Broquiere'in Denizaşırı Seyahati (İ. Arda, Çev., S. Eyice, Der.). İstanbul:
  13. Eren Yayıncılık. Emecen, F. M. (2011). Osmanlı Klasik Çağında Hanedan Devlet ve Toplum. İstanbul:
  14. Timaş Yayınları.
  15. Erzen, A. (1994).
  16. İlkçağ Tarihinde Trakya, Başlangıçtan Roma Çağına Kadar. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  17. Evliya Çelebi. (2006). Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı (Haz.), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, Cilt 3, Kitap 2. İstanbul:
  18. YKY. Evliya Çelebi. (2008). Yücel Dağlı-Seyit Ali Kahraman (Haz.), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, Cilt 2, Kitap 1. İstanbul:
  19. YKY. Evliya Çelebi. (2010). Seyit Ali Kahraman (Haz.), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, Cilt 2, Kitap 5.