KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 0 - Sayı: 34

18. YÜZYILIN İLK ÇEYREĞİNE AİT MÜLÂZEMET RÛZNÂMÇE KAYITLARINA GÖRE OSMANLI İLMİYE MESLEĞİNE DÂHİL OLAN MÜLÂZIMLARIN SOSYAL TABANI

The Social Base of Ottoman Ilmiye Novices According to the Mulazemet Ruznamçe Records of the First Quarter of the 18th Century

Tacettin DEMİREL
Sayfa
107–131
Yayın Tarihi
2022-10-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bunun için 18. yüzyılın ilk çeyreğinde Rumeli kazaskerleri tarafından tutulan altı farklı mülâzemet rûznâmçe defteri ana kaynak olarak kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mülâzemet sistemi, Osmanlı ilmiye teşkilatı bünyesinde ve mesleğe girişte önemli bir rol üstlenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, 18. yüzyılın ilk çeyreğine ait mülâzemet kayıtlarından hareketle Osmanlı toplum yapısı içerisinde ilmiyeye giren mülâzımların daha çok hangi ailelere mensup oldukları ve hangi şehir ve coğrafi bölgelerden mesleğe dâhil oldukları tespit edilerek mesleğe yeni dâhil olanların sosyal tabanını belirleme, elde edilen verilerden hareketle yüzyıl başlarında ulemanın içe kapalı ırsi yapısının olup olmadığını sorgulama ve eğer söz konusu yapı varsa bunun ne aşamada olduğunu gösterme amacını taşımaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bunun için 18. yüzyılın ilk çeyreğinde Rumeli kazaskerleri tarafından tutulan altı farklı mülâzemet rûznâmçe defteri ana kaynak olarak kullanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Mülâzemet sistemi, Osmanlı ilmiye teşkilatı bünyesinde ve mesleğe girişte önemli bir rol üstlenmektedir. Sistem hakkında bugüne değin birçok çalışma yapılmış olmakla birlikte hala yeterli sayıya erişilememiştir. Bu hususta yapılan çalışmaların çok azında mülâzımların sosyal tabanı üzerinde durulmaktadır. Bu çalışma, 18. yüzyılın ilk çeyreğine ait mülâzemet kayıtlarından hareketle Osmanlı toplum yapısı içerisinde ilmiyeye giren mülâzımların daha çok hangi ailelere mensup oldukları ve hangi şehir ve coğrafi bölgelerden mesleğe dâhil oldukları tespit edilerek mesleğe yeni dâhil olanların sosyal tabanını belirleme, elde edilen verilerden hareketle yüzyıl başlarında ulemanın içe kapalı ırsi yapısının olup olmadığını sorgulama ve eğer söz konusu yapı varsa bunun ne aşamada olduğunu gösterme amacını taşımaktadır. Bunun için 18. yüzyılın ilk çeyreğinde Rumeli kazaskerleri tarafından tutulan altı farklı mülâzemet rûznâmçe defteri ana kaynak olarak kullanılmıştır.

Abstract

The system of mulazemet played an important role in the Ottoman scientific organization and entrance to the profession. Although many studies about the system are published thus far, there is still more to be done in this regard. Moreover, very few studies focus on the social base of the mulazım. This study based on the mulazemet records of the first quarter of the 18th century aims to examine the family background of novices to scholarship, their social structure, determine the geographical regions and cities they came from before they were accepted in the profession. Thus, the study will attempt to determine the social base of new entrants to the profession and whether the ulama class is inwardly of a hereditary nature, and the degree of this inbreeding. For this purpose, six different mulazemet record books kept by Rumelia kadiaskers were used as the main source.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DEMİREL, T. (2022). 18. YÜZYILIN İLK ÇEYREĞİNE AİT MÜLÂZEMET RÛZNÂMÇE KAYITLARINA GÖRE OSMANLI İLMİYE MESLEĞİNE DÂHİL OLAN MÜLÂZIMLARIN SOSYAL TABANI. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 34, 107–131. https://ajindex.com/articles/533456

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Rumeli Kazaskerliği Ruznamçeleri, 239/62, 242/65, 244/67, 249/72, 255/78, 260/83. Gelibolulu Mustafa Âli. (2015). Nushatü’s-Selâtin (F. Çerçi, Haz.). İstanbul: Büyüyen Ay Yayınları. Kâtip Çelebi. (1997). Düstürü’l-Amel Li-slahi’l-Halel. O. Ş. Gökyay (Haz.), Milli Klasikler Kâtip Çelebi’den Seçmeler I, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  2. Koçibey. (2018). Koçibey Risalesi (Y. Kurt, Haz.). Ankara: Akçağ Yayınları. Râşid Mehmed Efendi. (2013). Tarih-i Raşid ve Zeyli II (A. Özcan, Haz.). İstanbul: Klasik Yayınları. Şemseddin Sami. (1317). Kâmus-ı Türkî. Dersaadet. Şeyhi Mehmed Efendi. (1989). Vekayiü'l-Fudalâ II-III Şakaik-ı Numaniye ve Zeyilleri (C. 4) (A. Özcan, Haz.). İstanbul:
  3. Çağrı Yayınları.
  4. Yücel, Y. (Haz.). (1988). Hırzü’l-Mülûk. Osmanlı Devlet Teşkilatına Dair Kaynaklar. Ankara:
  5. TTK Yay. Alan, E. (2017). Yeni Bir Belgeye Göre XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Osmanlı Mülâzemet Sistemi. Osmanlı Araştırmaları Dergisi, XLIX, 89-124.
  6. Alan, E. ve Atçıl, A. (2018). Erken Dönem Osmanlı İlmiye Teşkilatı Kaynakları XVI. Yüzyılda Ulema Defterleri. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları.
  7. Algar, H. (2005). Molla. TDVİA, 30, 238-239.
  8. Atçıl, A. (2019). Erken Modern Osmanlı İmparatorluğunda Âlimler ve Sultanlar (G. Kami, Çev.). İstanbul:
  9. Klasik Yayınları.
  10. Avcı, C. (2010). Şeyh. TDVİA, 39, 49. Avcılar, S. B. (1999). Osmanlı Tabakalaşma Sistemine İlişkin Görüşler Üzerine Bir Değerlendirme. Osmanlı, 4, 55-89. Ankara:
  11. Yeni Türkiye Yayınları.
  12. Aydın, B., Yurdakul, İ. ve Kurt, İ. (2006). Bâb-ı Meşîhat Şeyhülislâmlık Arşivi Defter Kataloğu. İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi Yayınları.
  13. Baltacı, C. (1979). Kazasker Ruznâmçeleri’nin Tarihi ve Kültürel Ehemmiyeti. İslâm Medeniyeti Mecmuası, IV(1), 55-100.
  14. Baltacı, C. (2005). XV-XVI. Yüzyıllarda Osmanlı Medreseleri I. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
  15. Bayram, S. (2019). Selanik Tereke Sicillerinde İlmiye Sınıfı, Sosyo-Ekonomik Bir Tahlil (1790-1852). İstanbul:
  16. Libra Yayınları.
  17. Bektaş, E. (2019). The Ulema in the Late-Ottoman Empire (1880-1920): The Formation of Professional Ulema Identity (Unpublished Doctoral Thesis). Atatürk Institute for Modern Turkish History at Boğaziçi University. İstanbul.
  18. Beyazıt, Y. (2009). Osmanlı İlmiye Bürokrasisinde Şeyhülislamlığın Değişen Rolü ve Mülâzemet Sistemi (XVI.-XVIII. Yüzyıllar). Belleten, LXXIII(267), 424-441.
  19. Beyazıt, Y. (2013). Kazasker Ruznâmçelerinde Tipoloji ve Yeterlik. Ü. Tekin (Ed.), Prof. Dr. Özer Ergenç'e Armağan. İstanbul: Bilge Kült