Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 9 - Sayı: 17

MU‘TEZİLÎ MÜFESSİR EBU’L-KĀSIM EL-BELHÎ’NİN KIRAATLERE YAKLAŞIMI

A MU‘TAZILA MUFASSIR ABŪ AL-QĀSIM AL-BALKHĪ’S APPROACH TO THE QIRĀ’ĀTS

Sayfa
1–19
Yayın Tarihi
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bir diğer ifadeyle bu makalede kelâma vetefsire dair görüşleriyle gerek sünnî gerekse de şiî ekollerin teşekkülünde önemlitesirleri bulunan bir âlim olarak Ebu’l-Kāsım el-Belhî’nin kıraatlere olanyaklaşımının ve kıraatleri kullanım keyfiyyetinin yapı taşları yine onun tefsirinden(tefsirine yapılan atıflardan) hareketle tespit edilmeye çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslam düşünce geleneğine bakıldığında bir âlimin sahip olduğu ilmî, tarihî,mezhebî kimlik ve aidiyetlerin, onun hem Kur’an metnine hem de bununlabağlantılı olarak kıraat ilmine olan yaklaşımını belirleyen temel parametrelerioluşturduğu görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İşte bugerçeklerden hareketle makalede, hicrî üçüncü asrın sonuyla dördüncü asrın başıitibariyle Mu‘tezile’nin önde gelen mütekellim ve müfessirlerinden olan Arap dili,felsefe, tarih, fıkıh, kelam, hadis, tefsir gibi pek çok sahada eserler te’lif etmişbulunan, ayrıca yaşadığı dönemde “Mu‘tezile ehlinin imamı” gibi vasıflarlanitelendirilen Ebu’l-Kāsım el-Belhî’nin (ö. 319/931) kıraatlere olan yaklaşımı tespitedilmeye gayret edilecektir.
💡
Sonuç & Katkı:Bir diğer ifadeyle bu makalede kelâma vetefsire dair görüşleriyle gerek sünnî gerekse de şiî ekollerin teşekkülünde önemlitesirleri bulunan bir âlim olarak Ebu’l-Kāsım el-Belhî’nin kıraatlere olanyaklaşımının ve kıraatleri kullanım keyfiyyetinin yapı taşları yine onun tefsirinden(tefsirine yapılan atıflardan) hareketle tespit edilmeye çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

İslam düşünce geleneğine bakıldığında bir âlimin sahip olduğu ilmî, tarihî,mezhebî kimlik ve aidiyetlerin, onun hem Kur’an metnine hem de bununlabağlantılı olarak kıraat ilmine olan yaklaşımını belirleyen temel parametrelerioluşturduğu görülmektedir. Dolayısıyla bir âlimin kıraatlere olan yaklaşımınıbelirlerken öncelikle onun ilmî kişiliğini, mezhebî kimliğini, tarihî aidiyetini veyaşadığı dönemin kıraat telakkisini doğru bir şekilde tespit etmek elzemdir. İşte bugerçeklerden hareketle makalede, hicrî üçüncü asrın sonuyla dördüncü asrın başıitibariyle Mu‘tezile’nin önde gelen mütekellim ve müfessirlerinden olan Arap dili,felsefe, tarih, fıkıh, kelam, hadis, tefsir gibi pek çok sahada eserler te’lif etmişbulunan, ayrıca yaşadığı dönemde “Mu‘tezile ehlinin imamı” gibi vasıflarlanitelendirilen Ebu’l-Kāsım el-Belhî’nin (ö. 319/931) kıraatlere olan yaklaşımı tespitedilmeye gayret edilecektir. Bu yapılırken de onun kıraatlere olan yaklaşımınışekillendiren bireysel, ilmî, psikolojik, tarihî ve sosyolojik zemine ve döneminde varolan kıraat telakkisine dikkat çekilecektir. Bir diğer ifadeyle bu makalede kelâma vetefsire dair görüşleriyle gerek sünnî gerekse de şiî ekollerin teşekkülünde önemlitesirleri bulunan bir âlim olarak Ebu’l-Kāsım el-Belhî’nin kıraatlere olanyaklaşımının ve kıraatleri kullanım keyfiyyetinin yapı taşları yine onun tefsirinden(tefsirine yapılan atıflardan) hareketle tespit edilmeye çalışılacaktır.

Abstract

In the school of Islamic thought, a scholar’s scientific, historical and sectarian identities are main parameters to determine his approach to both the Qur’ānic revelation and its text as well as the qirā’āt. Therefore, in order to establish a scholar’s approach to the qirā’āts, it is essential to identify correctly his scientific approach, sectarian identity, historical background, the period he lived, his point of view on the qirā’āt and his thoughts about Qur’anic revelation and its text. Based on these facts, the aim of this article is to determine Abū al-Qāsim al-Balkhī (d. 319/931)’s approach to the qirā’āts, who is one of the leading orators (mutakallim) and exegetes (mufassir) between the end of third century hijri and the beginning of fourth century, known as ‘the Imam of Mu’tazila group’ in his period and has different works in many fields such as Arabic language, philosophy, history, fiqh, kalām, hadīth and tafsīr. To achieve this aim, Abū al-Qāsim al-Balkhī’s individual, scientific and psychological background which shaped his approach to the qirā’āts will be considered on one hand, and social and historical background with the views on the qirā’āts in his era on the other hand. In other words, in this article, as a scholar who has a great influence on the formation of both Sunnī and Shi’i schools with his views on kalām and tafsīr, the building blocks of Abū al-Qāsim al-Balkhī’s approach to the qirā’āts and the way how he used them will be revealed with the help of attributions to his tafsīr.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TUNCEL, E. (2022). MU‘TEZİLÎ MÜFESSİR EBU’L-KĀSIM EL-BELHÎ’NİN KIRAATLERE YAKLAŞIMI. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 17, 1–19. https://ajindex.com/articles/527167

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. Acar, Ayşe Neslihan. Ebu’l-Kāsım el-Ka’bî’nin Makâlât’ında Mu‘tezile’yi Ele Alış Şekli. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 2006.
  2. Alibekiroğlu, Fatmanur. Tarihsel Süreçte Hanefîlik Mu‘tezile İlişkisi. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, 2018.
  3. Arpaguş, Hatice. “Bağdat Mu‘tezile Ekolü: Kâ‘bî Örrneği”, İslam Medeniyetinde Bağdat (Medinetü’s-Selam) Uluslararası Sempozyum (Türkiye-İstanbul 7-9 Kasım 2018), İstanbul, 2011. Bağdâdî, Ebû Mansur Abdülkâhir b. Tâhir. el-Fark beyne’l-firak ve beyânü’lfırkati’n-nâciye minhüm. Nşr. M. Muhyiddîn Abdülhamîd. Kâhire: Mektebetü Dâri’tTürâs, ts. Bağdâdî, İsmail Paşa. Hediyyetü'l-ârifin esmâü'l-müellifîn ve âsârü'lmusannifîn. Nşr. İbnü’l-Emin Mahmûd Kemal İnal - Avni Aktuç. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı, 1951-1955. Bebek, Âdil. “Kâ‘bî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 24: 27. İstanbul: TDV Yayınları, 2001. Belhî, Ebü’l-Kāsım el-Kâ‘bî. Kitâbü’l-makâlât ve mahû ‘uyûnü’-mesâil ve’lcevâbât. Thk. Hüseyin Hansu – Abdülhamîd Kürdî – Râcih Kürdî. İstanbul: Kuramer-Dâru’l-Feth Yayınları, 2018. Bennâ, Ahmed b. Muhammed b. Ahmed ed-Dimyâtî. İthâfü füdalâi’l-beşer bi’l-kırââti’l-erbaate ‘aşer. Thk. Şa’ban Muhammed İsmail. Beyrut, 1987.
  4. Bilmen, Ömer Nasûhî. Tabakâtü’l-Müfessirîn: Büyük Tefsir Tarihi. İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1973. Cürcânî, Abdülkâhir b. Abdirrahman. Delâilü’l-i‘câz. Nşr. Mahmud Muhammed Şakir, Cidde: Dâru’l-Medenî, ts. Dâvûdî, Şemsüddîn Muhammed b. Ali b. Ahmed. Tabakâtü’l-Müfessirîn. Beyrut: ts. Durmuş, İsmail. “Hazif”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 17: 123. İstanbul: TDV Yayınları, 1998. Ebû Hayyân et-Tevhîdî. el-Besâir ve’z-zehâir. Thk. Vedat Kadı. Beyrut: Dâru Sadır, ts. Ebû Hayyân, Muhammed b. Yusuf el-Endelûsî. el-Bahru’l-muhît. Nşr. Âdil Ahmed Abdülmevcud - Ali Muhammed Muavvız. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1413/1993. Eş‘arî, Ebü’l-Hasen. İlk Dönem İslam Mezhepleri. Çev: Mehmet Dalkılıç - Ömer Aydın. İstanbul, 2005. Fahreddîn er-Râzî, Ebû Abdillah Fahruddîn Muhammed b. Ömer b. elHüseyin. Mefâtîhu’l-gayb/et-Tefsîru’l-kebîr. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1401/1981.Bilmen, Ömer Nasûhî. Tabakâtü’l-Müfessirîn: Büyük Tefsir Tarihi. İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1973. Cürcânî, Abdülkâhir b. Abdirrahman. Delâilü’l-i‘câz. Nşr. Mahmud Muhammed Şakir, Cidde: Dâru’l-Medenî, ts. Dâvûdî, Şemsüddîn Muhammed b. Ali b. Ahmed. Tabakâtü’l-Müfessirîn. Beyrut: ts. Durmuş, İsmail. “Hazif”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 17: 123. İstanbul: TDV Yayınları, 1998. Ebû Hayyân et-Tevhîdî. el-Besâir ve’z