Dergiler / Geosound / 2005 / Cilt: 0 - Sayı: 46

Ekecekdağı granitoyidinin (Aksaray'ın kuzeydoğusu) petrografik ve jeokimyasal özellikleri

Petrographical and geochemical characteristics of Ekecekdağ granitoid (Northeast of Aksaray)

Sayfa
83–105
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Anklavlar ise yüksek İKE içeriği ve düz bir nadir toprak element (NTE) diyagramı ile karakterize olup okyanus ortası bazaltlara benzerlik göstermektedirler.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ekecekdağı sokulumu Aksaray'ın kuzeydoğusunda başlıca K-feldispat megakristali ve mafik anklav içeren rapakivi, antirapakivi dokulu Borucu granitoyidi, granat ve muskovit içeren Kalebalta lökograniti ile Sınandı mikr o granitinden oluşmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kalkalkalin ve düşük per alümina (A/CNK: ~1-1.1) özellikteki sokulum kayaçları jeokimyasal olarak aşırı miktarda $Si0_2$ > ;iri katyonlu elementler (İKE), hafif nadir toprak elementleri (HNTE), $K_20/Na_20$, molar (CaO/MgO+$FeO_{tot}$) ile düşük miktarda kalıcılığı yüksek elementler (KYE) ve ağır nadir toprak elementleri (ANTE) ile karakterize olurlar.
💡
Sonuç & Katkı:Anklavlar ise yüksek İKE içeriği ve düz bir nadir toprak element (NTE) diyagramı ile karakterize olup okyanus ortası bazaltlara benzerlik göstermektedirler.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Ekecekdağı sokulumu Aksaray'ın kuzeydoğusunda başlıca K-feldispat megakristali ve mafik anklav içeren rapakivi, antirapakivi dokulu Borucu granitoyidi, granat ve muskovit içeren Kalebalta lökograniti ile Sınandı mikr o granitinden oluşmaktadır. Kalkalkalin ve düşük per alümina (A/CNK: ~1-1.1) özellikteki sokulum kayaçları jeokimyasal olarak aşırı miktarda $Si0_2$ > ;iri katyonlu elementler (İKE), hafif nadir toprak elementleri (HNTE), $K_20/Na_20$, molar (CaO/MgO+$FeO_{tot}$) ile düşük miktarda kalıcılığı yüksek elementler (KYE) ve ağır nadir toprak elementleri (ANTE) ile karakterize olurlar. Ekecekdağı plütonu genel olarak dalma-batma ile ilişkili magmalarda karakteristik olarak izlenen yüksek IKE/KYE ve HNTE/ANTE sahiptirler. Anklavlar ise yüksek İKE içeriği ve düz bir nadir toprak element (NTE) diyagramı ile karakterize olup okyanus ortası bazaltlara benzerlik göstermektedirler. Borucu granitoyidlerinin üst mantodan (metagabro), Sınandı ve Kalebalta örneklerinin ise üst kabuktan (muhtemelen metagrovaktan) türediği öne sürülmüştür. Harker diyagramındaki çizgisel değişimler üst kabukta gerçekleşen hornblend, biyotit, plajiyoklas, ilmenit ve apatit farklılaşmasını veya kabuk asimilasyonunu yansıtmaktadır. Borucu granitoyidi, felsik ve anklavlarla temsil edilen mafik magmanın kimyasal karışım (mixing), fiziksel karışım (mingling) ve sonrası gelişen safhalı kristalleşme ve muhtemel kabuk asimilasyon süreçleri ile oluşmuş olabilir.

Abstract

Ekecekdağı intrusives in northeast of Aksaray is mainly composed of Borucu granitoid that have enclaves, K-feldspar megacrysts, rapakivi and antirapakivi textures; Kalebalta lokogranite with garnet and muscovites; and Sinandi microgranites. Calk-alkaline, weakly peraluminous (A/CNK: ~1-1.1) intrusives are geochemically characterized by high content of $Si0_2$, large ion lithophile (IKE) and light rare earth elements (HNTE) as well as high $K_20/Na_20$ and molar (CaO/MgO+$FeO_{tot}$) ratios, dnd low content of high field strength elements (KYE) and heavy rare earth elements (ANTE). Ekecekdağı pluton have high IKE/KYE and HNTE/ANTE, which is typical for subduction related magmas while the enclaves are characterized by high IKE content and flat rare earth elements (NTE) pattern, similar to the'oceanic ridge basalts. It has been suggested that Borucu granitoids could have been derived from upper mantle (metagabbros), Sinandi and Kalebalta samples from upper crust (possibly metagreywackes). Linear variations on the Harlcer diagrams might reflect high-level fractional crystallization of hornblende, biotite, plagioclase, ilmenite and apatite; or crustal assimilation. The Borucu granitoid could have been formed via mixing and mingling of felsic and mafic magmas as exemplified by enclaves, coupled by fractional crystallization and possibly crustal assimilation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KOÇAK, K., IŞIK, F. (2022). Ekecekdağı granitoyidinin (Aksaray'ın kuzeydoğusu) petrografik ve jeokimyasal özellikleri. Geosound, Cilt: 0 - Sayı: 46, 83–105. https://ajindex.com/articles/524876

Kaynakça (10)

  1. Akıman, O., Erler, A., Göncüoğlu, M.C., Güleç, N., Geven, A., Türeli, T.K. and Kad oğlu, Y.K., 1993, Geochemical characteristics of granitoids along the western margin of the Central Anatolian crystalline complex and their tectonic implications. Geol. J. 28, pp. 371-382
  2. Aydın, N., Göncüoğlu, M.C. and Erler, A., 1998, Latest Cretaceous magmatism in the Central Anatolian crystalline complex: brief review of field, petrographic and geochemical features. Turk. J. Eart. Sci. 7, pp. 259-268.
  3. Barbarin, B., 1991, Contrasted origins for the "poligenie" and "monogenie" enclava swarms in some granitoids of the Sierra Nevada bafholith, California. Terra Abstr. 332 p. Barbarin, B. and Didier, J., 1992, Genesis and evolution of mafic microgranular enclaves through various types of interaction between coexisting felsic and mafic magmas. Trans. R. Soc. Edinburgh: Earth Sci. 83,145-153. Batum,J., 1978,Nevşehir, güneybatısındaki Göllüdağ ve Acıgöl yöresi volkanitlerinin jeolojisi ve petrografisi. Yerbilimleri Derg., c. 4,s. 1-2, 59-69.
  4. Bayhan, H., 1993, Ortaköy granitoyidinin (Tuz Gölü doğusu) petrografik ve mineralojik-kimyasal özellikleri. Doğa Türk Yerbilimleri Derg., 2,147-160.
  5. Boztuğ, D., 1998, Post-collisional central Anatolian alkaline plutonism, Turkey. Turk. J. Eart. Sci. 7, pp. 145-165
  6. Boztuğ, D., 2000, S-I-A-type intrusive associations: geodynamic significance of synchronism between metamorphism and magmatism in central Anatolia, Turkey. In: Bozkurt E, Winchester JA, Piper JDA (eds) Tectonics and magmatism in Turkey and the surrounding area. Geol Soc Spec PublLond 173:441-458. Grasset, 0. and Albarede, F., 1994, Hybridization of mingling magmas with different densities. Earth Planet. Sci. Lett. 121, 327-332.
  7. Castro, A., Moreno-Ventas, I. and De La Rosa, J.D., 1990, Microgranular enclaves as indicators of hybridization processes in granitoid rocks, Hercynian Belt, Spain. Geol. J. 25, pp. 391-404.
  8. Chappel, B.W. and White, A.J.R., 1974,Two contrasting granite types, Pasific Geol,,V.8,p.l73-174. Crawford, M.B. and Windley, B.F., 1990, Leucogranites of the Himalaya/Karakoram: implications for magmatic evolution within collisional belts and the study of collision-related leucogranite petrogenesis. J. Volcano I. Geotherm. Res. 44 (1990), pp. 1-19
  9. Didier, J., Duthou, J.L. and Lameyre, J., 1982, Mantle and crustal granites: genetic classification of orogenic granites and the nature of their enclaves. J. Volcanol. Geotherm. Res. 14, pp. 125-132
  10. D'Lemos, R.S.D. 1996,