Dergiler / Gazi Türkiyat / 2014 / Cilt: 1 - Sayı: 14

TÜRK DÜNYASI MİTOLOJİK DESTANLARI İLE KALEVALA DESTANININ TİPOLOJİK AÇIDAN MUKAYESESİ

Typological Comparision of Turkish World Mytholojical Epics and Kalevala Epic

Sayfa
189–223
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Göstermiş oldukları davranışlara göre dâhil oldukları tip özelliği de değişiklik göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Destanlardaki kalıp ifadelerin yanı sıra belli kalıplar içerisinde hareket eden, sergilemiş olduğu davranışlar ile karakteristik niteliğe sahip olan kişi(ler) tip olarak değerlendirilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada Türk dünyası mitolojik destanları ile Kalevala destanının tipolojik açıdan benzer ve farklı yönleri ortaya konulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Göstermiş oldukları davranışlara göre dâhil oldukları tip özelliği de değişiklik göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Destanlardaki kalıp ifadelerin yanı sıra belli kalıplar içerisinde hareket eden, sergilemiş olduğu davranışlar ile karakteristik niteliğe sahip olan kişi(ler) tip olarak değerlendirilir. Destanlarda baş kahraman özelliğini taşıyan merkez figür arketip olarak adlandırılırken, destan kahramanları sterotip olarak adlandırılan kalıp olayların merkezinde yer alırlar. Göstermiş oldukları davranışlara göre dâhil oldukları tip özelliği de değişiklik göstermektedir. Bilge, alperen, kadın, anne, yardımcı, karşı kahraman (düşman/rakip), hain, merkez kahraman, trajik tipleri gibi sınıflandırmalar destan yapısı içerisinde zıtlıkların varlığına da işaret etmektedir. Yardımcı tipin karşısı nda düşman ve hain tipinin olması iyi-kötü karşıtlığının varlığına ve zıtlıkların birbirlerini tamamlayıcı özelliği ile ilişkilidir. Bu çalışmada Türk dünyası mitolojik destanları ile Kalevala destanının tipolojik açıdan benzer ve farklı yönleri ortaya konulmuştur. Benzerliklerin farklılıklardan fazla oluşu da destanların genelinde şablon davranış ve karakterlerin ortak özelliklere sahip oluşu ile açıklanabilir

Abstract

Person(s) who behave, has characterictic quality and his/her behaviour shown off is utilised as a type as well as pattern expressianin the epics. While the central fıgure that has a heroic feauture is named as archetype, the epic heroes are in the centre of pattern events which are named stereotype. According to the bahaivour they show, the type feauture they involve changes. Classifications such as wise, hero, women, mother, helper, anti-hero (enemy/opponent), betrayer, central hero, tragic types are sign of contrasts. Taking place of the enemy and betrayer types over against the helper types connects bad-good comparison and the complementing each other feauture of contrasts. In this study, similarities and differences have been revealed from typical aspect of Turkish World Mtytholojical Epic and Kalevala Epic. That similarities are more than differences can be explaind that stereotype behaviour and charactershave common trait in every part of epics

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ABDURREZZAK, A. O. (2022). TÜRK DÜNYASI MİTOLOJİK DESTANLARI İLE KALEVALA DESTANININ TİPOLOJİK AÇIDAN MUKAYESESİ. Gazi Türkiyat, Cilt: 1 - Sayı: 14, 189–223. https://ajindex.com/articles/521062

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (41)

  1. AÇA, Mehmet (2000), "Köne Epos" (Arkaik Destan) Kavramı ve Türk Halk Hikâyelerindeki Âşıklara Mahsus Evlilik" Konusunun Kaynaklarından Alplara Mahsus Evlilik, Millî Folklor, 6 (47), 11-21.
  2. AÇA, Mehmet (2002), Kazak Türklerinin Destanları ve Destancılık Geleneği. Konya: Kömen Yayınları.
  3. ALHO, O., HAWKİNS, H., VALLİSAARİ, P. (1997), Finland a cultural encyclopedia. Helsinki. Finnish Literature Society. ARIKAN, Metin. (2007), Kazak Destanları I- Köroğlu'nun Kazak Anlatmaları. Ankara:
  4. TDK Yayınları.
  5. BAYAT, Fuzuli. (2005), Mitolojiye Giriş. Çorum: Karam Yayınları.
  6. BOWRA, C. M. (1950), The Comparative Study of Homer. American Journal of Archaeology, 54 (3), 184-192.
  7. BOWRA, C. M. (1952), Heroic Poetry. London: Macmillan & Co. Ltd CAMPBELL, Joseph. (2010), Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. Sabri Gürses (Çev.). İstanbul:
  8. Kabalcı Yayınevi.
  9. CEMŞİDOV, Ş. A. (1990), Kitab-ı Dede Korkut Ü. Bulduk (Çev.). Ankara:
  10. Kültür Bakanlığı Yayınları ÇERİBAŞ, Mehmet (2011), Kırgız Türklerinin Destancılık Geleneği ve Er Soltonoy Destanı. Ankara:
  11. TKAE Yayınları.
  12. ÇOBANOĞLU, Özkul (2007), Türk Dünyası Epik Destan Geleneği (2.bs.). Ankara:
  13. Akçağ Yayınları.
  14. DAVLETOV, T. B. (2006), Huban Arığ-Hakas Türklerinin Kadın Yiğitlik Destanı. Ankara:
  15. Türksoy Yayınları.
  16. DİLEK, İbrahim (2002), Altay Destanları I. Ankara:
  17. TDK Yayınları.
  18. DİLEK, İbrahim (2007), Altay Destanları II. Ankara:
  19. TDK Yayınları.
  20. DÜZGÜN, Ülkü. K. (2007), Başkurt Destanlarının Tipolojisi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi,
  21. Ankara.
  22. EKİCİ, Metin. (1999), Anadolu Sahası Köroğlu Anlatmalarında Kadın Tipler. Millî Folklor, 6 (44), 10-17.
  23. ERGİN, Metin (1964), Dede Korkut Kitabı. Ankara:
  24. Ankara Üniversitesi Basımevi. ERGUN, Metin (2006), Şor Kahramanlık Destanları. Ankara:
  25. Akçağ Yayınları.
  26. ERGUN, Metin; G. İBRAHİMOV (2000), Başkurt Halk Destanları. Ankara:
  27. Türksoy Yayınları.
  28. ERGUN, Metin; Mehmet Aça (2004), Tıva Destanı I. Ankara:
  29. TDK Yayınları.
  30. ERSÖZ, Murat. (2009), Saha (Yakut) Türklerinin Culuruyar Nurgun Bootur Destanı. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi,
  31. Ankara.
  32. FORDHAM, F. (2008), Jung Psikolojisinin Ana Hatları (7.bs.). A. Yalçıner (Çev.). İstanbul:
  33. Say Yayınları.
  34. GEORGES, A. R., M. O. JONES (1995), Folkloristics: An Introduction. USA: Indiana University Press.
  35. GÖKYAY, Ş. Orhan (2006), Dede Korkut Hikâyeleri. İstanbul:
  36. Kabalcı Yayınevi.
  37. İBRAYEV, Şakir (1998), Destanın Yapısı. Ankara:
  38. AKM Yayınları.
  39. İNAN, Abdulkadir (1998), Makaleler ve İncelemeler I (3.bs.).Ankara:
  40. TTK Yayınları.
  41. JİRMUNSKİY, M. V. (2011), Türk Kahramanlık Destanları. M. İ