Gender, Romantic Relationships, Internet Use, Perceived Social Support and Social Skills as the Predictors of Loneliness

Abstract

Problem Durumu: Yalnızlık hoş olmayan bir duygu olup üzüntü, sıkıntı, kaygı, çaresizlik gibi negatif duyguların eşlik ettiği bir durumdur. Bununla birlikte yalnızlık tüm psikolojik fenomenler arasında en az anlaşılabileni olarak tanımlanmıştır. Yalnızlıkla ilgili olarak yapılan kavramsal analizlerde sosyal yalnızlık ve duygusal yalnızlık tanımlamaları yapılmıştır. Sosyal yalnızlıkta bireyin yalnızlık duygusunu yaşamasında önemli olan bireyin kaç kişiyle birlikte olduğu değil, bu ilişkileri nasıl yaşayıp yorumladığıdır. Bu yüzden yalnızlık tamamen bireyin kendisi hakkında algısı olup içsel bir yaşantıdır. Duygusal yalnızlıkta ise başka insanlarla yakın ve içten ilişkiler kurulamaması sonucunda kaygı ve üzüntü yaşanmaktadır. Farklı yazarlar tarafından ergenlik döneminde yalnızlık duygusunun arttığı belirtilmektedir. Yalnız ergenler kendilerini üzgün, karamsar ve ümitsiz hissetmektedir. Özetle yalnızlık, psikolojik ve bedensel sağlık için risk oluşturmaktadır. Bu nedenle üzerinde önemle durulan bir konu olmuştur. Yalnızlık birçok değişkenle ilgilidir. Yalnızlığın ilişkili olduğu önemli değişkenlerden biri sosyal beceri eksikliğidir. Sosyal becerileri gelişmemiş bireyler diğer insanlarla duygusal yakınlık kuramadıkları için yüzeysel ilişkiler kurarak, bunun sonucunda sosyal ilişkilerinde yetersizlik ve doyumsuzluk yaşamaktadırlar. Yapılan çalışmalarda yalnızlığın ilişkili olduğu diğer bir önemli değişkenin de sosyal destek olduğu görülmektedir. Araştırmalar sosyal destek yoksunluğu ile yalnızlık ve diğer psikolojik bozukluklar arasındaki ilişkileri açıkça ortaya koymaktadır. Cinsiyet ve yalnızlık ilişkisi çok araştırılan konulardan biri olmuştur. Bazı çalışmalarda cinsiyet ve yalnızlık arasında önemli bir farklılık bulunamazken, bazı çalışmalarda erkeklerin kızlardan daha yalnız olduğu bulunmuştur. Duygusal birliktelik ve yalnızlık ilişkisini araştıran az sayıdaki çalışmada ise romantik ilişkinin yalnızlığın önemli bir belirleyicisi olduğunu belirtilmektedir. Son yıllarda internet kullanımının hızla aratması da, yalnızlık ve internet kullanımı asındaki ilişkilerin araştırılmasına yol açmış, ancak birbirinden farklı bulgular elde edilmiştir. Bazı çalışmalarda sık internet kullanımının yalnızlığa yol açtığını belirtilirken bazı çalışmalarda yoğun internet kullanımının yalnızlığı azalttığı belirtmektedir. İlgili literatür incelendiğinde yalnızlık ve yukarda bahsedilen değişkenlerin birlikte ele alındığı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Tüm Bu nedenlerden dolayı, yalnızlıkla ilişkili olduğu düşünülen ve aşağıda sıralanan değişkenlerin yalnızlığı yordayıp yordamadığı bu araştırmanın problemini oluşturmaktadır. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinde cinsiyet, duygusal ilişki, internet kullanımı aileden ve arkadaştan algılanan sosyal destek ve sosyal beceri değişkenlerinin yalnızlığı anlamlı olarak yordayıp yordamadığını ortaya koymaktır. Araştırmanın Yöntemi: Araştırma Uludağ Üniversitesinin çeşitli bölümlerinde öğrenim gören 18-23 yaş arası(yaş ortalaması, 20.41) 329 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin 200’ü(%61) kız, 129’u(%39) erkektir. Araştırmanın verileri sırası ile, araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, Türk toplumuna uyarlaması Demir tarafından yapılan (1990) “UCLA” (University of California Los Angeles) Yalnızlık Ölçeği, Eskin (1992) tarafından uyarlanan Arkadaştan ve Aileden Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Yüksel (1998) tarafından uyarlanan Sosyal Beceri Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmada ölçeklerden elde edilen puanların Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmış, daha sonra ele alınan tüm değişkenlere çoklu regresyon analizi tekniği uygulanmıştır. Araştırmanın Bulguları: Yapılan çoklu regresyon analizi sonucunda, regresyona giren tüm yordayıcı değişkenlerin(cinsiyet, romantik ilişki, aileden ve arkadaştan algılanan sosyal destek, internet kullanımı, sosyal beceri) yordanan değişken(yalnızlık) üzerindeki etkileri sırası ile tek tek ele alındığında cinsiyet değişkeninin yalnızlık puanını anlamlı olarak yordamadığı görülmüştür. Aynı şekilde romantik ilişki değişkeni ve aileden algılanan sosyal destek değişkeni de yalnızlık puanını anlamlı olarak yordamamaktadır. Diğer yordayıcı değişkenler olan arkadaştan algılanan sosyal destek ve sosyal beceri değişkenleri ikisi birlikte yalnızlık puanını negatif yönde anlamlı olarak yordamaktadır. Regresyona giren bağımsız değişkenlerin hepsi birlikte yalnızlık puanındaki toplam varyansın % 33 ü’nü açıklamaktadır. Standardize edilmiş regresyon katsayısına göre (B), yordayıcı değişkenlerin yordanan değişken(yalnızlık) üzerindeki göreli önem sırası arkadaştan algılanan sosyal destek ve sosyal beceridir. Regresyon katsayılarının anlamlılığına ilişkin t testi sonuçları incelendiğinde arkadaştan algılanan sosyal destek ve sosyal beceri değişkenlerinin her ikisinin de yalnızlık puanı üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu görülmüştür. Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonuçlarına göre, arkadaştan algılanan sosyal destek yalnızlığı anlamlı olarak yordarken, aileden alınan sosyal desteğin yalnızlık üzerinde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Bu sonuçlara göre geç ergenlik döneminde, arkadaşlık ilişkilerinin Türk ergenler tarafından aile ilişkilerine göre daha önemli algılandığı söylenebilir. Araştırmanın diğer bulgusu sosyal beceri değişkeninin yalnızlık üzerinde negatif yönde anlamlı etkisinin olmasıdır. Sosyal beceri yalnızlığın neredeyse üçte birini açıklamaktadır. Bu oldukça önemli bir orandır. Sosyal becerinin arkadaşlık ilişkilerinin kurulması ve devam ettirilmesi, böylelikle arkadaşlık ilişkilerinden alınan psikolojik doyum ve sosyal desteğin artırılmasında önemli rol oynadığı düşünülürse sosyal beceri eğitimin önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Araştırmanın beklenilmeyen sonuçlarından birisi duygusal birlikteliğin yalnızlık üzerinde anlamlı bir etkisinin olmamasıdır. Yalnızlık ve duygusal birliktelik ilişkisini gösteren çok fazla çalışma olmamakla birlikte, romantik ili