Dergiler / Erdem / 2009 / Cilt: 0 - Sayı: 54

Türk matbaacılığın önemli isimlerinden Ahmed İhsan (Tokgöz) ve Matbaası

Ahmed İhsan (Tokgöz) in Turkish printing, and His printing house

Dergi
Erdem
Sayfa
149–188
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Osmanlılarda 19. yüzyılın sonlarındaki matbaacılık ve yayın faaliyetleri hakkında açıklayıcı bilgiler verilen çalışmada, söz edilen dönemin önemli simalarından ve Servet-i Fünun’un da kurucusu olan Ahmed İhsan Bey’in 1888’de kurmuş olduğu matbaanın yayıncılık serüveni, orijinal belgeler ışığında ele alınarak dönemin siyasi otoritesinin yayıncılığa bakış açısı ortaya konulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bilim tarihinde önemli değişimlere neden olan matbaanın Osmanlı devletinde ilk kez kullanımı II.
📊
Temel Bulgular & Veri:Beyazıt döneminde, 1494 tarihinde gerçekleşmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Osmanlılarda 19. yüzyılın sonlarındaki matbaacılık ve yayın faaliyetleri hakkında açıklayıcı bilgiler verilen çalışmada, söz edilen dönemin önemli simalarından ve Servet-i Fünun’un da kurucusu olan Ahmed İhsan Bey’in 1888’de kurmuş olduğu matbaanın yayıncılık serüveni, orijinal belgeler ışığında ele alınarak dönemin siyasi otoritesinin yayıncılığa bakış açısı ortaya konulmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bilim tarihinde önemli değişimlere neden olan matbaanın Osmanlı devletinde ilk kez kullanımı II. Beyazıt döneminde, 1494 tarihinde gerçekleşmiştir. Osmanlı topraklarında ilk olarak gayri müslimler tarafından kullanılan matbaanın yaygınlaşması Lale Devri (1718-1730) ile birlikte Batı’ya açılma yönelişiyle mümkün olabilmiştir. Bu açılım, 1839 Tanzimat ve 1856 Islahat fermanları ile tamamlanmıştır. Ancak Osmanlı devletinde matbaacılık ve yayın dünyası, 19. yüzyılın sonlarına kadar devlet kontrolünde olmuş uzun süre sansür ve yasaklamalara maruz kalmıştır. Osmanlılarda 19. yüzyılın sonlarındaki matbaacılık ve yayın faaliyetleri hakkında açıklayıcı bilgiler verilen çalışmada, söz edilen dönemin önemli simalarından ve Servet-i Fünun’un da kurucusu olan Ahmed İhsan Bey’in 1888’de kurmuş olduğu matbaanın yayıncılık serüveni, orijinal belgeler ışığında ele alınarak dönemin siyasi otoritesinin yayıncılığa bakış açısı ortaya konulmaktadır.

Abstract

The printing press which caused important changes in the history of science became became started in the Ottoman Empire in 1494 during the reign of Sultan Beyazıt II. The printing press was first used by non-moslems in the Empire and became widespread because of westernization efforts during the Tulip Period between 1718-1730. These efforts were completed whit the Tanzimat and Reform edicts in 1839 and 1856. However, printing and publishing remained under the control of the Ottoman government and strict censorship was of a normal procedure until the end of the 19th century. This study provides information on Turkish printing and publishing activities at the end of the 19th century. It further eleborates the founding of the Ahmed İhsan Printing Press in 1888 and its publishing adventures. Ahmed İhsan was an important figure of this time and also the founder of a current in Turkish literature, the Servet-i Fünun.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

RUKANCI, F., ANAMERİÇ, H. (2022). Türk matbaacılığın önemli isimlerinden Ahmed İhsan (Tokgöz) ve Matbaası. Erdem, Cilt: 0 - Sayı: 54, 149–188. https://ajindex.com/articles/504381

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Ahmed İhsan (1889), Asya~yı Şarkiye Seyahat. İstanbul: Alem Matbaası. Ahmet îhsan (1909), Tuna'da Bir Hafta. İstanbul: Matbaa-i Ahmed İhsan ve Şürekası. Ahmed İhsan (1912), Ahmed İhsan ve Şürekâsı Matbaacılık Osmanlı Şirketi: Servet-i Fûnun. İstanbul: Ahmed İhsan ve Şürekâsı Matbaacılık Osmanlı Şirketi. Ahmet İhsan (2007), Avrupa'da Ne Gördüm: Tuna'da Bir Hafta. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  2. Ahmet İhsan Tokgöz (1996), Haz: Bilge Ercilasun. Ankara:
  3. Kültür Bakanlığı. Burke, Peter (2000), Gutenberg'den Diderot'a Bilginin Toplumsal Tarihi. İstanbul:
  4. Tarih Vakfı Yurt Yayınları. "Dersaadet ve bilad-ı selasede mevcud matbaaların belli bir düzene sokulması". (1856). DAGM. BOA. 356/15604, İradeler/Meclis-i Vala, 12 Zilka'de 1272 (15 Temmuz 1856). "Dersaadet'de neşredilen resimli servet-i Fünun gazetesinin muhtaç olduğu muavenet akçesiyle Avrupa'dan getirilecek hakkak ücretinin tesviyesi". (1891). DAGM. BOA. DH.MKT. 1903/107, 19 Cemazi'ül-evvel 1309 (21 Aralık 1891). "Dersaadet'de neşrolunmakta olan resimli Servet-i Fünun gazetesi için tab olunacak resimlerin burada yapılması ve bu alanda ustalar yetiştirilmek üzere Avrupa'dan bir üstat getirilerek Sanayi-i Nefise Mektebi'nde hakkak sınıfı teşkili ve gazetenin imtiyazının Ahmed ihsan Bey'e verilmesi ile bu iş için gerekli paranın ne şekilde tesviye edileceği". (1891). DAGM. BOA. DH.MKT. 1909/112, 11 Cemazi'ül-evvel 1309 (13 Aralık 1891). "Dersaadet'te Ahmed İhsan ve Şürekası Matbaacılık Şirketi'nin bastırıp satışa sunduğu İzdivaç Mektupları adlı risalenin dini ve milli adaba aykırı konuları ihtiva ettiğinden yazarı ve yayımcısı hakkında kanuni takibat ve muamele yapılması". (1911). DAGM. BOA. DH.MKT. 9/52, 6 Rebi'ül-evvel 1329 (7 Mart 1911).
  5. Ersoy, Osman (1959), Türkiye'ye Matbaanın Girişi ve Âk Basılan Eserler. Ankara: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları.
  6. Gövsa, İbrahim Alaettin [19.], Türk Meşhurları Ansiklopedisi, [y.y.], [yayl.y.].(Tokgöz, Ahmet İhsan maddesi). Harris, Michael (1987), London Newspapers in the Age of Walpole: A Study of the Origins of the Modern English Press,
  7. Cranbury, NJ: Associated University Presses. İhsanoğlu, Ekmeleddin (1987), "Modernleşme Süreci İçinde Osmanlı Devletinde İlmi ve Mesleki Cemiyetleşme Hareketlerine Genel Bir Bakış". Osmanlı âmi ve Mesleki Cemiyetleri I. Milli Türk Bilim Tarihi Sempozyumu /9_____57içinde (1-31). Yay. Hazl: Ekmeleddin İhsanoğlu. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi. Kabacalı, Alpay (2000), Başlangıcından Gün