Dergiler / Erdem / 2009 / Cilt: 0 - Sayı: 54

Tarihî Kaynaklara Göre Anadolu Selçuklu Devri Camcılığı

The Glass-Work of the Anatolian Seljukid Period according to Historical Sources

Dergi
Erdem
Sayfa
201–216
Yayın Tarihi
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Anadolu’da resimlendikleri anlaşılan bazı yazmalardaki minyatürlerde cam kapların yer alması da Selçuklu devrinde bu tür eşyaların üretildiği görüşünü desteklemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anadolu’da Antik dönemden itibaren camın varlığı bilinmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Roma ve Bizans devri camları üzerine birçok yayın bulunmasına karşılık; Selçuklu camcılığı hakkındaki bilgilerimiz son derece sınırlıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Anadolu’da resimlendikleri anlaşılan bazı yazmalardaki minyatürlerde cam kapların yer alması da Selçuklu devrinde bu tür eşyaların üretildiği görüşünü desteklemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anadolu Selçuklu · cam · Selçuknâme

Özet

Anadolu’da Antik dönemden itibaren camın varlığı bilinmektedir. Roma ve Bizans devri camları üzerine birçok yayın bulunmasına karşılık; Selçuklu camcılığı hakkındaki bilgilerimiz son derece sınırlıdır. XII.-XIII. yüzyıllara ait Selçuknâmeler, minyatürlü yazmalar ve vakfiyeler gibi tarihî kaynaklarda doğrudan cam üretimine yönelik bilgiler yoktur. Bu kaynaklarda geçen camcılıkla ilgili meslek isimleri ve cam kapların kullanıldığını gösteren dolaylı bilgiler; Anadolu Selçuklu döneminde de camcılığın varlığına işaret etmektedir. Bu açıdan İbn Bibi’nin Selçuknâmesi, Sahip Ata’nın Sivas Gök Medrese vakfiyesi ve Konya İmaret vakfiyesi ilginç ipuçları vermektedir. Ayrıca Kubad-Abad Sarayı kazılarında ele geçen cam tabak üzerindeki kitabede II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in adının geçmesi, Selçuklu sarayı için cam kapların üretildiğini ortaya koyar. Anadolu’da resimlendikleri anlaşılan bazı yazmalardaki minyatürlerde cam kapların yer alması da Selçuklu devrinde bu tür eşyaların üretildiği görüşünü desteklemektedir.

Abstract

The existence of glass has been known since the Antique period in Anatolia. Although there is so much literature on the glass of Roman and the Byzantine period, our knowledge about that of Seljuk is very limited. There is no direct information on glass production in historical sources such as Selçuknâme, manuscripts and vakfiye of the 12th and 13th century. But the indirect information related to the use of glass objects and profession names concerning glass production that are present in these sources indicates the existence of glass in the period of Anatolian Seljuks. From this point of view, Selçuknâme of İbn Bibi, Sivas Gök Medrese Vakfiye of Sahip Ata and Konya İmaret Vakfiyesi provide interesting clues. Moreover, the name “Gıyaseddin Keyhüsrev II” in the inscription on the glass plate found in Kubad Abad Palace excavations, shows that the glass objects were produced for the Seljuk Palace. Glass objects in some manuscripts on the miniatures found out to be painted in Anatolia support the idea that these objects must have been produced in the Seljuks period.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

UYSAL, Z. (2022). Tarihî Kaynaklara Göre Anadolu Selçuklu Devri Camcılığı. Erdem, Cilt: 0 - Sayı: 54, 201–216. https://ajindex.com/articles/504374

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Ahmet Eflâkî (1989), Âriflerin Menkıbeleri, C.I, Çev.: T. Yazıcı, İstanbul.
  2. Arık, Rüçhan (1986), “Kubad-Abad 1984 Yılı Kazı Çalışmaları”, VII.Kazı Sonuçları Toplantısı, (20-24 Mayıs 1985, Ankara), Ankara, s.651-656.
  3. Arık, Rüçhan (1987), “Türk Kültürüne Yönelik Arkeolojik Araştırmalar ve KubadAbad Kız Kalesi Kazısı”, Remzi Oğuz Arık Armağanı, Ankara,s.71-98.
  4. Arık, Rüçhan (1990), “1988 Yılı Kubad-Abad Kazısı”, XI.Kazı Sonuçları Toplantısı, (18-23 Mayıs 1989, Antalya), C.II, Ankara, s.371-382.
  5. Arık, Rüçhan (2000), Kubad Abad: Selçuklu Saray ve Çinileri. İstanbul.
  6. Arık, Rüçhan (2002), “Selçuklu Saray ve Köşkleri”, Selçuklu Çağında Anadolu Sanatı, Haz.:D.Kuban, İstanbul: s.251-266.
  7. Bakırer, Ömür (1990), “Anadolu Mimarisinde Pencere Camı Kullanımına Kısa Bir Bakış”, I. Uluslararası Anadolu Cam Sanatı Sempozyumu, (26-27 Nisan 1988, İstanbul), İstanbul: s.70-80.
  8. Bakırer, Ömür (2002), “Tuğla, Ahşap ve Cam”, Selçuklu Çağında Anadolu Sanatı, Haz.: D. Kuban, İstanbul: s.291-308.
  9. Bayram, S- Karabacak, A H (1981), “Sahib Ata Fahrü’d-dîn Ali’nin Konya İmaret ve Sivas Gök Medrese Vakfiyeleri”, Vakıflar Dergisi, Sayı:XIII, Ankara: s.31-69.
  10. Bayramoğlu, Fuat (1996),
  11. Türk Cam Sanatı ve Beykoz İşleri, Ankara.
  12. Brend, B (1991),
  13. Islamic Art, Cambridge. Canav, Üzlifat (1985), Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. Cam Eserler Koleksiyonu, İstanbul.
  14. Çiftçi, C (2002), “XIV. Yüzyılda Anadolu’da Uç Beyliklerinin Siyasî ve İktisadî Faaliyetleri”, Türkler, C.7, Ankara: s.393-406. Ebu Abdullah Muhammed İbn Battuta Tancî (2004),
  15. İbn Battuta Seyahatnamesi, C.II, çev.: A.S. Aykut, İstanbul. El-Cezerî (2002), El-Câmi’ Beyne’l-İlm ve’l-Amel en-Nâfi’ fî es-Sınaâti’l-Hiyel, Haz.: Sevim Tekeli v.d., Ankara.
  16. Erdemir, Yaşar (2007), İnce Minare Taş ve Ahşap Eserler Müzesi, Konya. Erginsoy, Ülker (1978),
  17. İslam Maden Sanatının Gelişmesi, İstanbul.
  18. Erginsoy, Ülker (2002), “Maden Sanatı”, Selçuklu Çağında Anadolu Sanatı, Haz.: D. Kuban, İstanbul: s.381-400.
  19. Eyice, Semavi (1968), “La Verrerie en Turquie de l’Epoque Byzantine à l’Epoque Turque”, Annales du 4é Congrés des Journées Internationales de Verre, (13-20 Mai 1967, Ravenna-Venice), p.162-182.
  20. Eyice, Semavi (1975), “Uluslararası Balkanlarda Ortaçağ Camcılığı Sanatı Konferansı (Belgrad 24-26 Nisan 1974)”,
  21. Belleten, C.XXXIX, No.: 153, Ankara: s.197-199.
  22. Eyice, Semavi (1990), “Bizans’ta ve Osmanlı Devri Türk Sanatında Aydınlatmada Cam”, I. Uluslararası Anadolu Cam Sanatı Sempozyumu, (26-27 Nisan 1988, İstanbul), İstanbul: s.51-57.
  23. Gill, M.A.V. vd. (2002