KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2015 / Cilt: 56 - Sayı: 1

El-Keşşaf’ta gizli İ tizal: ez-Zemaḫşeri’nin tefsir mukaddimesi üzerinden Ḫalḳu’l-Ḳur an tartışmaları

Disguised I tizāl in al-Kashshāf: Discussions on the Createdness of the Qur’an through al-Zamakhsharī’s Introduction to His Tafsīr

Mesut KAYA
Sayfa
107–136
Yayın Tarihi
2015-04-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makale, şarihlerin görüşleri üzerinden ezZemaḫşerī ve el-Keşşāf’ın mukaddimesi hakkında ileri sürülen söz konusu iddiaları tetkik etme amacındadır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hicrî 7. ve 8. yüzyıl ilmî çevrelerinde dile getirilen iddialardan biri, Mu tezile’nin geç dönem temsilcilerinden ez-Zemaḫşerī’nin, el-Keşşāf adlı tefsirinde i tizālī fikirleri gizli bir şekilde işlediğidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu iddia, tefsir faaliyetleri içinde, ez-Zemaḫşerī’nin gizli i tizālī fikirlerini açığa çıkarmak ya da tefsiri bu fikirlerden tecrit etmek gibi bir uğraşıyı ortaya çıkarmış; ayrıca elKeşşāf üzerine yazılan şerh ve haşiye eserlerinde, ez-Zemaḫşerī’nin i tizālī fikirleri tartışılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makale, şarihlerin görüşleri üzerinden ezZemaḫşerī ve el-Keşşāf’ın mukaddimesi hakkında ileri sürülen söz konusu iddiaları tetkik etme amacındadır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:ez-Zemaḫşerī · i tizālī görüşler · el-Keşşāf mukaddimesi

Özet

Hicrî 7. ve 8. yüzyıl ilmî çevrelerinde dile getirilen iddialardan biri, Mu tezile’nin geç dönem temsilcilerinden ez-Zemaḫşerī’nin, el-Keşşāf adlı tefsirinde i tizālī fikirleri gizli bir şekilde işlediğidir. Bu iddia, tefsir faaliyetleri içinde, ez-Zemaḫşerī’nin gizli i tizālī fikirlerini açığa çıkarmak ya da tefsiri bu fikirlerden tecrit etmek gibi bir uğraşıyı ortaya çıkarmış; ayrıca elKeşşāf üzerine yazılan şerh ve haşiye eserlerinde, ez-Zemaḫşerī’nin i tizālī fikirleri tartışılmıştır. Benzer bir tartışmada, ez-Zemaḫşerī’nin el-Keşşāf’ın mukaddimesinin ilk cümlelerine Kur’an’ın yaratılmış olduğu fikrine referansla Mu tezilī öğretiyi veciz bir üslupla yerleştirdiği iddia edilmiş; ayrıca ilk cümlede Kur’an’a atıfla ḫaleḳa fiilini kullandığı ve daha sonra o fiili değiştirdiği rivayeti dillendirilmiştir. Bu makale, şarihlerin görüşleri üzerinden ezZemaḫşerī ve el-Keşşāf’ın mukaddimesi hakkında ileri sürülen söz konusu iddiaları tetkik etme amacındadır

Abstract

One of the discussion topics that found a place in the scholarly circles in the 7th and 8th centuries of Hijra was whether or not Abū al-Qāsim Maḥmūd ibn Umar al-Zamakhsharī, a supporter of Mu tazilite thought in later periods, had covertly promoted Mu tazilite doctrines in his tafsīr, al-Kashshāf. This claim started new scholarly endeavors towards either uncovering the alleged subtle allusions in the tafsīr or exonerating it from such accusations. A similar debate revolved around the introduction of al-Kashshāf, where it is claimed alZamakhsharī tersely placed the Mu tazilite doctrine of the createdness of the Qur’an. Reportedly he had first used in the initial sentence the verb khalaqa in reference to the Qur’an, but later he changed the verb. The purpose of this article is to examine those allegations about al-Zamakhsharī and his tafsīr by focusing on the views of the commentators.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KAYA, M. (2015). El-Keşşaf’ta gizli İ tizal: ez-Zemaḫşeri’nin tefsir mukaddimesi üzerinden Ḫalḳu’l-Ḳur an tartışmaları. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 56 - Sayı: 1, 107–136. https://ajindex.com/articles/490875

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Akçay, Mustafa & Ömer Türker. “Sekûnî,” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), c.36, s.336. Akgündüz, Ahmet. “Ebü’l-Hüseyin el-Basrî,” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), c.10, ss.326-328.
  2. Akoğlu, Muharrem. Mihne Sürecinde Mu’tezile. İstanbul: İz Yayıncılık, 2006.
  3. Bilgin, Mustafa. “Tefsirde Mu‘tezile Ekolü,” Yayınlanmamış doktora tezi, Uludağ Üniversitesi, Bursa, 1991.
  4. Cerrahoğlu, İsmail. Tefsir Tarihi. Ankara: Fecr Yayınevi, 1996. el-Curcānī, Ebū’l-Ḥasen Alī b. Muḥammed es-Seyyid eş-Şerīf. Ḥāşiye alā’l-Keşşāf. Mısır: Maṭba atu Muṣṭafā el-Bābī el-Ḥalebī, 1385/1966. ---------. Et-Ta rīfāt. Tah. Ādil Enver Ḫaḍir. Beyrut: Dāru’l-Ma rife, 2007.
  5. Çiçek, Mehmet. “Kur’an’ın Varlığı Şeriatla mı Sağlanır?: Osmanlı Şerh Geleneğinde Bir Tartışma,” Bilal Gökkır, N. Yılmaz, N. Gökkır, Ö. Kara, M. Abay, M. Karagöz (ed.), Osmanlı Toplumunda Kur’an Kültürü ve Tefsir Çalışmaları I (İstanbul: İlim Yayma Vakfı, 2011) içinde, ss.322-327.
  6. Dağ, Mehmet. “Zemahşerî Özelinde Kur’an’ın Mutezilî Yorumuna Eleştiriler: Ekmelüddîn Bâbertî Örneği,” Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 40 (2013), ss.67-91. Emīn, Aḥmed. Ḍuḥā’l-İslām. Kahire: Mektebetu’n-Nehḍati’l-Miṣriyye, tsz. el-Eş arī, Ebū’l-Ḥasen Alī b. İsmā īl. el-İbāne an Uṣūli’d-Diyāne. Tah. Fevḳiyye Ḥuseyn Maḥmūd. Kahire: Dāru’l-Enṣār, 1397. el-İaznevī, Cemāluddīn Aḥmed b. Muḥammed. Uṣūlu’d-Dīn. Tah. Umer Vefīḳ Dā ūḳ. Beyrut: Dāru’l-Beşā iri’l-İslāmiyye, 1998. el-İazzālī, Ebū Ḥāmid Muḥammed b. Muḥammed. el-İḳtiṣād fī’l-İ tiḳād. Beyrut: Dāru’l-Kutubi’l- İlmiyye, 2004.
  7. Goldziher, Ignaz. el-Meẕāhibu’l-İslāmiyye fī Tefsīri’l-Kur ān. Terc. Alī Ḥasen Abdulḳādir. [Kahire]: Maṭba atu’l- Ulūm, 1363/1944.
  8. Gümüş, Sadreddin. “Cürcânî ve Hâşiye ale’l-Keşşâf’ı: Keşşâf Tefsiri Üzerine Haşiyesi,” Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5-6 (1987- 1988), ss.177-190. İbn Ḥacer el- Asḳalānī, Ebū’l-Faḍl Şihābuddīn Aḥmed b. Alī. ed-Duraru’l-Kāmine fī A yāni’l-Mi eti’s̠ -S̠āmine. Tah. M. Abdulmu īd Ḫān. Ḥaydarābād: Meclisu Dā ireti’l-Ma ārifi’l- Us̠ māniyye, 1392/1972. ---------. Lisānu’l-Mīzān. Beyrut: Mu essesetu’l-A lemī 1390/1971 (Ḥaydarābād: Dā iretu’l-Ma ārifi’n-Niẓāmiyye, 1911’in tıpkıbasımı). İbn Ḫaldūn, Ebū Zeyd Veliyyuddīn Abdurraḥmān b. Muḥammed. Muḳaddime: Dīvānu’l-Mubtede ve’l-Ḫaber fī Tārīḫi’l- Arab ve’l-Berber. Nşr. Ḫalīl Şeḥāde. Beyrut: Dāru’l-Fikr, 1408/1988. İbn Ḫallikān, Aḥmed b. Muḥammed el-Bermekī. Vefeyātu’l-A yān ve Enbā u Ebnā i’z-Zamān. Tah. İḥsān Abbās. Beyrut: Dāru Ṣādir, 1994. İbn Kes