Dergiler / Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2017 / Cilt: 58 - Sayı: 2

17. yüzyıl Kıbrıs’ında hürriyetin tescili: ʿıtḳnāmeler (azatlık belgeleri)

Records of Freedom in XVII Century Cyprus: Emancipation Documents

Sayfa
63–88
Yayın Tarihi
2017-08-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede söz konusu kadı sicillerinden hareketle 17. yüzyıl Kıbrıs’ında gerçekleşen köle âzatları incelenmiş ve bu kapsamda oluşturulmuş on dokuz ʿıtḳnāme belgesi tahlil edilmiştir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslâm dini, kölelik müessesesini doğrudan ilga etmemiş, tedricî olarak ortadan kalkmasına imkan verecek bazı düzenlemeler getirmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tarih boyunca Müslümanlar, bu düzenlemeler doğrultusunda hareket etmiş ve köle âzadına önem vermişlerdir. 17. yüzyıl Osmanlı Kıbrısı’na ait kadı sicillerinde yer alan ʿıtḳnāmeler (âzatlık belgeleri) bu önemin hukukî olarak kayda geçirilmiş önemli bir örneğini oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede söz konusu kadı sicillerinden hareketle 17. yüzyıl Kıbrıs’ında gerçekleşen köle âzatları incelenmiş ve bu kapsamda oluşturulmuş on dokuz ʿıtḳnāme belgesi tahlil edilmiştir
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı Kıbrısı · Köle Âzadı · ʿItḳnāme

Özet

İslâm dini, kölelik müessesesini doğrudan ilga etmemiş, tedricî olarak ortadan kalkmasına imkan verecek bazı düzenlemeler getirmiştir. Köle âzadının bazı büyük günahlar için keffāret olarak konumlandırılması ve âzat edenin uhrevî bazı mükâfatlarla müjdelenmesi bu türden düzenlemelerdir. Tarih boyunca Müslümanlar, bu düzenlemeler doğrultusunda hareket etmiş ve köle âzadına önem vermişlerdir. 17. yüzyıl Osmanlı Kıbrısı’na ait kadı sicillerinde yer alan ʿıtḳnāmeler (âzatlık belgeleri) bu önemin hukukî olarak kayda geçirilmiş önemli bir örneğini oluşturmaktadır. Öyle ki âzat işlemleri, hukuken zorunlu olmamasına karşın, kölelerin maslahatları göz önünde bulundurularak mahkeme huzurunda kayıt altına alınmış ve bu amaçla belgeler düzenlenmiştir. Bu makalede söz konusu kadı sicillerinden hareketle 17. yüzyıl Kıbrıs’ında gerçekleşen köle âzatları incelenmiş ve bu kapsamda oluşturulmuş on dokuz ʿıtḳnāme belgesi tahlil edilmiştir

Abstract

The religion of Islam did not directly abolish the institution of slavery but brought some arrangements which enable its suppression gradually. Such kind of arragements include freeing slaves as an expiation of certain grave sins and promising the emancipator wit etheral rewards. Throughout the history, Muslims have acted with regard to these regulations and have given importance to emancipation of slaves. ʿItqnāmas (emancipation documents) found in the qadi registers of the 17th century Ottoman Cyprus constitute legal records of some good examples of this practice. In fact, though it was not legally obligatory, the emancipation processes were recorded before the court in order to protect the interest of slaves and the documents were prepared for use in case of need. In this article, the manumission of slaves that took place in 17th century Cyprus have been examined with reference to the nineteen surviving emancipation documents in qadi registers

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜLER, Ü. (2017). 17. yüzyıl Kıbrıs’ında hürriyetin tescili: ʿıtḳnāmeler (azatlık belgeleri). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 58 - Sayı: 2, 63–88. https://ajindex.com/articles/490827

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Akgündüz, Ahmed. İslâm Hukukunda Kölelik-Câriyelik Müessesesi ve Osmanlı’da Harem. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı, 2006.
  2. Aydın, Mehmet Akif. Türk Hukuk Tarihi. İstanbul: Hars Yayıncılık, 2007.
  3. Aydın, Mehmet Akif ve Muhammed Hamidullah. “Köle,” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), c.26, ss.237-246.
  4. Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukûk-i İslâmiyye ve Istılâhât-i Fıkhiyye Kâmûsu. 8 c. İstanbul: Bilmen Yayınevi, tsz. el-Buḫārī, Ebū ʿAbdillāh Muḥammed b. İsmāʿīl. Ṣaḥīḥu’l-Buḫārī. İstanbul: elMektebetu’l-İslāmiyye, 1979.
  5. Çakır, İbrahim Ethem. “Osmanlı Toplumunda Köle ve Câriyeler, Sofya 1550-1684,” Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 36 (2014), ss.201-216.
  6. Çetin, Osman. “Slavery and Conversion of the Slaves to Islam in the Ottoman Society: According to the Canonical Registers of Bursa Between XVth and XVIIIth Centuries,” Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10:1 (2001), ss.1-8.
  7. Çevikel, Nuri. Kıbrıs Eyaleti. Gazi Mağusa: Doğu Akdeniz Üniversitesi Basımevi, 2000.
  8. Çiçek, Kemal. “Zimmis (Non-Muslims) of Cyprus in the Sharia Court 1110/39 A.H. /1698-1726 A.D.,” Yayınlanmamış Doktora Tezi, University of Birmingham, Birmingham, 1992.
  9. Dinç, Güven ve Cemil Çelik. “Kıbrıs’ta Kölelik (1800-1878),” Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 5:23 (2012), ss.185-196.
  10. Dündar, Recep. “Kıbrıs Beylerbeyliği (1570-1670),” Yayınlanmamış Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi, Malatya, 1998.
  11. Düzenli, Pehlül. Gayrimüslimlere Dair Fetvalar. İstanbul: Klasik Yayınları, 2005. Ebū Dāvūd, Suleymān b. Eşʿas̱ b. İsḥāḳ es-Sicistānī. Sunenu Ebī Dāvūd. Tah. Muḥammed Muḥyīddīn ʿAbdulḥamīd. Beyrut: Dāru’l-Fikr, tsz. Ekin, Ümit. “17. Yüzyılın Sonlarında Rodosçuk Kazasında Kölelerin Toplumsal Statüsü,” Tarih Araştırmaları Dergisi 29:47 (2010), ss.23-37.
  12. Engin, Nihat. Osmanlı Devleti’nde Kölelik. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1998.
  13. Erdem, Y. Hakan. Osmanlı’da Köleliğin Sonu 1800-1909. Çev. Bahar Tırnakçı. İstanbul: Kitap Yayınevi, 2004.
  14. Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2005.
  15. Erdoğru, M. Akif. Kıbrıs’ta Osmanlılar II. Lefkoşa: Galeri Kültür Yayınları, 2009.
  16. Erdönmez, Celal. “Şer’iyye Sicillerine Göre Kıbrıs’ta Toplum Yapısı (1839-1856),” Yayınlanmamış Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta, 2004.
  17. Fendoğlu, Hasan Tahsin. İslâm ve Osmanlı Hukukunda Kölelik ve Câriyelik. İstanbul: Beyan Yayınları, 1996.
  18. Güler, Ümit. Osmanlı Kıbrısı’nda Müslüman-Zimmî İlişkileri ve İslâm Hukuku Açısı