Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2016 / Cilt: 0 - Sayı: 17

İlk Dönem Anadolu Sahası Mesnevilerinde Medhiye Uslubunun Kullanımı

The Use of Eulogy Language in The Mesnevis of The First Period Anatolian Field

Sayfa
191–214
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Murat dönemi eserlerinden, Şeyhoğlu Mustafa'nın Hurşîd ü Ferahşâd, Ahmedî'nin Cemşîd ü Hurşîd, Ahmed-i Dâî'nin Çengnâme, Tutmacı'nın Tabiatnâme ve Şeyhî'nin Hüsrev ü Şîrîn ve Harnâme isimli mesnevilerinin methiye bölümleri muhteva, şekil ve üslup açısından değerlendirilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İslami edebiyatların en yaygın ürünlerinden olan mesneviler, kendi arasında kafiyeli mısralardan oluşan manzum eserlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Binlerce beyit uzunluğunda yazılabilen mesneviler, bu özelliğinden dolayı doğu edebiyatlarının romanları olarak değerlendirilir.
💡
Sonuç & Katkı:Murat dönemi eserlerinden, Şeyhoğlu Mustafa'nın Hurşîd ü Ferahşâd, Ahmedî'nin Cemşîd ü Hurşîd, Ahmed-i Dâî'nin Çengnâme, Tutmacı'nın Tabiatnâme ve Şeyhî'nin Hüsrev ü Şîrîn ve Harnâme isimli mesnevilerinin methiye bölümleri muhteva, şekil ve üslup açısından değerlendirilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

İslami edebiyatların en yaygın ürünlerinden olan mesneviler, kendi arasında kafiyeli mısralardan oluşan manzum eserlerdir. Binlerce beyit uzunluğunda yazılabilen mesneviler, bu özelliğinden dolayı doğu edebiyatlarının romanları olarak değerlendirilir. İlk dönem Anadolu sahası mesnevilerinin ortak özelliği, hem saray kültürünün hem de sosyal yaşamın gelişmesinde rol oynayan eserler olmalarıdır. Bu mesneviler çoğunlukla devlet yöneticilerinin istek ve yönlendirmelerine bağlı olarak yazılan eserlerdir. Özellikle yüksek saray kültürünün ve kurumsallaşan klasik edebiyatın ilk ürünlerinin verildiği ilk mesnevilerde yöneticiler için yazılmış methiye bölümleri de yer almaktadır. Bu çalışmada XIV. asır ve II. Murat dönemi eserlerinden, Şeyhoğlu Mustafa'nın Hurşîd ü Ferahşâd, Ahmedî'nin Cemşîd ü Hurşîd, Ahmed-i Dâî'nin Çengnâme, Tutmacı'nın Tabiatnâme ve Şeyhî'nin Hüsrev ü Şîrîn ve Harnâme isimli mesnevilerinin methiye bölümleri muhteva, şekil ve üslup açısından değerlendirilecektir.

Abstract

The most common works of Islamic literature, mesnevis are the pieces of literature that have rhymed lines between each other. Mesnevis which can be written in thousands of couplets are considered as the novels of the eastern literature due to this characteristic. The common characteristic of the mesnevis in the first period of Anatolian field is that they are the works playing a role upon the development of both the courtly culture and social life. These mesnevis are the works written in accordance with the demands and directions of state directors. In these mesnevis in which the first works related to the high courtly culture and institutionalized classical literature have been written, there are eulogies attributed to the administrators. In this study, eulogy sections of mesnevis such as Hur- şîd ü Ferahşâd written by Şeyhoğlu Mustafa, Cemşîd ü Hurşîd by Ahmedî, Çengnâme by Ahmed-i Dâî, Tabiatnâme by Tutmacı and Hüsrev ü Şîrîn and Harnâme by Şeyhî which were written in the 14th century during the era of Murat II will be discussed in terms of their content, form and language.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖNALKILIÇ, S. (2022). İlk Dönem Anadolu Sahası Mesnevilerinde Medhiye Uslubunun Kullanımı. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 17, 191–214. https://ajindex.com/articles/489809

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. ALPAY-TEKİN, Gönül (1992), Ahmed-i Dâî Çengnâme, Harvard Üniversitesi, Yakındoğu Dilleri ve Medeniyetleri Bölümü. AKALIN, Mehmet (1975), Ahmedî, Cemşîd ü Hurşîd, İnceleme-Metin, Ankara:
  2. Sevinç Matbaası. AKDOĞAN, Yaşar, Ahmedî, İskendernâme,http://www.kulturturizm.gov.tr/, (erişim tarihi: 18. 07.2016).
  3. ANDREWS, Walter G. (2000),
  4. Şiirin Sesi, Toplumun Şarkısı, İstanbul:
  5. İletişim Yayınları.
  6. AYAN, Hüseyin (1979),
  7. Şeyhoğlu Mustafa, Hurşîdnâme, İnceleme-Metin-Sözlük- Konu Dizini, Erzurum. AYDEMİR, Yaşar (2004), "Methiye", DİA, 29. C., İstanbul.
  8. AYDEMİR, Yaşar (2013), "Memduhun Vasıfları ve Gelenek", Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları Üzerine VIII. Kasideye Methiye: Biçime, İşleve ve Muhtevaya Dair Tespitleri, İstanbul:
  9. Klasik Yayınları.
  10. ATEŞ, Ahmet (1971), "Mesnevî", İA, 8. C., İstanbul.
  11. BAYRAM, Mikail (1979), "Anadolu'da Telif Edilen İlk Eser- Keşf al-Akaba", İÜEFY, İslam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi VII:3-4,
  12. İstanbul.
  13. ÇELEBİOĞLU, Amil (1999), Türk Edebiyatında Mesnevi (XV. yy. a Kadar), İstanbul.
  14. DİLÇİN, Cem (1991),
  15. Mesud bin Ahmed, Süheyl ü Nevbahâr, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  16. ERTAYLAN, İsmail Hikmet (1990), Tabiatnâme, İstanbul: İstanbul Üniver- sitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  17. İNALCIK, Halil (2011),
  18. Şair ve Patron, Ankara:
  19. Doğu-Batı Yayınları.
  20. KARAHAN, Leyla (1985), Erzurumlu Mustafa Darîr, Kıssa-i Yûsuf, Ankara:
  21. Gazi Üniversitesi SBE, Doktora Tezi. KARAKAYA, Burcu (2012), Garîb'in Yûsuf u Züleyhâsı, (İnceleme-Tenkitli Metin-Dizin), Kırşehir: Ahi Evran Üniversitesi SBE, Yüksek Lisans Tezi. KÖKTEKİN, Kazım (1994), Süle Fakih'in Yûsuf ve Zelîhâsı, (İnceleme- Metin-İn- deks), Erzurum: Atatürk Üniversitesi Doktora Tezi. KARTAL, Ahmet, (2010), Şiraz'dan İstanbul'a Türk-Fars Kültür Coğrafyası Üze- rine Araştırmalar, Kurtuba Kitap. KARTAL, Ahmet, (2014),
  22. Doğunun Uzun Hikayesi, İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yayın- ları. KOCATÜRK, Sadettin (2000), Gülşehrî ve Feleknâme, Ankara: T. C. Kültür Bakanlığı 1000 Temel Eser. ÖZDEMİR, Mehmet (2011), Şeyhî Harnâme, İstanbul:
  23. Kapı Yayınları.
  24. ŞAHİN, Ebubekir (2013), Medh ve Hamd Kavramları Çerçevesinde Methiye Üslubu Üzerine, Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları Üzerine VIII. Kasideye Methiye: Biçime, İşleve ve Muhtevaya Dair Tespitleri, İstanbul:
  25. Klasik Yayınları.
  26. ŞENTÜRK, Ahmet Atilla (2006), "Klasik Şiir Estetiği", Türk Edebiyatı Tarihi, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  27. ŞEYYAD HAMZA, Yûsuf ve Zelîhâ, Haz. İbrahim Taş, http://www. kulturturizm.gov.tr/, (erişim tarihi: 18. 07. 2016).
  28. TİMURTAŞ, Faruk Kadri