Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2017 / Cilt: 0 - Sayı: 18

XVIII. Yüzyıl Divan Şairi Adlî ve Divanı

18TH Century Divan Poet Adlî and His Divan

Sayfa
441–466
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, Adlî'nin hayatı, Divan'ı ve üslubu üzerinde durulmuş ardından Divan'ındaki rindane üslupla yazılmış bazı gazellerinden örnekler sunulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Adlî hakkında bilgi veren tezkirelerde şairin asıl adının Mehmed olduğu ve İstanbul'da doğduğu belirtilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Devletin çeşitli kademelerinde bürokratik görevler üstlenmiş olan Adlî, 1156/1743-44 yılında İstanbul'da vefat etmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, Adlî'nin hayatı, Divan'ı ve üslubu üzerinde durulmuş ardından Divan'ındaki rindane üslupla yazılmış bazı gazellerinden örnekler sunulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Adlî hakkında bilgi veren tezkirelerde şairin asıl adının Mehmed olduğu ve İstanbul'da doğduğu belirtilmektedir. Devletin çeşitli kademelerinde bürokratik görevler üstlenmiş olan Adlî, 1156/1743-44 yılında İstanbul'da vefat etmiştir. Henüz neşredilmemiş olan Adlî'nin Divan'ı, Tav- şanlı ilçesi Zeytinoğlu İlçe Halk Kütüphanesi, Zeytinoğlu Koleksiyonunda 43 Ze 333/3-4-5-6 numarada kayıtlı bir divan mecmuası içerisinde bulunmaktadır. Tamamı talik hatla, iki sütun hâlinde ve 18 satırda tertip edilen divanın istinsah tarihi 21 Safer 1167/21 Kasım 1753-1754 olarak kaydedilmiştir. Adlî, şiirlerinin çoğunda sade, külfetsiz bir dili ve ahenkli bir üslubu tercih etmiştir. Onun Farsça üç manzume haricinde bütün şiirleri Türkçe yazılmıştır. Adlî Divanı'nda rindane üslupla yazılmış şiirler önemli bir rol oynamaktadır. Adlî'nin rindane gazellerinde, klasik Divan şiirine uygun olarak şarap, meyhane, rind, zahid gibi rindlikle ilgili kavramların sıkça dile getirildiği görülmektedir. Ayrıca tezkirelerde "derviş-nihâd" olarak anılan şairin tasavvuf ehli olduğuna vurgu yapılır. Bu çalışmada, Adlî'nin hayatı, Divan'ı ve üslubu üzerinde durulmuş ardından Divan'ındaki rindane üslupla yazılmış bazı gazellerinden örnekler sunulmuştur.

Abstract

According to the collections of biographies Adlî was born in Istanbul and his real name is Mehmed. Adlî, who went through various posts in bureaucracy, died in 1743- 1744 in Istanbul. Adlî’s Divan is not published yet and can be found in the divan magazine under the registration number of 43 Ze 333/3-4-5-6 as a part Zeytionoglu Collection in Tavsanlı Zeytinoglu Puplic Library. Whole divan is written in calligraphic style called taliq, in the two columns with 18 lines and the completion date is recorded as 21 Safer 1167 (21 November 1753-1754). In most of his poems, simple and harmonic language is preferred. All of his poems are written in Turkish except three Persian poems. Poems written in rindane style play crucial role in Adlî’s Divan. In his rindane ghazals, as it is common in the classic Divan, wine, bar, rind, zahid types of terms are used often. It is pointed out in the tezkires that Poet is a follower of sufism. In this paper, information about Adlî and his Divan is given followed by introducing some samples of ghazals written in rindane style.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SUNAL, A. (2022). XVIII. Yüzyıl Divan Şairi Adlî ve Divanı. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 18, 441–466. https://ajindex.com/articles/489795

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Adlî, Dîvan, Zeytinoğlu İlçe Halk Kütüphanesi, 43 Ze 333/6. Akbayar Nuri (1996) (Haz.), “Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmanî”, C.1, İstanbul:
  2. Tarih Vakfı Yurt Yay. Arslan, Mehmet (2015), “ADLÎ, Sultan II. Mahmûd” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, (29.11.2016).
  3. Ayan, Hüseyin (1993) (Çev.), “Fuzûlî, Rind ile Zâhid”, Ankara:
  4. MEB Yayınları.
  5. Bayram, Yavuz (2014), “ADLÎ, Sultan Bâyezîd-i Velî bin Fâtih Sultân Mehmed” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, (29.11.2016). Ćatović, Alena ( 2014), “ADLÎ, Hüsam Çelebi” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, (http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php? sayfa=detay&detay=5915), (29.11.2016).
  6. Ceylan, Ömür (2013), Klasik Şiirin Büyüyen Gölgeler Yüzyılı (1701-1800),
  7. M. Kayahan Özgül, Türk Edebiyatı Tarihine Bir Bakış, Ankara:
  8. Kurgan Edebiyat Yay. Çapan, Pervin (2005) (Haz.), “Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî, İncelemeMetin-İndeks”, Ankara:
  9. AKM Yay. Durmaz, Gülay (2005),
  10. Divan Şiirinde Rind, Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl: 6, Sayı: 8, s. 57-76.
  11. Erdem, Sadık (Haz.) (1994), Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâsı (İnceleme-Tenkitli Metin- İndeks-Sözlük), Ankara:
  12. AKM Yay. Gönel, Hüseyin (2014), “ÂDİL/ADLÎ, Şeyh Hasan Âdil Efendi veya Hasan Adlî Efendi” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, (http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=2025), (29.11.2016).
  13. Gündoğdu Raşit, Niyazi Adıgüzel ve Ebul Faruk Önal (Haz.) (2014), “Şemsettin Sami, Kamûs-ı Türkî (Latin Harfleriyle)”, İstanbul:
  14. İdeal Kültür Yayıncılık. İnce, Adnan, (Haz.) (2005), “Sâlim Efendi, Tezkiretü’ş-Şu‘arâ”, Ankara: AKM Yay. İpekten Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu, Turgut Karabey (1988), Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Ankara:
  15. KTB Yay. İsen Mustafa, Muhsin Macit, Osman Horata, Filiz Kılıç, İ.Hakkı Aksoyak (2002),
  16. Eski Türk Edebiyat El Kitabı, Ankara:
  17. Grafiker Yay. Kanar, Mehmet (2009),
  18. Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, C.II, İstanbul:
  19. Say Yay. Kesik, Beyhan (2014), “ADLÎ, Süleymanzâde Mehmed Efendi” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, (http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/ index.php?sayfa=detay&detay=2435), (29.11.2016). ________, (2014), “ADLÎ, Mustafa Adlî Efendi” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, (http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa= detay&detay=2616), (29.11.2016).
  20. KILIÇ, Filiz (2014), “ADLÎ, Gazi Mustafa Paşa-zâde İbrâhim Bey” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, (http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa= detay&detay=1702), (29.11.2016). ________, (2014), “AD