Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2017 / Cilt: 2 - Sayı: 19

Türk Edebiyatında Urfî-i Şîrâzî Şerhleri

Commentaries of Urfî-i Shirazî in Turkish Literature

Sayfa
77–122
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yazma eser kütüphanelerinde tespit edilen şerhler ise dörde tasnif edilerek Şerhleri Belirlenen Şârihler başlığında kütüphanelerde eserleri bulunan şârihler ve eserleri; Şerh Mecmualarında Rastlanan Şârihler başlığında müstakil bir şerhine tesadüf edilemeyen fakat mecmualarda isimlerine rastlanan şârihler; Şerhleri Belirlenemeyen Şârihler başlığında şerhi olduğu biyografik eserlerde kayıtlı olan fakat kütüphanelerde nüshasına tesadüf edilemeyen şârihler; Şârihleri Belirlenemeyen Şerhler başlığında ise kütüphanelerde müellifi meçhul olan şerhler beyan edilmiştir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sebk-i Hindî'nin kurucularının ve en meşhur temsilcilerinin başında gelen Urfî-i Şîrâzî, XVII. yüzyıldan itibaren pek çok divan şairini etkileyerek Klasik Türk Edebiyatı'nda yeni üslup denemelerinin başlamasına zemin hazırlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fakat Urfî'nin şiirini anlayabilmek için oldukça geniş bir entellektüel birikime ve şiir alt yapısına hatta biraz da şair olmaya ihtiyaç vardır.
💡
Sonuç & Katkı:Yazma eser kütüphanelerinde tespit edilen şerhler ise dörde tasnif edilerek Şerhleri Belirlenen Şârihler başlığında kütüphanelerde eserleri bulunan şârihler ve eserleri; Şerh Mecmualarında Rastlanan Şârihler başlığında müstakil bir şerhine tesadüf edilemeyen fakat mecmualarda isimlerine rastlanan şârihler; Şerhleri Belirlenemeyen Şârihler başlığında şerhi olduğu biyografik eserlerde kayıtlı olan fakat kütüphanelerde nüshasına tesadüf edilemeyen şârihler; Şârihleri Belirlenemeyen Şerhler başlığında ise kütüphanelerde müellifi meçhul olan şerhler beyan edilmiştir
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Sebk-i Hindî'nin kurucularının ve en meşhur temsilcilerinin başında gelen Urfî-i Şîrâzî, XVII. yüzyıldan itibaren pek çok divan şairini etkileyerek Klasik Türk Edebiyatı'nda yeni üslup denemelerinin başlamasına zemin hazırlamıştır. Fakat Urfî'nin şiirini anlayabilmek için oldukça geniş bir entellektüel birikime ve şiir alt yapısına hatta biraz da şair olmaya ihtiyaç vardır. Nitekim bu hakikati gören Türk şairleri de Urfî'nin şiirini anlamak ve anlatabilmek için onlarca şerh yazmıştır. Bu makalede, Urfi-i Şîrâzî'nin şiirlerini Türk edebiyatında kimlerin şerh ettiği, yazma eser kütüphanelerinde yapılan ayrıntılı taramalar ve karşılaştırmalar neticesinde ortaya konmuştur. Ayrıca bu şerhlerin muhtevaları ve nüshaları hakkında geniş bilgilere yer verilmiş; kataloglara yanlış kaydedilmiş pek çok Urfî-i Şîrâzî şerhinin gerçekte kimlere ait olduğuna değinilmiştir. Yazma eser kütüphanelerinde tespit edilen şerhler ise dörde tasnif edilerek Şerhleri Belirlenen Şârihler başlığında kütüphanelerde eserleri bulunan şârihler ve eserleri; Şerh Mecmualarında Rastlanan Şârihler başlığında müstakil bir şerhine tesadüf edilemeyen fakat mecmualarda isimlerine rastlanan şârihler; Şerhleri Belirlenemeyen Şârihler başlığında şerhi olduğu biyografik eserlerde kayıtlı olan fakat kütüphanelerde nüshasına tesadüf edilemeyen şârihler; Şârihleri Belirlenemeyen Şerhler başlığında ise kütüphanelerde müellifi meçhul olan şerhler beyan edilmiştir

Abstract

Urfî-i Shirazî, who is one of the leading founders and famous pioneers of the Sebk-i Hindî school, had an influence on starting of new style types by affecting many Diwan poets in the Classical Turkish Literature from 17th century. Yet, it is necessary to have an extensive intellectual knowledge, background of poetry, and also to be like a poet in order to grasp the poems by Urfi. Thus, the Turkish poets wrote tens of commentaries in order to understand and explain the poems by Urfi. In this paper, after a detailed scanning and many comparisons in manuscript library those who made explanations and commentaries on Urfî-i Shirazî are discussed and pointed on. Also, the contents of the copies of mentioned commentaries are widely discussed, which led to pointing out some incorrectly labeled Urfî-i Şîrâzî commentary and showing who they were really belonged to. All the content found in the manuscript library are classified into four groups; The Commentators whose commentaries are stated, which simply represents the poets whose work is able to be found in libraries with their works; The commentators who are common to be found in paraphrase macmuas, which represents the commentators who are found in macmuas but have no known individual commentaries; The commentators whose commentaries are not stated or known, which represents the commentators who are known to have commentaries according to biographic works on them but do not have any available paraphrase in libraries; The commentaries whose commentators are not known, which represents the work that is paraphrased but its commentator is unbeknown

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖZİTOK, M. A. (2022). Türk Edebiyatında Urfî-i Şîrâzî Şerhleri. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 19, 77–122. https://ajindex.com/articles/489794

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. ABDÜLKADİROĞLU, Abdülkerim (Haz.) (1985),
  2. İsmail Beliğ, Nuhbetü’l- Âsâr li-Zeyli Zübdeti’l Eş’âr, Ankara:
  3. AKMY. BABACAN, İsrafil (2012), Klasik Türk Şiirinin Son Baharı Sebk-i Hindi, Ankara:
  4. Akçağ Yay. BALTACI, Halil (2000), Ahmed Neylî Efendi ve Fazlu’l-Vehbî Adlı Eseri (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul:
  5. Marmara Üniversitesi SBE. BAYRAM, Ömer (2000), Himmetzâde Abdî ve Gencîne-i İ‘câz İsimli Mesnevîsi (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul: İstanbul Fatih Üniversitesi SBE. BİLGİN, Emrah (2016), Devhâtü’l-Meşâyıh ve Zeylleri (İnceleme- Tenkitli MetinDizin). (Doktora Tezi), Erzurum: Atatürk Üniversitesi SBE. BİLKAN, Ali Fuat (2009), “Sebk-i Hindî”. DİA. İstanbul, XXXVI/253-255.
  6. BROWNE, Edward G. (1959),
  7. A Literary History of Persia I-IV, Cambridge: University Press. Bursalı Mehmed Tâhir (1333), Osmanlı Müellifleri I-III, İstanbul.
  8. CUNBUR, Müjgan (2002), “Abdî Paşa”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. Ankara:
  9. AKMY, I/27. ÇALDAK, Süleyman ve Kazım Yoldaş (Haz.) (2000), Neşâtî, Şerh-i Müşkilât-i Bazı Ebyât-ı ‘Urfî, Malatya: Kubbealtı Yay. ÇALDAK, Süleyman (2005), “‘Urfî-dânlar Arasında ‘Urfî’nin Bir Beytinde Geçen ‘Abes’ Kelimesi Üzerine Tartışamalar”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.15, S.1, Elazığ, 71-84.
  10. DERİN, Fahri Çetin (2009), Abdurrahman Abdî Paşa Vekayi-nâmesi, İstanbul:
  11. Çamlıca Yay. EKİCİ, Hatice (2006), Sahhaf Rüşdi ve Divanı’nın Tenkitli Metni (Yüksek Lisans Tezi), Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi SBE. ERDEM, Sadık (2005), Neylî ve Dîvân’ı, Ankara: AKMY,. GÖRE, Zehra (2004), Adnî Receb Dede, Hayatı ve Eserleri (Doktora Tezi), Konya: Selçuk Üniversitesi SBE. GÖZİTOK, Mehmet Akif (2017), Tellizade Vehbî ve Urfî-i Şirazî Divanı Şerhi (İnceleme-Tenkitli Metin) (Doktora Tezi), Erzurum: Atatürk Ümiversitesi TAE. İPEKTEN, Haluk (1973), Nâilî-i Kadîm Hayatı ve Edebî Kişiliği, Ankara:
  12. AÜEFY. KARABEY, Turgut ve Mehmet Atalay (1999) (Haz.), Neşâtî: Şerh-i Bazı Kasâidi ‘Urfî, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yay. KARAKAŞ, Mahmut (2012), Bir Mutasavvıf Şair Ömer Nüzhet ve Eserleri, Şanlıurfa: Şanlıurfa Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay. KARATAY, Fehmi Edhem (1961), Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Türkçe Yazmaları Kataloğu I-II, İstanbul.
  13. KAYA, Bayram Ali (1998), Neşâtî, İstanbul:
  14. Şule Yay. KILIÇ, Atabey (1994), Ahmed Neylî Divanı (Doktora Tezi), İzmir:
  15. Ege Üniversitesi SBE. KÖPRÜLÜ, Fuat (1934), Dîvan Edebiyatı Antolojisi, İstanbul.
  16. KUTLAR, Fatma Sabîha (1996), Arpaemîni-zâde Sâmî Dîvânı: Tenkitli Metinİnceleme-Özel Ad