Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 2 - Sayı: 21

Divan Şiirinde “Bezm-i Fenâ” Üzerine Bir İnceleme

An Analysis on Bezm-i Fenâ in Divan Poetry

Sayfa
17–48
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen neticeler ile divan şiirinin anlaşılmasına katkı sağlamakamaçlanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Estetikvenazarîesaslarıİslamikültürünetkisiyleoluşandivan şiiri; XIV. yy itibaren belli bir seviyeye ulaşmış, XV. yy’da kuruluş sürecini tamamlamış ve yüksek bir ifade se- viyesine ulaşarak XIX. yy’a kadar devam etmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Divan şiirinin muhteva unsurları olan mazmun, mecaz ve terkip- lerzamaniçerisindedivanedebiyatışairleritarafındanmev- cut imkânlar çerçevesinde işlenerek kendine mahsus anlam alanı oluşturmuştur.En güzel olanı en güzel şekilde söyleme amacı güdendivan şairi, sınırlı olan mazmunlar içinde realiteden ayrıl- mayarak yeni benzetmeler, yeni mecaz ve istiareler bulma yoluna gitmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen neticeler ile divan şiirinin anlaşılmasına katkı sağlamakamaçlanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Estetikvenazarîesaslarıİslamikültürünetkisiyleoluşandivan şiiri; XIV. yy itibaren belli bir seviyeye ulaşmış, XV. yy’da kuruluş sürecini tamamlamış ve yüksek bir ifade se- viyesine ulaşarak XIX. yy’a kadar devam etmiştir. Divan şiirinin muhteva unsurları olan mazmun, mecaz ve terkip- lerzamaniçerisindedivanedebiyatışairleritarafındanmev- cut imkânlar çerçevesinde işlenerek kendine mahsus anlam alanı oluşturmuştur.En güzel olanı en güzel şekilde söyleme amacı güdendivan şairi, sınırlı olan mazmunlar içinde realiteden ayrıl- mayarak yeni benzetmeler, yeni mecaz ve istiareler bulma yoluna gitmiştir. Şair, özellikle tenasüb, leff ü neşr, tezat, mecazgibiedebîsanatlardanyararlanarakkelimelerarasın- daki ilişkiden, çağrışımlardan şairliği nispetinde istifade etmiştir.Şiirde mananın, kendisi üzerine inşa edildiği zeminolması dikkatiyle mazmunların divan şiiri içerindeki seyri- ninortayaçıkarılması,anlamdairesinintespitedilmesişiire katkısı bakımındaönemlidir.Bu çalışmada öncelikle gerekçeleri belirtilerek mazmunolarak adlandırılan “bezm-i fenâ”nın; mazmun olarak kullanımının tarihi seyri, anlam alanları, anlam-bağlam ilişkisivebuilişkininhangikelimelerlesağlandığıüzerinde çeşitli tespitler yapılmıştır. Elde edilen neticeler ile divan şiirinin anlaşılmasına katkı sağlamakamaçlanmıştır.

Abstract

Aesthetic and theoretical principles of divan poetryformedbytheinfluenceofIslamicculture;XIV.centuryto a certain level, XV. It has completed its founding period and reached a high level of expression until the XIX cen- tury. The mazmun, metaphors and compositions, which arethecontentelementsofDivanpoetry,havebeencreated by the poets of Divan literature in the framework of the existing possibilities and formed a unique meaningfield. Again, the poet who is the so-called divan poet who istrying to tell the most beautiful thing in the most beautiful way has gone to find new analogies, mazmuns by not leavingrealinthelimitedexistenceofwords.Thepoethas benefited from the literary arts such as tenasüb, leffüşr, contrast,metaphorintherelationbetweenthewords,from associations topoetry. Inpoetry,withtheattentiontothefactthatthemeaningis the ground on which it is built, it is important to reveal thegazeofthemagazinesinsidethedivanpoem,toidentify themeaningcircle,andtocareforpoetrycontribution. In this study, which is prepared with the statedattention, "bezm-i fenâ", which is called as mazmun, the historyoftheuseasmazmun,themeaningofthemeaning, the meaning-context relation, and the meaning of this relationship.Itisaimedtocontributetotheunderstanding of divan poetry with the resultsobtained.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YAĞCIOĞLU, S. A. (2022). Divan Şiirinde “Bezm-i Fenâ” Üzerine Bir İnceleme. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 21, 17–48. https://ajindex.com/articles/489766

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (17)

  1. AKKUŞ, Metin (1993) (Haz.), Nef’î Dîvânı, Ankara:
  2. Akçağ Yayınları.
  3. AKSOYAK, İsmail Hakkı- Mehmet ARSLAN (Haz.), Gelibolulu Mustafa Âlî Riyâzü’s-sâlikîn, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10681,girisvemetinpdf. pdf?0 (22.10.2017). AKSOYAK İ. Hakkı- Mehmet ARSLAN (Haz.), Haşmet Külliyatı, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10617,girisvemetinpdf. pdf?0 (22.10.2017).
  4. ALTUN, Kudret (1999), Gelibolulu Mustafa ‘Âlî ve Dîvânı (Vâridatü’l-Enîkâ), Niğde. AKÜN, Ömer Faruk (1999), “Divan Edebiyatı”, TDVİA, C. 9, s. 389-427,
  5. İstanbul.
  6. ARI, Ahmet (Haz.), Sâkıb Dede ve Dîvânı, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10645,sakibdededivanigirispdf.p df?0, (22.10.2017). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10646,sakibdededivanimetinpdf. pdf?0 (22.10.2017).
  7. ARSLAN, Mehmet (2004) (Haz.), Antepli Aynî Dîvânı,, İstanbul:
  8. Kitabevi Yay. ARSLAN, Mehmet (2002) (Haz.), Şeref Hanım Dîvânı, İstanbul:
  9. Kitabevi Yay. ATEŞ, Süleyman (1976) (Haz.), İslâm Tasavvufu, Ankara:
  10. Pars Mat. AYAN, Hüseyin (2014) (Haz.), Nesîmî Hayatı Edebî Kişiliği, Eserleri ve Türkçe Divanının Tenkitli Metni, Ankara:
  11. TDK Yay. AYDEMİR, Yaşar (Haz.), Behiştî Dîvânı, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/ Eklenti/10597,behistipdf.pdf?0 (22.10.2017).
  12. AYDIN YAĞCIOĞLU, Songül (2016) (Haz.), Kadı Şefî’î Dîvânı, DBY Yay., İstanbul.
  13. BALKAN, Ayşe (2001), Râşid Dîvânı (Edisyon Kritik ve Tasavvufî Unsurlar), (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Afyon Kocatepe Ünv. Sosyal Bil. Ens., Afyon. BAŞPINAR, Fatih, Beyânî Dîvânı, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/ 10598,beyani-apdf.pdf?0, (22.10.2017) http://ekitap.kulturturizm.gov.tr / Eklenti / 10599,beyani-bpdf.pdf?0 (22.10.2017)
  14. BİLGİNER, Mahmut Saadettin (1976) (Haz.), Mısrî Niyâzî Dîvânı Şerhi, İstanbul.
  15. BÜYÜKKAYA, Hande (2008), Fâik Ömer ve Dîvânı: Karşılaştırmalı Metin- İnceleme, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İst. Kültür Ünv. Sosyal Bil.Enst., İst. CAN, Ertuğrul (2005), Şuhûdî Dîvânçesi (inceleme-metin), (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Çukurova Ünv. Sosyal Bilimler Enst. Adana. ÇAVUŞOĞLU, Mehmet(1984), “Mazmun”, Türk Dili, S.388-389,
  16. Nisan-Mayıs. ÇELİKOĞLU, Şahver (1985) (Haz.), Divan Sezâyî-i Gülşenî, Yazı Yay., İstanbul.
  17. ÇETİN, İsmail (1993), Derzî-zâde Ulvî Hayatı, edebi şahsiyeti ve Dîvânının Tenkidli Metni, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Fırat Ünv., Elazığ. DEMİREL, Gamze (2005), 18. Yüzyıl Şairlerinden Belîğ Mehmed Emiîn Dîvânı (İnceleme-Tenkitli Metin- Tahlil), C. 1, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Fırat Ünv. Sosyal Bil. Enst., Elazığ.