Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 1 - Sayı: 20

Aşkî’nin Heft Peyker Mesnevisinde Bulunan Deyimler Üzerine

About The Idioms In Askî’s Heft Peyker Masnavi

Sayfa
101–118
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ek olarak, Aşkî’nin tamamen Türkçe kelimeler-den oluşan deyimleri sıralanmış ve Aşkî’nin eserinde bulu-nup Nizâmî’nin bulunmayan deyimlere de işaret edilmiştir.Bu çalışmayla, şairin tercüme yaparken orijinal metne nekadar sadık kaldığı, nerelerde değişikliğe ve eklemelere git-tiği ortaya konulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:XV. yüzyıl şairlerinden Aşkî’nin Heft Peyker mesnevisiNizâmî-i Gencevî’nin aynı adlı eserinin ufak farklarla birtercümesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yazım yılı 861/1456-57’dir.
💡
Sonuç & Katkı:Ek olarak, Aşkî’nin tamamen Türkçe kelimeler-den oluşan deyimleri sıralanmış ve Aşkî’nin eserinde bulu-nup Nizâmî’nin bulunmayan deyimlere de işaret edilmiştir.Bu çalışmayla, şairin tercüme yaparken orijinal metne nekadar sadık kaldığı, nerelerde değişikliğe ve eklemelere git-tiği ortaya konulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

XV. yüzyıl şairlerinden Aşkî’nin Heft Peyker mesnevisiNizâmî-i Gencevî’nin aynı adlı eserinin ufak farklarla birtercümesidir. Yazım yılı 861/1456-57’dir. Tek yazma nüs-hası İngiltere British Library’de bulunmaktadır. Eser,Anadolu sahasında Nizâmî’nin Heft Peyker’inden yapılanbugün eldeki ilk tercüme olması bakımından ayrı bir önemesahiptir. Bu yönüyle Aşkî’den sonra meydana getirilen HeftPeyker mesnevilerine örnek teşkil etmektedir. 5043 beyit ih-tiva eden metin aruzun “fâ ̆ilâtün fâ ̆ilâtün fâ ̆ilün” kalı-bıyla yazılmıştır. Deyimler, günlük konuşma dilinin imkân-larıyla, kelimelerin gerçek anlamlarından az çok sıyrılarakmeydana getirdiği kalıplaşmış ifadeler olarak tanımlanabil-mektedir. Bu çalışmada, Aşkî’nin eserinde yer alan deyimlertespit edilerek Nizâmî’nin Heft Peyker’indeki deyimlerle birkarşılaştırma yapılmıştır. Buna göre, deyimlerin orijinalmetinde bulunup bulunmadığı ve çeviri olanların da tercü-mesinin ne şekilde yapıldığına iki metinden örneklerle işaretedilmiştir. Ek olarak, Aşkî’nin tamamen Türkçe kelimeler-den oluşan deyimleri sıralanmış ve Aşkî’nin eserinde bulu-nup Nizâmî’nin bulunmayan deyimlere de işaret edilmiştir.Bu çalışmayla, şairin tercüme yaparken orijinal metne nekadar sadık kaldığı, nerelerde değişikliğe ve eklemelere git-tiği ortaya konulmuştur.

Abstract

Askî's Heft Peyker mesnevi from fifteenth century is a translation with slight differences of the Nizâmî-i Gencevî’s Heft Peyker. The year of writing is 861 / 1456- 57. The single manuscript is in the British Library in London. The work has a separate prescription in that it is the first translation available today from Nizâmî's work in Anatolia. With this aspect, this study is an example for the other poets who writes Heft Peyker after Aşkî. The text containing 5043 couplets is written in the measure of “fâ ̆ilâtün fâ ̆ilâtün fâ ̆ilün”. Idioms can be defined as the stereotyped expressions that ocur with the possibilities of daily speech. In this study, the expressions in Askî's work were identified and compared with the expressions in Nizâmi's work. Accordingly, examples have been pointed out from two works as to whether or not the idioms are in Nizâmî’s work and which translation methods used for them. In addition, idioms composed of Turkish words in Askî are listed and idioms are found in Askî and are not included in Nizâmi's work have been identified. With this work, it was revealed that how faithful the poet and where he went to change when he translate from the original text.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AYTAÇ, A. (2022). Aşkî’nin Heft Peyker Mesnevisinde Bulunan Deyimler Üzerine. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 - Sayı: 20, 101–118. https://ajindex.com/articles/489757

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. ABİK, Deniz (2004), “Nevâyî’nin Üç Eserindeki Deyimlerin Farsça ile Karşı- laştırılması”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 13, S. 1, 211-222.
  2. AKSOY, Ömer Asım (1988),
  3. Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü I, İstanbul:
  4. İnkılap Yay. AKSOY, Mustafa (2007), “XVI. Yüzyıl Şuarâ Tezkireleri ile Necâtî’nin Şiirle- rine Göre Anadolu Türk Edebî Dilinin Gelişiminde Deyim ve Atasözü Kullanımı”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 16, 141-162.
  5. ANDREWS, Walter G. (2009), Şiirin Sesi Toplumun Şarkısı, (Çev. Tansel Güney). İstanbul:
  6. İletişim Yay. AYTAÇ, Aslı (2017), Aşkî ve Heft Peyker Mesnevisi (İnceleme-Metin-Özel Adlar Dizini), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Hacettepe Üniver- sitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Burhân-ı Katı (2000), (Hzl. M. Öztürk, Derya Örs), Ankara:
  7. TDK Yay. Büyük Türkçe Sözlük (2011), Türk Dil Kurumu, http://www.tdk.gov.tr/ index.php?option=com_bts&view=bts [E.T: 10.10.2017]
  8. DİLÇİN, Cem (1983),
  9. Yeni Tarama Sözlüğü, Ankara:
  10. TDK Yay. GENCAN, Tahir Nejat (1979),
  11. Dilbilgisi, Ankara: TDK Yay. HAMÎDİYÂN, Dr. Sa’îd (1380), Heft Peyker-Hakîm Nizâmî-i Gencevî, Tahran. KORTANTAMER, Tunca (1982), “Türk Şiirinde Ses Konusunda ve Ses Gelişiminin Devamlılığı Üzerine Bazı Düşünceler”, Ege Üniversitesi SBF Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi I, 99-106.
  12. KUT, Günay (1972), “Aşkî ve Heft Peyker Çevirisi”, TDAY-Belleten, Ankara: Türk Dil Kurumu, 127-151.
  13. ŞENTÜRK, Ahmet Atilla - Nurcan Boşdurmaz (2012), Molla Aşkî Dîvân, İstanbul:
  14. YKY. UZUN, Tacettin (2000), Arapça-Türkçe Deyimler -Kalıp İfadeler- Atasözleri Söz- lüğü, İstanbul:
  15. Beyan Yay. YUSIPOVA, Roza (1996), “Türkçede Deyimler ve Birleşik Fiiller”, XI. Türk Dil Kurultayı, Ankara.