Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 1 - Sayı: 20

Osmanlı Edebî Metinlerinden Hareketle, Tasavvuf Nazariyesinin Temelini Oluşturan Bir Hadisten Mitoslara Uzanan Bir Yolculuk: ‘Tanrı, İnsanı Kendi Sûretinde Yarattı

A Journey From The Hadith Referring to The Utterance “Allah Has Created Adam In The Image of His Own”, Which Constitutes The Basis of Islamic Sufism Theory, to Myths With Reference to Ottoman Literary Texts

Sayfa
333–344
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu sebeple, tasavvufun Osmanlı edebiyatına etkisi, propagandacı bir anlayışla kaleme alınan tasavvufi metinlerle sınırlı görülmemelidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Klasik Türk Şiirini besleyen kaynaklar söz konusu oldu-ğunda öncelikle Kur’an, hadis ve tefsir gibi İslami kaynak-lardan; ardından tasavvuf, peygamber ve evliyaları n hayat-ları etrafında oluşmuş hikâyeler ile Fars mitolojisi ve yerli malzemeden bahsedilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Elbette tüm bu zikredilen kaynaklar klasik Türk şiirini derinden etkilemiş önemli kültürel un-surlar olup etkileri edebî metinlerde dolayımsız bir şekilde takip edilebilir.Tasavvufun kökenleri ve etkilendiği kaynaklar hakkında tartışmalar hâlen sürse de Osmanlı edebiyatı üzerinde ta-savvufun önemli bir etkisi vardır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu sebeple, tasavvufun Osmanlı edebiyatına etkisi, propagandacı bir anlayışla kaleme alınan tasavvufi metinlerle sınırlı görülmemelidir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Klasik Türk Şiirini besleyen kaynaklar söz konusu oldu-ğunda öncelikle Kur’an, hadis ve tefsir gibi İslami kaynak-lardan; ardından tasavvuf, peygamber ve evliyaları n hayat-ları etrafında oluşmuş hikâyeler ile Fars mitolojisi ve yerli malzemeden bahsedilir. Elbette tüm bu zikredilen kaynaklar klasik Türk şiirini derinden etkilemiş önemli kültürel un-surlar olup etkileri edebî metinlerde dolayımsız bir şekilde takip edilebilir.Tasavvufun kökenleri ve etkilendiği kaynaklar hakkında tartışmalar hâlen sürse de Osmanlı edebiyatı üzerinde ta-savvufun önemli bir etkisi vardır. Bu etki, sadece mistik bir duyuşu hayat tarzı hâline getirme çabasının coşkunluğunda ve bu hayat tarzını öğütleyen metinlerde değil, beşeri bir aşk ve sevgili anlayışını dile getirdiği açık olan metinlerde de estetik bir tavır olarak izlenebilir. Bu sebeple, tasavvufun Osmanlı edebiyatına etkisi, propagandacı bir anlayışla kaleme alınan tasavvufi metinlerle sınırlı görülmemelidir.

Abstract

When sources to breed classical Turkish poetry are considered, Islamic sources such as the Kor’an (Qur’an), hadiths and hermeneutic texts are the first to mention, which are followed by Sufism, the prophet Mohammad and the lives of the evliya (saints), Persian mythology and domestic materials. Undoubtedly, all of the above menti-oned sources are prominent cultural components that have deeply influenced classical Turkish poetry and their influences can directly be traced in literary texts.Islamic Sufism has a great influence on Ottoman literature although there have been arguments about the origins of Islamic Sufism and the inspiring sources. This influence can be traced not only in the texts which celebrate the joy of endeavours to make a mystical feeling a lifestyle and advise such a lifestyle, but also in those which human love and the beloved are explicitly mentioned from an aesthetical viewpoint. Therefore, the effect of Islamic

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIZ, A. (2022). Osmanlı Edebî Metinlerinden Hareketle, Tasavvuf Nazariyesinin Temelini Oluşturan Bir Hadisten Mitoslara Uzanan Bir Yolculuk: ‘Tanrı, İnsanı Kendi Sûretinde Yarattı. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 - Sayı: 20, 333–344. https://ajindex.com/articles/489754

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. AYAN, Hüseyin (1981), Cevrî, Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Divanının Tenkitli Metni, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yay. AYAN, Hüseyin (2002), Nesîmî Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Türkçe Divanının Tenkitli Metni, Ankara:
  2. TDK Yay. ADALI, Selim F. ve Ali T. Görgü (2016) (Çev.), Babil Yaratılış Destanı Enuma Eliş, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yay. BARDAKÇI, Mehmet Necmettin (1999), “Tasavvufi Düşünceye Kaynak Ol- ması Açısından bazı Hadisler Üzerine Bir İnceleme”, Arayışlar Dergisi, 1, 47-73.
  3. BIÇAK, Ayhan (2012),
  4. Evren Tasavvuru, İstanbul: Dergâh Yay. CONNER, Nancy (2015),
  5. Her Yönüyle Klasik Mitoloji, Çev. Deniz Candaş, Ankara:
  6. Arkadaş Yay. ÇİFTÇİ, Şaban (2014), “Allah Âdem’i Kendi Suretinde Yaratmıştır” Hadisinin Tahric ve Değerlendirmesi”, Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1, 1-20.
  7. ERDOĞAN, Kenan(1998), Niyâzî-i Mısrî Dîvânı, Ankara:
  8. Akçağ Yay. GÖLPINARLI, Abdülbaki (2015),
  9. Nedim Divanı, İstanbul:
  10. İnkılap Yay. HOOKE, Samuel Henry (2015),
  11. Ortadoğu Mitolojisi, Çev. Alâeddin Şenel, Ankara:
  12. İmge Yay. İSEN, Mustafa (1990), Usulî Divanı, Ankara:
  13. Akçağ Yay. İSEN, Mustafa (2010), “Divan Şairlerinin Tasavvuf ve Tarikat İlişkileri”, Tezki- reden Biyografiye, Ankara:
  14. Kapı Yay. KAHRAMAN, Hüseyin (2003), “Sûret Hadisi Üzerine Bağlam Esaslı Bir Tahlil Denemesi”, Hadis Tetkikleri Dergisi, 1, 51-70.
  15. Kitab-ı Mukaddes (2012), İstanbul:
  16. Kitab-ı Mukades Şirketi Yay. KRAMER, Samuel Noah (2001),
  17. Sümer Mitolojisi, Çev. Hamide Koyukan, İstanbul:
  18. Kabalcı Yay. KURT, Ali Vasfi (1998), Endülüs’te Hadis ve İbn Arabî, İstanbul:
  19. İnsan Yay. MACİT, Muhsin (2009), Kırklar Divanı-Divan Şiiri Üzerine İncelemeler, İstanbul:
  20. Kapı Yay. ÖZYILDIRIM, Ali Emre (1999), Hamdullah Hamdî ve Divanı, Ankara:
  21. Kül- tür Bakanlığı Yay. SCHİMMEL, Annemarie (2018),
  22. İslamın Mistik Boyutları, Çev. Ergun Kocabıyık, İstanbul:
  23. Alfa Yay. STÖRING, H.J. (2015),
  24. İlk Çağ Felsefesi Hint-Çin Yunan, Çev. Ömer Cemal Güngören, İstanbul:
  25. Yol Yay. TEKİN, Talat (1998),
  26. Orhon Yazıtları, Ankara:
  27. TDK Yay. TURAN, Lokman (1998), Yenişehirli Avni Bey Divanının Tahlili (Tenkitli Me- tin), Encümen-i Şuarâ ve Batı Tesirinde Gelişen Türk Edebiyatına Geçiş, Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
  28. ULUDAĞ, Süleyman (1995),
  29. Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, İstanbul:
  30. Marifet Yay. ÜÇÜNCÜ, Kemal (1998), Cemâleddin Uşşâkî Divânı (Metin-İnceleme), Yük- sek Lisans Tezi, Çanakkale: Çanakkale On sekiz Mart Üniversitesi.
  31. ÜLKEN, Hilmi Ziya (1995),
  32. İslam Düşüncesi, İstanbul:
  33. Ülken Yay. YILMAZ, Hacı (2001), “Feyzname-i