Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 2 - Sayı: 21

XVIII. Yüzyıl Ortalarında İstanbul’da Yaşanan Maddî Müzâyaka ve Bunun Sosyal Hayattaki Yansımalarına Işık Tutan Bir Ramazaniyye

A Ramadaniyye Shedding Light on the Scarcity in the XVIII. Century Istanbul and Its Effects on Social Life

Sayfa
299–324
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalemizde XVIII. asrın ilkyarısında İstanbul’da yaşanan maddî müzâyakanın dönemkaynaklarına nasıl yansıdığı gösterilmiş ve ramazaniyyenintam metni verilerek dikkat çekici tarafları tahlil edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı edebiyat sahasında kaleme alınan bazı eserlerdesosyal hayatın izlerini yakalamak mümkün olabilmektedir.Kimi şairler ramazan ayının gelişi münasebetiyle “ramaza-niyye” adı altında manzumeler kaleme almışlar ve bumaneviyat dolu ayın insanlar üzerindeki tesirini şiirlerindeişlemişlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sözü güçlendirmekiçin kullandığı ve o zamandan günümüze intikal eden bazıdeyim ve söz kalıpları da dikkat çekicidir. 131 beyitlik bumanzume daha sonra devrin sadrazamlarından HekimoğluAli Paşa’ya takdim edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Makalemizde XVIII. asrın ilkyarısında İstanbul’da yaşanan maddî müzâyakanın dönemkaynaklarına nasıl yansıdığı gösterilmiş ve ramazaniyyenintam metni verilerek dikkat çekici tarafları tahlil edilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı edebiyat sahasında kaleme alınan bazı eserlerdesosyal hayatın izlerini yakalamak mümkün olabilmektedir.Kimi şairler ramazan ayının gelişi münasebetiyle “ramaza-niyye” adı altında manzumeler kaleme almışlar ve bumaneviyat dolu ayın insanlar üzerindeki tesirini şiirlerindeişlemişlerdir. Bunlardan biri de XVIII. yüzyılın ilkyarısında müderrislik yapan Abdülbâkî Efendi’dir. Onunmanzumesinde dikkat çeken taraf ise o dönemde İstanbul’daihtiyaç maddelerinde yaşanan sıkıntıyı ve bunun sosyalhayata yansımalarını edebî bir dille tasvir etmesidir.Abdülbâkî Efendi şiirinde canlı bir tasvir yapmış, sırasıdüştükçe diyaloglara da yer vermiştir. Sözü güçlendirmekiçin kullandığı ve o zamandan günümüze intikal eden bazıdeyim ve söz kalıpları da dikkat çekicidir. 131 beyitlik bumanzume daha sonra devrin sadrazamlarından HekimoğluAli Paşa’ya takdim edilmiştir. Makalemizde XVIII. asrın ilkyarısında İstanbul’da yaşanan maddî müzâyakanın dönemkaynaklarına nasıl yansıdığı gösterilmiş ve ramazaniyyenintam metni verilerek dikkat çekici tarafları tahlil edilmiştir.

Abstract

It is possible to catch the traces of social life in some works written in the field of Ottoman literature. Some poets had written poems under the name of "Ramadaniyya" with advent of holy Ramadan and they had worked on the influence of this spiritual month on people. One of them was Abdulbaki Effendi who was a mudarris in the first half of 18th. century. But the remarkable aspect of his poem was describing the scarcity of neccessaries and its effects on the social life of the Ottoman Empire with a literary style. Abdulbaki Effendi used a rich depiction in his poem and inclued dialogues as well when the occasion arosed. Idioms and expressions are used to enpower the word which extanted until today are remarkable. Later, that poem with 131 couplet are presented to grand vizier Hekimoglu Ali Pasha. This article shows the reflection of famine which was in the first half of 18th century on Ottoman chronicles and archive records. Full text of "Ramadaniyya" is given and the remarkable sides are analyzed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İNAN, G. (2022). XVIII. Yüzyıl Ortalarında İstanbul’da Yaşanan Maddî Müzâyaka ve Bunun Sosyal Hayattaki Yansımalarına Işık Tutan Bir Ramazaniyye. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 21, 299–324. https://ajindex.com/articles/489749

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. BOA, AE.SMHD.I, 73/4817. BOA, AE. SMHD.I, 145/10802. BOA, AE.SMHD.I, 176/13681. BOA, C.BLD. 142/7080. BOA, C.BLD. 146/7281. BOA, C.BLD. 54/2659. BOA, C.BLD. 66/3278. BOA, 149 numaralı Mühimme Defteri. Ahmed Hasîb Efendi, Mecmûa-i Tevārîh, Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, Nu. 3388. Nuh Efendi, Akrabazin Tercümesi, Süleymaniye Ktp., Şehid Ali Paşa, Nu. 2012.
  2. AKTEPE, Münir (1998), “Hekimoğlu Ali Paşa” DİA, XVII, 166-168.
  3. BABİNGER, Franz (1974),
  4. Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri, Çev. Coşkun Üçok, İstanbul: Kültür Bakanlığı Yay. ÇELEBİOĞLU, Âmil (1995), Ramazân-nâme, İstanbul:
  5. MEB Yay. ÇOLAK, Orhan M. (1997), Arşiv Belgelerinin Işığı Altında Sadrazam Hekimoğlu Ali Paşa’nın Hayatı, İcraatı ve Hayratı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. D’OHSSON (1975), XVIII. Yüzyıl Türkiyesi’nde Örf ve Âdetler, Çev.: Zehran Yüksel, İstanbul:
  6. Tercüman Gazetesi Yay. DANİŞMEND, İsmail Hâmi (1971),
  7. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi, V, İstanbul:
  8. Türkiye Yayınevi.
  9. DURSUNOĞLU, Halit (2003), “Klâsik Türk Edebiyatında Ramazan Konulu Şiirler”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 22, 9-29.
  10. ERTAN, Mehmet Emin (1995), Divan Edebiyatında Ramazaniyeler Üzerine İncelemeler, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Edirne: Trakya Üniver- sitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. FINDIKLILI İSMET EFENDİ (1989), Şakâyık-ı Nu’mâniyye ve Zeyilleri, Tekmiletü’ş-şakâik fî hakkı ehli’l-hakâyık, V, Haz. Abdülkadir Özcan, İstanbul:
  11. Çağrı Yay. İNAN, Göker (2013), Ahmed Hasîb Efendi’nin Mecmûa-i Tevârîh’i, Yayımlan- mamış Yüksek Lisans Tezi, Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. KILIÇ, Filiz ve MACİT, Muhsin (1995), Türk Edebiyatında Ramazan Şiirleri (Güldeste), Ankara:
  12. Diyanet Vakfı Yay. KOÇU, Reşad Ekrem (1940), “Ali Paşa, Hekimoğlu”, MEB İslam Ansiklopedisi, I, 333-335.
  13. AYDINDER, Mesut (2007) (Haz.), Subhî Tarihi Sâmî ve Şâkir Tarihleri ile Birlikte, İstanbul: Kitabevi Yay. ŞEM’DÂNÎZÂDE SÜLEYMAN EFENDİ (1976), Mür’i’t-Tevârîh, IV, Haz. Münir Aktepe, İstanbul: Edebiyat Fakültesi Matbaası ÖMER BOSNAVÎ (1979), Tarih-i Bosna der zaman-ı Hekimoğlu Ali Paşa, Haz. Kamil Su, Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. RÂŞİD MEHMED EFENDİ (2013), Târîh-i Râşid ve Zeyli, III, Haz. Abdülkadir Özcan vd, İstanbul: Klasik Yay. SEHÂVÎ, ŞEMSEDDİN (1987), el-Mekâsıdü’l-Hasene, Muhammed Sıddîk, Beyrut. Haz. Abdullah UZUN, Mustafa (1979), “Edebiyatımızda Ramazan ve Ramazaniyye’ler”, Nesil Dergisi, S. 11, 18-26.