Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2020 / Cilt: 2 - Sayı: 25

“Cümleniz Sıhhat ile Sağ Olasız”: Sıhhatname Literatürüne Zeyl

“May You Be Bestowed with Good Health”: Zayl (Supplement) to the Sıhhatnama Literature

Sayfa
729–807
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu şekilde sadece geçmiş olsun deme pratiğiçerçevesinde oluşturulan edebî gelenek değil, Osmanlı dinî,sosyal, kültürel ve siyasî yaşamı hakkında da fikir edinilmiştir.Belirlenecek yeni metinlerle bu çerçevenin zenginleşmesi elbettemümkündür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Başta padişah olmak üzere devlet görevlileri ve dostlarınhastalık ve iyileşme süreçlerinde kaleme alınan sıhhatnamelerinOsmanlı şiir yazma geleneğinde oldukça önemli bir yere sahipolduğu anlaşılmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Genellikle hasta ve/veya henüziyileşmiş kişiye geçmiş olsun deme ve bu nedenle hediye iletmepratiğinin sonucu olarak üretilen bu metinlerle muhatababağlılık duygusu bildirilip varsa ondan beklentiler dile getirilir.Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda azımsanamayacak sayıdasıhhatname metni belirlenmiş, bu metinler üzerinden türünözellikleri hakkında birtakım tespitler yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu şekilde sadece geçmiş olsun deme pratiğiçerçevesinde oluşturulan edebî gelenek değil, Osmanlı dinî,sosyal, kültürel ve siyasî yaşamı hakkında da fikir edinilmiştir.Belirlenecek yeni metinlerle bu çerçevenin zenginleşmesi elbettemümkündür.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Başta padişah olmak üzere devlet görevlileri ve dostlarınhastalık ve iyileşme süreçlerinde kaleme alınan sıhhatnamelerinOsmanlı şiir yazma geleneğinde oldukça önemli bir yere sahipolduğu anlaşılmaktadır. Genellikle hasta ve/veya henüziyileşmiş kişiye geçmiş olsun deme ve bu nedenle hediye iletmepratiğinin sonucu olarak üretilen bu metinlerle muhatababağlılık duygusu bildirilip varsa ondan beklentiler dile getirilir.Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda azımsanamayacak sayıdasıhhatname metni belirlenmiş, bu metinler üzerinden türünözellikleri hakkında birtakım tespitler yapılmıştır. Ancak eldekiörneklerin sayısı arttıkça türün kapsam ve özelliklerinin,yüzyıllara göre gelişim sürecinin ya da tür içindeki istisnaîdurumların daha kuşatıcı şekilde ortaya konabileceğimalumdur. Bundan hareketle bu makalede sıhhatnamelerleilgili bugüne dek yapılan çalışmalarda yer almayan metinlertespit edilmiş ve bunlar daha önce tespit edilen sıhhatnamelerile aynı nedenlerle kaleme alınan mektuplar olanıyadetnamelerle de mukayese edilerek bağlamlarıylaincelenmiştir. Bu şekilde sadece geçmiş olsun deme pratiğiçerçevesinde oluşturulan edebî gelenek değil, Osmanlı dinî,sosyal, kültürel ve siyasî yaşamı hakkında da fikir edinilmiştir.Belirlenecek yeni metinlerle bu çerçevenin zenginleşmesi elbettemümkündür.

Abstract

Written during the period of illness and recovery of statesmen, especially that of sultans and intimate friends, sıhhatnamas are understood to have an important place in Ottoman poetry tradition. These texts were generally produced to wish good health to the ill and/or recently recovered and to present them as a gift for this reason. Thus poets had a chance to indicate their loyalty and to utter their expectations from their patrons. In studies so far, a considerable number of sıhhatnamas have been ascertained and researchers have made detailed evaluations about sıhhatnama genre. It is a fact that the scope, the features, and the development of the genre throughout centuries as well as the exceptions within the genre itself can be explained in more extensive details as the number of available texts increases. Based on this, this article examines newly ascertained sıhhatnama texts in their contexts, with close comparison to previously determined sıhhatnamas, and also with ıyadetnamas, letters which were written with the same rationale. Thus we learn not only the literary tradition shaped around the practice of wishing good health, but also religious, social, cultural and political aspects of Ottoman life. It is certainly possible that this knowledge would be enriched with newly ascertained sıhhatnamas.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

NİZAM, B. S. (2022). “Cümleniz Sıhhat ile Sağ Olasız”: Sıhhatname Literatürüne Zeyl. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 25, 729–807. https://ajindex.com/articles/489698

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Abbâs Efendi-zâde Mehmet (2018), Haşmet Dîvânı, haz. İ. Hakkı Aksoyak ve Mehmet Arslan, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. (e-kitap) Abdülkerîm b. Abdurrahmân, Târîh-i Mısr, Süleymaniye Ktp., Hekimoğlu Ali Paşa, no. 705. AÇIKGÖZ, Fatma Ünyay (2012), XVII. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Hediye ve Hediyeleşme (Padişahlara Sunulan ve Padişahların Verdiği Hediyeler Üzerine Bir Araştırma), Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. ADAK, Abdurrahman (2006), Za’fî-i Gülşenî-Hayatı, Eserleri, Edebî Şahsiyeti ve Dîvânının İncelenmesi, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. AFYONCU, Erhan (2009), “Subhi Mehmed Efendi”, DİA, (XXXVII. cilt), İstanbul: TDV. Ahmed Yârî (2013), Yârî Dîvânı, haz. Nurgül Karayazı, ed. Nihat Öztoprak, İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. (e-kitap) Ahmedî (t.y), Dîvân, haz. Yaşar Akdoğan, y.y: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. (e-kitap) AK, Mahmut (2003), “Mehmed Paşa, Damad”, DİA, (XXVIII. cilt), Ankara:
  2. TDV. AK, Mahmut (2009), “Siyavuş Paşa”, DİA, (XXXVII. cilt), İstanbul:
  3. TDV. AKALIN, Şehabeddin (1952), “Mehmed Namık Paşa”, İÜEF Tarih Dergisi, IV/VII, 127-45.
  4. AKKUŞ Metin (1991), Nef‘ī Sanatı ve Türkçe Dîvânı (İnceleme-Karşılaştırmalı Metin), Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. AKSOYAK, İsmail Hakkı (2013), “Şeyhî, Kudsîzâde Mehmed Şeyhî Efendi”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa= detay&detay=1267 (24.07.2019)
  5. AKTAN, Mustafa (2004), Mehmed Nuri Şemseddîn Efendi’nin Hayatı Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. AKTEPE, Münir (1989), “Ahmed III”, DİA, (II. cilt), İstanbul:
  6. TDV. AKÜN, Ömer Faruk (1995), “Fatîn Efendi”, DİA, (XII. cilt), İstanbul:
  7. TDV. AKÜN, Ömer Faruk (1997), “Hâfız-ı Acem”, DİA, (XV. cilt), İstanbul: TDV. Arpaemîni-zâde Mustafâ Sâmî (2017), Arpaemîni-zâde Mustafâ Sâmî Dîvânı, haz. Fatma Sabiha Kutlar Oğuz, Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. (e-kitap) ARSLAN, Mehmet (2002), “Sıhhatnâmeler”, Türkler, (XI. cilt), Ankara:
  8. Yeni Türkiye. ARSLAN, Mehmet (2011), Osmanlı Saray Düğünleri ve Şenlikleri, (VIII. cilt), İstanbul: Sarayburnu Kitaplığı. Âsım, Dîvân-ı Âsım, TBMM Ktp., L.D. 194/76. ATNUR, Gülhan (2011), “Osmanlı Tıp Yazmaları ile Halk Hekimliğinde ‘Hafakan (Afakan)’ ve Haẕâ ‘İlâc-ı Ḫafakân Adlı Kitap”,