Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 1 - Sayı: 26

Edebiyat Tarihi Kaynaklarına Eleştirel Bir Yaklaşım: Osmanlı Müellifleri ve Tuhfe-i Nâilî Örneği

Sayfa
1–21
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İncelenen kaynaklarda yazar dikkatsizliğinden, kaynakların yeterli derecede incelenmemesinden, hatal bilgilerin aynen tekrarından hareketle bu makalede, edebiyat tarihi kaynaklarının bilimsel eleştiri süzgecinden geçirilmesi gerekliliği ortaya konulmuş; birtakım tespitler ışığında biyografik kaynaklara yönelik saptamalar paylaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı Devleti’nde, tarih bilincinin kurumsallaşmasıyla birlikte vakanüvislik, kurumsal bir yapı hâline gelmiş; geçmişi kayıt altına almak sadece siyasî, askerî, malî vb. alanlarda kalmayarak ilim, kültür, sanat ve edebiyat sahalarında da çok çeşitli eserler yazılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Devlet müesseselerindeki bürokratların, belirli şehirlerdeki meşhurların, mutasavvıfların, şair, bilgin ve musiki üstatlarının bir araya getirildiği biyografik eserler, edebiyat tarihi araştırmalarının vazgeçilmez bir unsuru olmuş; kültürel ve edebî hayatın bir ürünü olmakla birlikte bu eserler, dönem araştırma ve incelemeleri için önemli bir belge ve kaynak hâline dönüşmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:İncelenen kaynaklarda yazar dikkatsizliğinden, kaynakların yeterli derecede incelenmemesinden, hatal bilgilerin aynen tekrarından hareketle bu makalede, edebiyat tarihi kaynaklarının bilimsel eleştiri süzgecinden geçirilmesi gerekliliği ortaya konulmuş; birtakım tespitler ışığında biyografik kaynaklara yönelik saptamalar paylaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı Devleti’nde, tarih bilincinin kurumsallaşmasıyla birlikte vakanüvislik, kurumsal bir yapı hâline gelmiş; geçmişi kayıt altına almak sadece siyasî, askerî, malî vb. alanlarda kalmayarak ilim, kültür, sanat ve edebiyat sahalarında da çok çeşitli eserler yazılmıştır. Devlet müesseselerindeki bürokratların, belirli şehirlerdeki meşhurların, mutasavvıfların, şair, bilgin ve musiki üstatlarının bir araya getirildiği biyografik eserler, edebiyat tarihi araştırmalarının vazgeçilmez bir unsuru olmuş; kültürel ve edebî hayatın bir ürünü olmakla birlikte bu eserler, dönem araştırma ve incelemeleri için önemli bir belge ve kaynak hâline dönüşmüştür. Öne çıkan isimlerin hâl tercümelerini toplum bilincine taşıyan disiplin içerisinde biyografi alanında yer alan ve edebiyat tarihi açısından önemli bir yere sahip olan Osmanlı Müellifleri ve Tuhfe-i Nâilî söz konusu mezkur bilincin sürekliliğini sağlayan bir yaklaşımla tahrir kılınmıştır. Biyografik sahada modern ve bilimsel bir anlayışla günümüz okuyucusuna uzanan çalışmalarda başvuru kaynakları arasında yer alan bu eserler, yer yer verdikleri yanlış bilgiler neticesinde bazı çalışmaların hatayla malûl olmasına yol açmıştır. İncelenen kaynaklarda yazar dikkatsizliğinden, kaynakların yeterli derecede incelenmemesinden, hatal bilgilerin aynen tekrarından hareketle bu makalede, edebiyat tarihi kaynaklarının bilimsel eleştiri süzgecinden geçirilmesi gerekliliği ortaya konulmuş; birtakım tespitler ışığında biyografik kaynaklara yönelik saptamalar paylaşılmıştır.

Abstract

In the Ottoman Empire, with the institutionalization of historical awareness, historians became an institutional structure. To record only the past political, military, financial, etc. A variety of works have been written in the fields of science, culture, art and literature. Autobiographical works in which bureaucrats in state institutions were gathered, celebrities in certain cities, mystics, poets, scholars and music masters, became an indispensable element in the research of the history of literature. Although these works are a product of cultural and literary life, they have become an important document and source for research and study. The books of The Writers of Ottoman and Tuhfe-i Naili, which occupy an important place in the field of biography and occupy an important place in the history of literature in the specialization that transfers the translation of prominent names to public consciousness, with a methodology that ensures the continuity of the mentioned consciousness. These works, which are considered among the reference sources in studies that reach today’s reader with a modern scientific understanding in the field of biography, have caused some studies to be mistakenly suspended due to the misleading information they contained. In this essay written on the basis of the author’s negligence in the analyzed sources, insufficient examination of sources, and the careful repetition of misinformation, the necessity of scientific criticism of the sources of the history of literature is put forward; ın light of some of the results, decisions regarding biographical sources have been shared.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ALP, G. (2022). Edebiyat Tarihi Kaynaklarına Eleştirel Bir Yaklaşım: Osmanlı Müellifleri ve Tuhfe-i Nâilî Örneği. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 - Sayı: 26, 1–21. https://ajindex.com/articles/489643

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. ABDULKADİROĞLU, Abdulkerim (Haz.) (1999), İsmail Belîğ, Nuhbetü’l-âsâr li-Zeyli Zübdeti’l-Eş‘ar, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  2. AKKAYA, Hüseyin (2007), “Râsih Bey’in Üstine Redifli Meşhur Gazelinde İkilemelerin Kullanılışı”, Turkish Studies, C. II, sy. 3, s. 25-31.
  3. AKMANDOR, Ayten (1980), Divân-ı Münîrî, Y. Lisans Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi. AKMANDOR, Ayten (1983), Münîrî ve Mihr ü Müşterî Mesnevisi, Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi. AKÜN, Ömer Faruk (1992), “Bursalı Mehmet Tâhir”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul:
  4. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, VI, 452-461.
  5. ALP, Gökhan (2021), “Bilgi Karmaşasında Mutasavvıf Bir Şair: Ömer Nüzhet ve Eserleri”, Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, C. VIII, S. 20, s. 1-10.
  6. ARSLAN, Mustafa (hzl.) (2011), Mustafa Hâkî el-Üsküdârî Menâzimü’l-Cevâhir Arapça-Farsça-Türkçe Manzum Sözlük, Ankara:
  7. Genesis Yayınları.
  8. ARSLAN, Mustafa (2013), “Türk Dil Kurumu Kütüphanesi Yz. A.210 Numarada Kayıtlı Lügat Mecmuası Üzerine Bir Degerlendirme”, Turkish Studies, international Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, C. VIII, sy.1, s. 579-600. Tayyarzâde Atâ (1293), Târîh-i Atâ, C. IV, İstanbul.
  9. AY, Ümran (e-makale), “Münîrî” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/muniri-mdbir (05.10.2020).
  10. AY, Ümran (2007), Münîrî (öl.1521?)’nin Manzum Siyer-i Nebî’si (1.Cilt) (İnceleme-Metin), Doktora Tezi, İstanbul:
  11. Marmara Üniversitesi.
  12. CANIM, Rıdvan (hzl.) (2000), Latifî, Tezkiretü’ş-şu‘arâ ve Tabsıratü’n-nuzamâ, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  13. CANIM, Rıdvan (1995), Edirne Şâirleri, Ankara:
  14. Akçağ Yayınları.
  15. CEVDET, Ahmet (hzl.) (1314/1896), Evliya Çelebi, Seyahat-nâme, Dersaadet [İstanbul]: İkdam Matbaası. ÇAPAN, Pervin (hzl.) (2005), Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks, Ankara:Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  16. ÇİFTÇİ, Ömer (hzl.), “Fatîn Davud, Hâtimetü’l-eş‘âr”, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/TR,78465/fatin-davud---hatimetul-esar.html, (20.03.2020).
  17. ÇORAK, Reyhan (2010), Münîrî (öl.1521?)’nin Manzum Siyer-i Nebî’si-Cilt: 2-3 (İnceleme-Metin), Doktora Tezi, İstanbul:
  18. Marmara Üniversitesi.
  19. EKİNCİ, Ramazan (Haz.) (2018), Vekâyi‘u’l-Fuzalâ, C. IV, İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. ERBAY, Nazire (2012), Edirneli Şâhidî’nin Leylâ vü Mecnûn (Gülşen-i Uşşâk) Mesnevîsi (İnceleme-Tenkitli