Dergiler / Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi / 2015 / Cilt: 15 - Sayı: 3

TARİKATLARIN TEŞEKKÜLÜ ÖNCESİ DÖNEMDE KUR'ÂN KAYNAKLI TASAVVUF KAVRAMLARI

Qur'an-Originated Sufism Concepts in the Period Before the Formation of Sufi Orders

Sayfa
117–147
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Buradan hareketle kavramların, kaynak gösterilen âyetlerin zâhir anlamlarına yahut işârî tevillerine dayandırılması açısından iki ayrı başlık altında sunulması tercih edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, tarikatların teşekkülü öncesi dönemde tasavvuf klasiklerinde yer alan kavramlar ve bu kavramların istidlâl edildiği âyetlerden hareketle mutasavvıflarca Kur'ân kaynaklı olarak takdim edilen tasavvuf kavramlarını konu edinmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma neticesinde tasavvuf klasiklerinde yer alan 311 kavramın 143 tanesinin âyetlerle istidlâl edilerek sunulmuş olduğu anlaşılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Buradan hareketle kavramların, kaynak gösterilen âyetlerin zâhir anlamlarına yahut işârî tevillerine dayandırılması açısından iki ayrı başlık altında sunulması tercih edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makale, tarikatların teşekkülü öncesi dönemde tasavvuf klasiklerinde yer alan kavramlar ve bu kavramların istidlâl edildiği âyetlerden hareketle mutasavvıflarca Kur'ân kaynaklı olarak takdim edilen tasavvuf kavramlarını konu edinmektedir. Çalışmada, esas alınan tasavvuf klasiklerinde yer alan kavramlar Kur'ân ile istidlâli bakımından tablolar halinde ele alınmıştır. Çalışma neticesinde tasavvuf klasiklerinde yer alan 311 kavramın 143 tanesinin âyetlerle istidlâl edilerek sunulmuş olduğu anlaşılmıştır. Bu kavramlar için kaynak gösterilen âyetler incelendiğinde, kavramların yarıya yakınının âyetlerin zâhir anlamları ile uyum içerisinde istidlâl edilmiş olduğu, diğer kısmının ise ancak işârî teviller neticesinde söz konusu kavramlar ile irtibatlandırıldığı görülmüştür. Buradan hareketle kavramların, kaynak gösterilen âyetlerin zâhir anlamlarına yahut işârî tevillerine dayandırılması açısından iki ayrı başlık altında sunulması tercih edilmiştir.

Abstract

This study deals with Qur'an-originated sufism concepts in the main sufî classical books in the period before the formation of sufi orders. Additionally in this paper, concepts which in the main sufî classical books are examined in the tables. As a result of our study, 143 of 311 concepts in the main sufî classical books are deduced from the Qur'an. When examining the verses which were quoted as the authority for these concepts, we recognized that almost half of these concepts were deduced from ostensible meaning of the verses. Other concepts were deduced from the isharî meaning/mystical interpretations of the verses.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ERKAYA, M. E. (2022). TARİKATLARIN TEŞEKKÜLÜ ÖNCESİ DÖNEMDE KUR'ÂN KAYNAKLI TASAVVUF KAVRAMLARI. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, Cilt: 15 - Sayı: 3, 117–147. https://ajindex.com/articles/489178

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Apaydın, Yunus, "Zâhiriyye", DİA, İstanbul, 2013, XLIV/93-100.
  2. Ateş, Süleyman, İşârî Tefsîr Okulu, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, Anka- ra, 1974.
  3. Ay, Mahmut, "İşari Tefsirde İtibar/Analoji Yöntemi", Dini ve Felsefi Metinler: Yirmibirinci Yüzyılda Yeniden Okuma, Anlama ve Algılama, c. II, 2012, ss. 727-750. "İşari Tef- sirlerde Yöntem Meselesi", İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 26, 2012, ss. 59-110. Kur'ân'ın Tasavvufî Yorumu - İbn Acîbe'nin el-Bahru'l-Medîd Ad- lı Tefsiri, İnsan, İstanbul, 2011. Câbirî, Muhammed Âbid, Arap - İslâm Kültürünün Akıl Yapısı, Kitabevi, İstanbul, 2001. Cürcânî, Ebü'l-Hasan Seyyid Şerif Ali b. Muhammed b. Ali (ö. 816/1413), Mu'cemü't- ta'rîfât, thk. Muhammed Sıddîk el-Münşâvî, Dâru'l-fâzîlet, Kahire, ty. Demirci, Muhsin, Tefsir Tarihi, İFAV, İstanbul, 2012.
  4. Demirli, Ekrem, "Zâhirî İlimlerin Otoritesi Karşısında Tasavvufun Meşruiyet Arayışı", İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 15, 2007, ss. 219-244. "Ku- şeyrî'den İbnü'l-Arabî'ye İşârî Yorumculuk Hakkında Bir Değerlendirme: İşârî Yo- rumdan Tahkike Doğru Kur'ân-ı Kerim Yorumculuğunun Gelişimi", Atatürk Üni- versitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 40, 2013, s. 121-142.
  5. Dereli, Muhammed Vehbi, "İşârî Tefsirlerin Geçerliliği ve Problemleri Üzerine", Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 34, 2011, ss. 129-147.
  6. Dönmez, İbrâhim Kafi, "Zâhir", DİA, İstanbul, 2013, XLIV/85-87. Ebû Leyla, Muhammed, "Kur'ân: Tabiatı, Sahîh Oluşu, Müslüman Akıl Üzerindeki Etki ve Otoritesi", Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, çev. İbrâhim H. Karslı, c.V, sy. 1, 2005, ss. 279-294. Ebû Tâlib el-Mekkî, Muhammed b. Ali b. Atıyye el-Hârisî (ö. 386/996), Kûtü'l-kulûb fî muâmeleti'l-mahbûb ve vasfu tarîki'l-mürid ilâ makami't-tevhid, haz. Asım İbrâhim el-Keyyâlî el-Hüseynî eş-Şâzelî ed-Derkâvî, Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, Lübnan, 2009, (2 cilt). Ebû Zeyd, Nasr Hâmid, "Sufi Düşüncede Hakikat-Dil ilişkisi Üzerine - İbn Arabî'de Dil, Varlık ve Kur'ân", İslâmiyât Üç Aylık Araştırma Dergisi, çev. Ömer Özsoy, sy. 32, 1999, ss. 15-38. Ebû Nuaym, Ahmed b. Abdullah b. İshak el-İsfahânî (ö. 430/1038), Hilyetü'l-evliyâ ve tabakâtu'l-asfiyâ, Dâru'l-fikr, Beyrut, 1416/1996, (11 cilt, son cildi fihrist). Erkaya, Mahmud Esad, Kur'ân Kaynaklı Tasavvuf Kavramları, (yayınlanmamış doktora tezi), Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana, 2015.
  7. Fazlur Rahman, İslâm, çev. Mehmed Dağ & Mehmet Aydın, Ankara Okulu, Ankara, 2000. Gazzâlî, Ebû H