Dergiler / Dilbilim Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 32 - Sayı: 2

Türkçede görme algı eylemleri ve kesinlik derecelenmesi: Görünmek ve gözükmek

Visual perception verbs and degrees of certainty in Turkish: The case of görünmek and gözükmek

Sayfa
69–81
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın bulguları Türkçe Ulusal Derlem’e dayanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı Türkçede nesne algı eylemleri olan görün- ve gözük- ‘ün anlamsal genişlemelerini ve söylemdeki işlevlerini bilgi kaynağına karşı olan tutumları ve kanıtsallık açısından betimlemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmanın bulguları Türkçe Ulusal Derlem’e dayanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu gözleme dayanarak konuşmacıların/ yazarların ara sözce biçimlerini kullanarak önermelerinin bilgi kaynağıyla ilgili sorumluluk almadıklarını ve bir söylem stratejisi olarak kaçamaklama yaptıklarını söylenebilir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmanın amacı Türkçede nesne algı eylemleri olan görün- ve gözük- ‘ün anlamsal genişlemelerini ve söylemdeki işlevlerini bilgi kaynağına karşı olan tutumları ve kanıtsallık açısından betimlemektir. Çalışmanın bulguları Türkçe Ulusal Derlem’e dayanmaktadır. Çalışmanın sonuçları her iki eylemin de benzer anlamsal genişlemeler ve söylem işlevleri taşıdıklarını ancak görünmek eyleminin daha çok tercih edilen biçim olduğunu göstermektedir. Kanıtsallık açısından, her iki eylemin de dolaylı kanıta dayalı önermeler içinkullanıldığı gözlenmektedir. Görünmek eylemi, konuşmacıların/yazarların bilgi kaynağına karşı tutumu açısından öznelden özneler arası tutuma doğru ikili bir yapı taşımaktadır. TUD verilerine göre görün- en fazla nesne adılları (bana/bize) ve iyelik çekimi gösteren ‘gözüme/gözümüze’ ile eşdizilimli görünmektedir. Dolayısıyla görün-ana tümcenin eylemi olduğunda konuşmacı/yazar bilgi kaynağı olarak kendini sözcesine eklemekte ve daha öznel bir bakış açısı sunabilmektedir. Ancak ‘görünen o ki’ ve ‘öyle görünüyor ki’ gibi ara sözceler özneler arası bakış açısıyla kullanılmaktadır ve bilgi kaynağına dair herhangi bir işaret içermemektedir. Bu gözleme dayanarak konuşmacıların/ yazarların ara sözce biçimlerini kullanarak önermelerinin bilgi kaynağıyla ilgili sorumluluk almadıklarını ve bir söylem stratejisi olarak kaçamaklama yaptıklarını söylenebilir.

Abstract

This study aims at describing the meaning extensions and functions of the object-oriented see type verbs ‘görünmek’ and ‘gözükmek’ in Turkish in terms of the evidential status and epistemic stance they encode. The observations of this research are based on corpora obtained from Turkish National Corpus.The results indicate that görün- and gözük- share some common features in terms of their functions in discourse. They are both used evidentially with indirect evidence. TNC corpus in general shows that görün- in Turkish presents a dichotomous structure from subjective to intersubjective forms. The subjective forms ‘görün-, gibi görün’ have the highest usage of the objective personal pronoun ‘bana’ and the possessive form ‘gözüme’ indicating the involvement of the speakers/writers to the situation presented. When speakers/writers present their utterances in intersubjective point of view, they prefer the parenthetical forms such as ‘görünen o ki’ without any objective personal pronouns involved. This suggests that speakers/writers do not take the responsibility of the truthiness of their utterances in intersubjective mode. Keywords: visual perception, verbs, Turkish epistemic stance, certainty, evidentiality

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

EMEKSİZ, Z. E. (2022). Türkçede görme algı eylemleri ve kesinlik derecelenmesi: Görünmek ve gözükmek. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 32 - Sayı: 2, 69–81. https://ajindex.com/articles/488389

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Aijmer, K. (2009). Seem and evidentiality. Functions of Language, 16(1), 63-88.
  2. Aikhenvald, A. (2004). Evidentiality. Oxford: Oxford University Press. Aksan,Yeşim & Mustafa Aksan (2016) Türkçenin derlem-temelli sıklık sözlüğü: Temel İlkeler ve Uygulama. Uluslarası Sözlük Bilim Sempozyumu Bildiri Kitabı cilt I, 81- 96 Boye, K. (2012). Epistemic meaning: A crosslinguistic and functional-cognitive study. Berlin: Mouton de Gruyter. De Haan, F. (1999) Evidentiality and epistemic modality: Setting boundaries. Southwest Journal of Linguistics, 18, 83-101.
  3. De Haan, F. (2007). Raising as grammaticalization: the case of Germanic Seem verbs. Rivista di Linguistica, 19(1), 129-150.
  4. Diewald, G. & Smirnova, E. (2010). Linguistic realization of evidentiality in European Languages. Berlin-New York: Walter de Gruyter. Erdal, M. (1991). Old Turkic word formation: A functional approach to the lexicon, I-II. Wiesbaden: Otto Harrassowitz. Gisborne, N. (2010). The event structure of perception verbs. Oxford: Oxford University Press.
  5. Grossmann, F. & Tutin, A. (2010). Evidential markers in French scientific writing: The case of the French verb voir. In G. Diewald & E. Smirnova (Eds.), Linguistic realization of evidentiality in European languages (pp. 279-308).
  6. Berlin, New York: Mouton de Gruyter. Hyland, K. (1998). Hedging in Scientific Research Articles. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins. Nakamura, F. (2010). Uncovering of rare or unknown usages: a history of seem meaning to pretend. In M. Kytö (Ed.), Language change and variation from Old English to Late Modern English: A festschrift for Minoji Akimoto (pp. 217-238). Berne: Peter Lang. Nuyts, J. (2001). Epistemic modality, language, and conceptualization: A cognitive– pragmatic perspective (Vol. 5). Amsterdam, Philadelphia: John Benjamin Publishing Company. Palmer, F. (2001). Mood and Modality. Cambridge: Cambridge University Press.
  7. Papafragou, A. (2000). Modality: Issues in the semantics-pragmatics interface. Oxford: Elsevier Science. Picoche, J. (1986). Structures sémantiques du lexique français. Paris: Nathan. Plungian, V. A. (2011). Types of verbal evidentiality marking: an overview. In G. Diewald, & E. Smirnova (Eds.), Linguistic Realization of Evidentiality in European Languages (pp. 15-58). Berlin - New York: Mouton de Gruyter. Renata, E. (2012). Les modalités de perception visuelle et auditive: Différences conceptuelles et répercussions sémantico-syntaxiques en espagnol et en français. Berlin-New-york: Walter de G