Dergiler / Dil Araştırmaları / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 17

DOĞU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE BAŞLANGICINDAN GÜNÜMÜZE SAYGI ve NEZAKET İFADESİ SORUNU

Sayfa
135–157
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Görüldüğü kadarıyla Doğu Türkçesinde esasen Çağatay Türkçesi döneminde nesir dilinde bu tutarsızlıklar büyük ölçüde halledilmiş; ancak şiir dilinde bu durum farklı saiklerden dolayı yakın zamanlara kadar devam etmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkçede ikinci teklik şahsa karşı saygı ve nezaket için esasen iki yol kullanılır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunlardan ilki ve yaygın biçimi ikinci çokluk şahıs bildiren yapılar; ikincisi ise gerek tarihi gerekse günümüzdeki birtakım Türk lehçelerinde görülen üçüncü çokluk ve nadiren üçüncü teklik şahıs bildiren yapılardır.
💡
Sonuç & Katkı:Görüldüğü kadarıyla Doğu Türkçesinde esasen Çağatay Türkçesi döneminde nesir dilinde bu tutarsızlıklar büyük ölçüde halledilmiş; ancak şiir dilinde bu durum farklı saiklerden dolayı yakın zamanlara kadar devam etmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkçede saygı ve nezaket yapıları · özbek türkçesi · modern uygur türkçesi

Özet

Türkçede ikinci teklik şahsa karşı saygı ve nezaket için esasen iki yol kullanılır. Bunlardan ilki ve yaygın biçimi ikinci çokluk şahıs bildiren yapılar; ikincisi ise gerek tarihi gerekse günümüzdeki birtakım Türk lehçelerinde görülen üçüncü çokluk ve nadiren üçüncü teklik şahıs bildiren yapılardır. Bunlardan ikinci çokluk şahıs bildiren yapılar yüz yüze konuşurken, üçüncü çokluk şahıs bildiren yapılar ise hem yüz yüze konuşurken hem de kişiden bahsederken kullanılır. Türkçenin ilk dönemlerinden itibaren bu yapıların gelişim süreci aslında yazılı belgelerden takip edilebilmektedir. Doğu Türkçesinde başlangıcından yakın dönemlere kadar saygı ve nezaket için kullanılan bu yapıların kullanımında kimi tutarsızlıklar söz konusudur. Görüldüğü kadarıyla Doğu Türkçesinde esasen Çağatay Türkçesi döneminde nesir dilinde bu tutarsızlıklar büyük ölçüde halledilmiş; ancak şiir dilinde bu durum farklı saiklerden dolayı yakın zamanlara kadar devam etmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TOLKUN, S. (2022). DOĞU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE BAŞLANGICINDAN GÜNÜMÜZE SAYGI ve NEZAKET İFADESİ SORUNU. Dil Araştırmaları, Cilt: 0 - Sayı: 17, 135–157. https://ajindex.com/articles/488360

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. ALPTEKİN, İsa Yusuf (1985).
  2. Esir Doğu Türkistan İçin, İstanbul: Doğu Türkistan Neşriyat Merkezi Yayınları.
  3. ARAT, Reşid Rahmeti (1988). Yusuf Has Hâcib Kutadgu Bilig Çeviri, Ankara:
  4. TTK Yayınları.
  5. ARAT, Reşid Rahmeti (1992). Edib Ahmed b. Mahmud Yükneki Atebetü’l-Hakayık, Ankara:
  6. TDK Yayınları.
  7. ATALAY, Besim (1999). Divanü Lûgat-it-Türk Dizini “Endeks”, 4. Baskı, Ankara:
  8. TDK Yayınları.
  9. AYDEMİR, Adem (2014). “Divanü Lûgat-it-Türk’e Göre İnsanlar Arasındaki İlişkilerde Nezaket”, Teke Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, sayı 3/3, s. 14-36.
  10. CAFEROĞLU, Ahmet (1974).
  11. Türk Dili Tarihi II, İstanbul: İÜEF Yayınları. ÇOLPÅN, Äbdulhämid (1991). Yänä Åldım Såzımnı (Haz. Näim KÄRİMOV - Şeräli TURDIYEV), Taşkent: Ğäfur Ğulåm Näşriyåtı Yayınları.