Dergiler / Dil Araştırmaları / 2017 / Cilt: 0 - Sayı: 21

ORTA TÜRKÇE SÖZLÜKLERİNDE ZETASİZM / ROTASİZM

Sayfa
143–160
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmayla Orta Türkçenin sözlüklerinde tespit edilen r’li şekillerin bulunması bu dönemin söz varlığında hâlâ arkaik unsurların korunduğunu göstermesi bakımından tarihî lehçe incelemelerindeki fonetik çalışmalarına katkı sunacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dillerin oluşumu ve birbirleriyle akrabalığı meselesi uzun zamandır dil bilimcilerin üzerinde tartıştıkları bir konudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu tartışmalar neticesinde dünya dilleri birbirleriyle benzeşen ve ortaklaşan fonetik, morfolojik, sentaktik özelliklere göre sınıflandırılmış ve böylelikle dil aileleri ortaya çıkmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmayla Orta Türkçenin sözlüklerinde tespit edilen r’li şekillerin bulunması bu dönemin söz varlığında hâlâ arkaik unsurların korunduğunu göstermesi bakımından tarihî lehçe incelemelerindeki fonetik çalışmalarına katkı sunacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:zetasizm · rotasizm · orta türkçe

Özet

Dillerin oluşumu ve birbirleriyle akrabalığı meselesi uzun zamandır dil bilimcilerin üzerinde tartıştıkları bir konudur. Bu tartışmalar neticesinde dünya dilleri birbirleriyle benzeşen ve ortaklaşan fonetik, morfolojik, sentaktik özelliklere göre sınıflandırılmış ve böylelikle dil aileleri ortaya çıkmıştır. Altayistik ise dünyadaki büyük dil ailelerinden biri olan Altay dillerinin akrabalığını çeşitli dillik malzemelerle ortaya koymayı amaçlamış bir bilim dalıdır. Bu malzemelerin başında ses denklikleri gelmektedir. Ortaya konulan ses denklikleri rotasizm, lambdasizm, zetasizm, sigmatizm gibi seslik olayların Altay dillerindeki durumunu belirlemiştir. Bu seslik olaylar çerçevesinde hangi dilin daha eski ve arkaik unsurlara sahip olduğu tartışması gündeme gelmiştir. Sözü edilen ses denklikleri dil çalışmalarında aynı dil ailesine ait farklı diller arasında kurulabildiği gibi bir dilin tarihî ve yaşayan lehçeleri arasında da kurulabilmektedir. Bu yazıda Türkçenin tarihî seyri içinde önemli bir dönemi oluşturan ve kendisinden sonra da lehçeleşmenin başladığı Orta Türkçenin sözlüklerinde bulunan r / z ses denkliğini tanıklayan sözcükler ele alınacaktır. Bu çalışmayla Orta Türkçenin sözlüklerinde tespit edilen r’li şekillerin bulunması bu dönemin söz varlığında hâlâ arkaik unsurların korunduğunu göstermesi bakımından tarihî lehçe incelemelerindeki fonetik çalışmalarına katkı sunacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DEMİREL, E. (2022). ORTA TÜRKÇE SÖZLÜKLERİNDE ZETASİZM / ROTASİZM. Dil Araştırmaları, Cilt: 0 - Sayı: 21, 143–160. https://ajindex.com/articles/488326

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. TEKİN, Talat (2003).
  2. Yeni Zetasizm Örnekleri, Makaleler-1 (Altayistik) (Haz.: Emine YILMAZNurettin DEMİR), Ankara: Grafiker Yayınları, s. 353-355.
  3. TEKİN, Talat (2013), Ana Türkçede Z’leşme ve Ş’leşme, Makaleler-2 (Tarihî Türk Yazı Dilleri) (Haz.: Emine YILMAZ-Nurettin DEMİR), Ankara: TDK Yayınları, s. 573- 586. TERES, Ersin (2006). Dįvānü Lüġāti’t-Türk ve Budist Uygur Metinlerinin Sözvarlığı Bakımından Karşılaştırılması (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Yıldız Teknik Üniversitesi,
  4. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. TOPARLI Recep, ÇÖGENLİ, M. Sadi, YANIK Nevzat H. (1999). El-Kavânînü’l-Külliye li Zabti’l- Lügati’t-Türkiyye, Ankara:
  5. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Dil Kurumu Yayınları: 728.