Dergiler / Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi / 2021 / Cilt: 37 - Sayı: 104

Türkiye’nin Kalkınmasında Sümerbank ve Etkinliği (1933-1987)

Sumerbank and Its Efficiency in the Development of Turkey (1933-1987)

Sayfa
261–306
Yayın Tarihi
2021-11-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede Kurumun bizzat Sümerbank adıyla faaliyetlerini sürdürdüğü 1933-1987 dönemi ele alınarak değerlendirilmeye çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye’nin millî iktisadi hedefler kapsamında kalkınması başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere ilk dönem Cumhuriyet hükûmetlerinin programlarında her zaman yer alan konular arasındaydı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sanayileşme çalışmaları kapsamında 1923-1930 döneminde çeşitli girişimlerde bulunuldu.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede Kurumun bizzat Sümerbank adıyla faaliyetlerini sürdürdüğü 1933-1987 dönemi ele alınarak değerlendirilmeye çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ekonomi · Fabrika · Müessese

Özet

Türkiye’nin millî iktisadi hedefler kapsamında kalkınması başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere ilk dönem Cumhuriyet hükûmetlerinin programlarında her zaman yer alan konular arasındaydı. Bu bağlamda sanayileşme; kalkınmanın en önemli aşamalarından biri olarak ele alındı. Sanayileşme çalışmaları kapsamında 1923-1930 döneminde çeşitli girişimlerde bulunuldu. Ancak istenilen hedeflere ulaşılamadı. Dönemin koşulları da dikkate alınarak hızlı ve etkili bir şekilde kalkınmak için 1930’ların başından itibaren karma ekonomik bir yapı yerine devletçilik ilkesi eksenli bir ekonomi politikası izlenmeye başlandı. Böylece doğrudan kamu destekli yatırımların yolu açıldı. Kamu destekli yatırımlarda tesisleşme sürecini yönetmek, desteklemek ve sürdürmek için 1933’te Sümerbank kuruldu. Türkiye’nin ilk Kamu İktisadi Teşekkülü olma özelliğini taşıyan Sümerbank’ın adı bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından konuldu. Sümerbank faaliyette bulunduğu süre zarfında ülkenin birçok yerinde kurduğu fabrikalar ve açtığı işletme ve müesseseler ile ekonomiye önemli katkıda bulundu. Türkiye’de 1980’lerin başından itibaren ekonomi politikasında yaşanan sistem değişikliği ve gerçekleştirilen özelleştirme uygulamaları Sümerbank’ı da etkiledi. Kurum 1987’de Sümerbank Holding A.Ş. adı ile çalışmalarına devam etti. Bu makalede Kurumun bizzat Sümerbank adıyla faaliyetlerini sürdürdüğü 1933-1987 dönemi ele alınarak değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract

The development of Turkey within the scope of national economic development has always been among the issues included in the programs of early Governments of Turkish Republic, especially of Mustafa Kemal Atatürk’s. In this respect, industrialization was handled as one of the most important stages of development. Within the context of industrialization efforts, various attempts were made during the period of 1923-1930. Yet expected achievements couldn’t be realized. Considering the conditions of the period, an economic policy based on the principle of statism was started to be followed instead of a mixed economic structure beginning from the early 1930’s in order to develop rapidly and efficiently. Thus, the road for state-funded investment was opened. In order to manage, support and sustain the establishment process in state-funded investments, Sumerbank was founded in 1933. Sumerbank, being the first State Economic Enterprise, was named personally by Mustafa Kemal Atatürk. Sumerbank contributed significantly to the economy through the factories, the businesses and establishments it established in many parts of the country during its period of operation. The system changes experienced in economic policies and the customization applications realized from the beginning of 1980’s also affected Sumerbank. The institution continued its operations with the name of Sumerbank Holding A.Ş. in 1987. In this article, the period of 1933-1987 has been tried to be evaluated, in which the institution continued its operations per se with the name Sumerbank.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

POLATOĞLU, M. G. (2021). Türkiye’nin Kalkınmasında Sümerbank ve Etkinliği (1933-1987). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt: 37 - Sayı: 104, 261–306. https://ajindex.com/articles/467396

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Afetinan, A., İzmir İktisat Kongresi 17 Şubat-4 Mart 1923,
  2. TTK, Ankara 1989. Ağır Sanayi 1977,
  3. Haz. Orhan Gök, Semih Ofset Matbaacılık, Ankara 1977. Akşam, 27 Teşrinievvel 1938. Akşam, 27 Teşrinievvel 1938.
  4. Alpay, Kadri, “Türkiye’nin Dev Sanayii Kuruluşu Sümerbank”, Sümerbank Aylık Endüstri ve Kültür Dergisi, C 14, S 154, Nisan 1975, s.30-32.
  5. Ardel, Ahmet, “Cumhuriyet Devrinde Endüstri”, Türk Coğrafya Dergisi, S 3-4, 1943, s.316-351.
  6. Atatürk Yolu Dergisi, C 1, S 2, 1988.
  7. Atatürk Yolu Dergisi, C 1, S 2, 1988.
  8. Avcıoğlu, Doğan, Türkiye’nin Düzeni (Dün-Bugün-Yarın), Tekin Yayınevi, İstanbul 1995.
  9. Ayın Tarihi, S 36, 1-30 Sonteşrin 1936.
  10. Ayın Tarihi, S 36, 1-30 Sonteşrin 1936.
  11. Aytemur, Janset Özen, Türkiye’de Yönetim Düşüncesinin Erken Dönemleri: Sümerbank (1930-1945),
  12. Libra Yayınları, İstanbul 2010.
  13. Boratav, Korkut, Türkiye İktisat Tarihi 1908-1985,
  14. Gerçek Yayınevi, İstanbul 1985.
  15. Boratav, Korkut, Türkiye’de Devletçilik, Savaş Yayınları, Ankara 1982. Celâl Bayar Diyor Ki 1920-1950
  16. Nutuk-Hitabe-Beyanat-Hasbıhal, Haz. Nazmi Sevgen, İstanbul Tan Matbaası, İstanbul 1951. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ekonomisi 1923-1978,
  17. Akbank, İstanbul 1980. Cumhuriyet, 3 Şubat 1938. Cumhuriyet, 3 Şubat 1938. Cumhuriyet’in 50. Yılında Sümerbank 1933-1973,
  18. Tisa Matbaacılık, Ankara 1973.
  19. Çelebi, Işın, Türkiye’nin Dönüşüm Yılları, Alfa Yayınları, İstanbul 2012.
  20. Dinçer, İbrahim, Sanayileşen Türkiye, Doğruluk Matbaası, İstanbul 1965. DP 1954
  21. Kalkınan Türkiye, Desen Matbaası, Ankara 1954. Dünya, 12 Kasım 1953. Dünya, 12 Kasım 1953.
  22. Endüstri, S 10, Haziran 1937.
  23. Endüstri, S 10, Haziran 1937. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C 32, S 45, 2018.
  24. Erdoğan, Abdullah, Kapcı, Hikmet Zeki, “II. Dünya Savaşı Sürecinde Sümerbank”, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C 32, S 45, 2018, s.83-108.
  25. Eser, Uğur, Türkiye’de Sanayileşme, İmge Kitabevi, Ankara 1993.
  26. Ete, Muhlis, Türkiye’de Devlet İşletmeciliği, Güney Matbaacılık, Ankara 1948. Fen ve San’at, C 2, S 10, Haziran 1935. Fen ve San’at, C 2, S 10, Haziran 1935. Hâkimiyet-i Milliye, 21 Nisan 1933. Hâkimiyet-i Milliye, 21 Nisan 1933. http://www.sumerholding.gov.tr/tr/kurumsal/sirket/tarihce.aspx, Erişim Tarihi: 10.02.2020. Hükümetler ve Programları 1920-1960 I, Haz. Nuran Dağlı, Belma Aktürk, T.B.M.M. Basımevi, Ankara 1988. İktisadî Yürüyüş, C 5, S 51-52-53, 18 Şubat 1942; İktisadî Yürüyüş, S 61-62, 4 Temmuz 1942. İktisat Vekâleti Raporlar I, Başvekâlet Matbaası, Ankara 1933.
  27. İnan, Afet, “Atatürk’ün Adını Koyduğ