Dergiler / Bilimname / 2019 / Cilt: 0 - Sayı: 37

ABDÜLGANÎ en-NABLUSÎ’NİN ZİMMÎLERİN MÂLÎ YÜKÜMLÜLÜKLERİNE DAİR FETVASI: TAHKİK VE TAHLİL

ABD al-GHANĪ al-NĀBLUSĪ'S FATWĀ REGARDING THE FINANCIAL OBLIGATION'S FOR DHIMMĪS (CRITICAL EDITION and ANALYSIS)

Sayfa
759–813
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Son kısımda küçük bir risale hacminde olanfetvanın tahkikli neşri yer almıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın konusunu birçok ilimde olduğu gibi fıkıhta da derin vukufiyetesahip bir âlim olan Abdülganî en-Nablusî’nin (v. 1143/1731) zimmîlerin cizyeharicinde mükellef kılındıkları vergi ve ödemelere dair bir fetvası teşkiletmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sözkonusu fetva çeşitli yazma eser kütüphanelerinde bulunanyazma nüshalarda yer almaktadır.Nablûsî bu fetvâyı, Kudüs’te yaşayan bazı müslümanların sorusu üzerine 1114(1702) senesinde vermiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Son kısımda küçük bir risale hacminde olanfetvanın tahkikli neşri yer almıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmanın konusunu birçok ilimde olduğu gibi fıkıhta da derin vukufiyetesahip bir âlim olan Abdülganî en-Nablusî’nin (v. 1143/1731) zimmîlerin cizyeharicinde mükellef kılındıkları vergi ve ödemelere dair bir fetvası teşkiletmektedir. Sözkonusu fetva çeşitli yazma eser kütüphanelerinde bulunanyazma nüshalarda yer almaktadır.Nablûsî bu fetvâyı, Kudüs’te yaşayan bazı müslümanların sorusu üzerine 1114(1702) senesinde vermiştir. Sorunun sahipleri, Nablusî’ye Kudüs’te ikamet edenzimmîlerin, bazı müslümanlara, belli aralıklarla avâid adı altında aynî ya da nakdîödemeler yaptıklarını ifade ederek, bu nakit ve eşyaları almanın müslümanlariçin helal olup olmadığını sormuşlardır. Ayrıca Nablusî’den, kadının, bu konuda,avâidi alan kimselerin varislerini değil de başkalarını hak sahibi kılmasalahiyetinin bulunup bulunmadığı hususunu da cevaplamasını istemişlerdir.Nablusî’nin yaşadığı zaman dilimi devrin hâkim devleti Osmanlı Devleti’ndedengelerin bozulduğu, buna bağlı olarak haksız uygulamaların arttığı dönemetekabül etmektedir. Bu durum vergi sisteminde de tezahür etmiş, bu dönemdetebea kanunsuz olarak fazladan birçok vergi ve ödemelerle yükümlü kılınmıştır.Avâidi de bu kapsamda gören Nablusî, zimmîlerin cizye verdikten sonraibadetler dışında müslümanların sahip oldukları hak ve mükellefiyetlerin aynınasahip olacaklarını, ilave bir ödemeyle yükümlü tutulamayacaklarını ifade etmiş,ayrıca tebeaya yüklenen kanunsuz ödeme mükellefiyetlerinin tümüne karşıçıkmıştır. Nablusî meseleyi müdellel bir şekilde ele alırken, aynı zamandazimmîlere hak ve hukuk çerçevesinde nasıl muamele edilmesi gerektiğine dairkıymetli bilgiler de vermiştir.Makalede şer‘î vergiler haricindeki vergilere kayıt getirmek suretiyle cevaz veren fakihlerin görüşleri aktarılmış, dönemin Osmanlı Devleti’ndeki vergiuygulamaları hakkında bilgi verilmiş, Nablusî’nin verdiği fetvanın muhtevasıtanıtılarak tahlile tabi tutulmuştur. Son kısımda küçük bir risale hacminde olanfetvanın tahkikli neşri yer almıştır.

Abstract

Abd al-Ghanī al-Nāblusī (v. 1143/1731) is a scholar who has a deep grasp of fiqh as in many sciences. Among the works that have been transferred to the present day from this Islamic jurist who has the jurisprudence competence, there are also journals containing his fatwās. al-Nāblusī's fatwā, which constitutes the subject of this study, is included in the copies that are available in various manuscript libraries in written form. In this study, the critical edition of this fatwā with a small volume of treatises was also made.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DİNÇ, E. N. (2022). ABDÜLGANÎ en-NABLUSÎ’NİN ZİMMÎLERİN MÂLÎ YÜKÜMLÜLÜKLERİNE DAİR FETVASI: TAHKİK VE TAHLİL. Bilimname, Cilt: 0 - Sayı: 37, 759–813. https://ajindex.com/articles/465147

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. ABDURRAHMAN Vefik, Tekâlîf Kavâidi, Dersaâdet: Matbaa-i Kader,1328. AHMED, Muhtâr Abdülhamîd Ömer, Mu‘cemu’l-lüğati’l-Arabiyye el-Muâsıra, Âlimü’l-kitâb, 1429/2008.
  2. AKDAĞ, Mustafa, Türkiye’nin İktisadî ve İçtimaî Tarihi, Ankara: Tekin Yayınları, 1979.(3. Baskı) AKKUŞ, Yakup, “Osmanlı Maliyesi Literatüründe İhmal Edilmiş Bir Tartışma: Tevzi‘ Defterlerinden Vergi-i Mahsûsa’ya Geçiş”, Tarih Dergisi, 65 (2017): 29-62.
  3. ALTUNTAŞ, Halil ve ŞAHİN, Muzaffer, Kur’an-ı Kerim Meali, Ankara: Diyânet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2011. (12. Baskı) APAYDIN, Yunus, “Şahit”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 38: 278- 283. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
  4. BARTHOLD, W. – Köprülü, M. Fuad, İslam Medeniyeti Tarihi, Ankara: DİB Yayınları, 1984, (6. Baskı) CEBÛRÎ, Ahmed Huseyn el-Cebûrî, el-Kuds fi’l-ahdi’l-‘Usmânî 1640-1799, 2. Cilt. Ammân: Dârü’l-hâmid li’n-neşr ve’t-tevzi‘, 2011. DİA, “Gümrük”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 14: 260-263. İstanbul: TDV Yayınları, 1996. EBÛ UBEYD, el-Kasım b. Sellâm b. Abdullah el-Herevî el-Bağdâdî, Kitâbü’lEmvâl, Thk. Halil Muhammed Herrâs[?], Beyrut: Daru’l-Fikr. EBÛ YÛSUF, Ebû Yûsuf Ya‘kub b. İbrâhim b. Habib b. Sa‘d b. Habte el-Ensârî, el-Harac, Thk. Tâhâ Abdurrauf S‘ad, S‘ad Hasen Muhammed, elKahire: el-Matbaatü’s-selefiyye ve mektebetüha, [t.y.]. ELBÂNÎ, Muhammed Nâsır el-Elbânî, Zaîfü’t-terğîb ve’t-terhîb, 2. cilt, Riyâd: Mektebetü’l-meârif li’n-neşr ve’t-tevzî, 1421/2000.
  5. ERCAN, Yavuz, “Osmanlı İmparatorluğu'nda Gayrimüslimlerin Ödedikleri Vergiler ve Bu vergilerin Doğurduğu Sosyal Sonuçlar”, Belleten, 55/213 (1991): 371-391.
  6. ERKAL, Mehmet, “Cizye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 8: 42-45. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  7. FAYDA, Mustafa, “Fey”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 22: 511- 513. İstanbul: TDV Yayınları, 1995. FERRÂ, el-Kadî Ebû Ya‘lâ Muhammed b. el-Huseyn b. Muhammed b. Halef İbnü’l-Ferrâ, el-Ahkâmü’s-sultâniyye li’l-Ferrâ, Tashih ve talik: Muhammed Hâmid, Beyrût-Lübnân: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1421/2000. el-Fihrisü’ş-şâmil li’t-türâsi’l-‘arabiyyi’l-İslâmiyyi’l-mahtût, el-Fıkhu ve usûluhu, 3. cilt, Ammân: Mecmaü’l-Meleki li-Buhusi’l-Hadarati’lİslâmiyye [Müessesetu Al-i'l-Beyt], 1421/2000. GAZZÂLÎ, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed el-Gazzâlî et-Tûsî, elMustasfâ, thk. Muhammed Abdüsselam Abdüşşâfî, Dârü’l-kütübi’l- ‘ilmiyye, 1413/1993. HÜSEYNÎ, Muhammed Halil b. Ali b. Muhammed Muhammed Murâd elHüseynî, Silkü’d-dürer fî a ‘yâni’l-karni’s-sânî ‘aşer, 4. Cilt, Beyrût: Dâru İbn Hazm, 1408/1988