Dergiler / Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 20 - Sayı: 64

TARİHÎ VE ARKEOLOJİK VERİLER IŞIĞINDA ESKİ ÇAĞ’DA TORTUM

Tortum in Prehıstoric Perıod in The Light of Historical and Archeological Data

Sayfa
399–439
Yayın Tarihi
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Erzurum ilinin kuzey ilçelerinden Tortum, coğrafî özellikleri bakımından Doğu Anadolu Bölgesi karasal hava koşullarıyla Doğu Karadeniz Bölgesi’nin nemli ılıman iklim özellikleri arasında geçiş göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Erzurum ilinin kuzey ilçelerinden Tortum, coğrafî özellikleri bakımından Doğu Anadolu Bölgesi karasal hava koşullarıyla Doğu Karadeniz Bölgesi’nin nemli ılıman iklim özellikleri arasında geçiş göstermektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Doğu Anadolu’yu Karadeniz ve Kafkasya’ya bağlayan tarihî yollar üzerinde bulunması, ilçeninstratejik önemini artırmış ve tarih boyunca çeşitli milletlerin bu coğrafyaya yerleşmelerine neden olmuştur.Tortum ve çevresinde çok sayıda arkeolojik merkez tespit edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan bu araştırmalarsayesinde birçok merkez ilk defa kayıt altına alınarak belgelenmiştir.Ayrıca bölgenin önemli siyasî güçlerinden biri olan Urartu Devletininkuzeybatı yayılım alanı hakkında yeni bilgilerin ortaya çıkması sağlanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Erzurum ilinin kuzey ilçelerinden Tortum, coğrafî özellikleri bakımından Doğu Anadolu Bölgesi karasal hava koşullarıyla Doğu Karadeniz Bölgesi’nin nemli ılıman iklim özellikleri arasında geçiş göstermektedir. Tortum, Çoruh Irmağı’nın önemli kollarından birisini oluşturan Tortum Çayı Vadisi’nde yer almaktadır. Doğu Anadolu’yu Karadeniz ve Kafkasya’ya bağlayan tarihî yollar üzerinde bulunması, ilçeninstratejik önemini artırmış ve tarih boyunca çeşitli milletlerin bu coğrafyaya yerleşmelerine neden olmuştur.Tortum ve çevresinde çok sayıda arkeolojik merkez tespit edilmiştir. Bu merkezlerde yapmış olduğumuz incelemeler, ilçenin Kalkolitik dönemden itibaren bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.Bölge, M.Ö. II. bin yıldan itibaren önemli uygarlıkların hâkimiyet alanında yer almıştır. Bu uygarlıklar, Hayaşa Krallığı, Dayaeni/Diauehi veUrartu Krallığı gibi bölgenin güçlü siyasî yapılarıdır.Bölgede gerçekleştirdiğimiz yüzey araştırmalarında birçokmerkez tespit edilmiş ve bunların değerlendirmesi yapılmıştır. Bölge tarihi açısından oldukça önemli sonuçların elde edildiği bu çalışmalarsırasında; Kapıkaya Kalesi I, Kapıkaya Kalesi II, Kapıkaya Göleti,Uzunkavak Kalesi, Kaledibi Höyük, Şenyurt Kalesi, Şenyurt Yerleşmesi, Gugullar Höyük I, Gugullar Höyük II, Gugullar Höyük III merkezleri üzerinde incelemelerde bulunulmuştur. Yapılan bu araştırmalarsayesinde birçok merkez ilk defa kayıt altına alınarak belgelenmiştir.Ayrıca bölgenin önemli siyasî güçlerinden biri olan Urartu Devletininkuzeybatı yayılım alanı hakkında yeni bilgilerin ortaya çıkması sağlanmıştır.

Abstract

Tortum, one of the northern towns of Erzurum, has a transition between the continental weather conditions of Eastern Anatolia region and humid temperate climate of Eastern Black Sea region in terms of geographical characteristics. Tortum is located in Tortum Stream Valley, one of the important branches of Çoruh River. Tortum’s location on the historical roads which connect Eastern Anatolia to Black Sea and Caucasia has increased its strategic importance and caused many nations to settle in this geography throughout history. Many archaeological sites have been detected in and around Tortum. Researches we made in these sites show that the town has been a settlement since the Chalcolithic period. This region has been in the hegemony area of important civilizations since 2000 BC. These civilizations are powerful political structures of the region like Hayasa Kingdom, Dayaeni/Diauehi, and Urartian Kingdom. Many sites were detected in the surface survey we made in the region and evaluations were made. During these studies in which quite important results were obtained for the history of the region, researches were made on Kapıkaya Castle I, Kapıkaya Castle II, Kapıkaya Pond, Uzunkavak Castle, Kaledibi Mound, Şenyurt Castle, Şenyurt Allocation, Gugullar Mound I, Gugullar Mound II and Gugullar Mound III sites. Thanks to these researches, many sites were recorded and documented for the first time. In addition, new information about the northwest extension of the Urartian State, one of the important political powers of the region, has been provided.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KÜÇÜKYILDIZ, İ. (2022). TARİHÎ VE ARKEOLOJİK VERİLER IŞIĞINDA ESKİ ÇAĞ’DA TORTUM. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 20 - Sayı: 64, 399–439. https://ajindex.com/articles/452898

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Aksoy, Ahmet. (1981). Tortum Vadisi Vejetasyonunun Bitki Sosyolojisi Yönünden Araştırılması. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Erzurum. Atatürk Üniversitesi Fen Fakültesi Botanik Bölümü. Aktüre, Sevgi. (1997). Anadolu’da Bronz Çağı Kentleri. İstanbul:
  2. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  3. Akurgal, Ekrem. (1995). Hatti ve Hitit Uygarlıkları. İstanbul.
  4. Akurgal, Ekrem. (2005).
  5. Anadolu Kültür Tarihi. Ankara.
  6. Altaş, Namık Tanfer. (2014). “Fonksiyonel Özellikleri Bakımından Uzundere Kasabası”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 18/1. 229-247.
  7. Amiran, Ruth. (1952). “Connections Between Anatolia and Paletsine in the EBA”. Israel Exploration Journal II. Israel. 89-103.
  8. Arıcı, Fatih. (2011). Bağbaşı ve Serdarlı Kır Yerleşmelerinin Coğrafi Etüdü (Erzurum Tortum). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Arıcı, Fatih; Zerrin, Karakuzulu. (2012). "Ödük (Serdarlı) Çayı Vadisinin Kalkınmasında Organik Tarımın Uygulanabilirliği". 1. Ulusal Coğrafya Sempozyumu. Erzurum, 231-243.
  9. Atalay, İbrahim. (1984). Uygulamalı Hidrografya I. İzmir.
  10. Atalay, İbrahim; Yılmaz, Özer; Tetik, Mehmet. (1985). Kuzeydoğu Anadolu Ekosistemleri. Ankara.
  11. Aydın, Dündar. (1998), Erzurum Beylerbeyliği ve Teşkilatı Kuruluş ve Genişleme Devri (1535-1566).
  12. Ankara.
  13. Aydın, Nafiz. (1991). “Güzelhisar Urartu Kitabesi”. Belleten LV/213. 323- 329. Bahar, Hasan. (2013).
  14. Eskiçağ Uygarlıkları. Konya. Barnett, Richard. (1982). “Urartu”. CAH III /2. 314-371.
  15. Barnett, Richard. (1990). “Urartian Art and Archeology”, CAH, Vol 3 Part I, 322- 344. Baş, Ayla. (2016). “Urartu Mimarisinde Malzeme ve Teknik”, Uluslararası Amisos Dergisi. S 1, C. 1, s. 44-86.
  16. Başkan, Seyfi. (2018). “Artvin Baraj Rezervuarları Altında Kalan Maddi Kültürel Miras ve Bu Konudaki Uygulamaların Sürdürülebilir Koruma İlkeleri Bakımından Değerlendirilmesi“, ZfWT, C. X, S. 1, 199-217.
  17. Beygu, Abdurrahim Şerif. (1936).
  18. Erzurum Tarihi, Abideleri, Kitâbeleri. İstanbul.
  19. Bilgin, Mehmet. (2010). Doğu Karadeniz (Tarih-Kültür-İnsan). Ötüken, Ankara.
  20. Bingöl, Akın. (2013). “Hurriler’in siyasi Organizasyonları”. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi C. VI, S. 1, 115-133.
  21. Braidwood, Robert. J. (2008). Tarih Öncesi İnsanları. İstanbul.
  22. Burney, Charles. (1966). “First Season of Excavation of the Urartian Citadel of Kayalıdere”. Anatolian Studies 16, London. 55-111.
  23. Burney, Charles. - Lang, David Marshall. (1971). The Peoples of the Hills. London. Cahen, Claude. (2002). Osmanlılardan Önce An