Dergiler / Art-Sanat Dergisi / 2022 / Cilt: 9 - Sayı: 17

Osmanlı Arkeolojisinin Yerel Tarihi Üzerine Bir Gözlem: Urfa’da İdareciler, Arkeologlar ve Bulgular

A Survey on Local History of Ottoman Archaeology: Administrators, Archaeologists and Findings in Urfa

Sayfa
35–58
Yayın Tarihi
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak idareciler nazarında tarihî yapı ve bulgulara pek değer atfedilmemiş, kale taşları kamu yapılarını desteklemek üzere satışa çıkarılmıştır. 1891’de ise dünyanın dikkatini çeken ve Kral Abgar’a ait olduğu düşünülen üç kaya mezarı korunamamış ve buluntuların bir kısmı çalınmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anadolu ve Mezopotamya ile bağlantısı sayesinde pek çok medeniyetin geride bıraktığı izleri taşıyan Urfa, 19. yüzyılın ikinci yarısında çok sayıda sanat tarihçisi ve arkeoloğun uğrak yeri olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak idareciler nazarında tarihî yapı ve bulgulara pek değer atfedilmemiş, kale taşları kamu yapılarını desteklemek üzere satışa çıkarılmıştır. 1891’de ise dünyanın dikkatini çeken ve Kral Abgar’a ait olduğu düşünülen üç kaya mezarı korunamamış ve buluntuların bir kısmı çalınmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma sırasında Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivlerinde bulunan resmi kayıtlardan, gezi yazılarından ve arkeolog günlüklerinden istifade edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Anadolu ve Mezopotamya ile bağlantısı sayesinde pek çok medeniyetin geride bıraktığı izleri taşıyan Urfa, 19. yüzyılın ikinci yarısında çok sayıda sanat tarihçisi ve arkeoloğun uğrak yeri olmuştur. Filolog Edward Sachau, Alman müzecisi ve sanat tarihçisi Friedrich Sarre, Getrude Bell, arkeolog Max von Oppenheim gibi batılı uzmanlar şehri ziyaret edenler arasındadır. Osman Hamdi Bey de Doğu turu esnasında tarihî kale ve çevresini fotoğraflamıştır. Ancak idareciler nazarında tarihî yapı ve bulgulara pek değer atfedilmemiş, kale taşları kamu yapılarını desteklemek üzere satışa çıkarılmıştır. 1891’de ise dünyanın dikkatini çeken ve Kral Abgar’a ait olduğu düşünülen üç kaya mezarı korunamamış ve buluntuların bir kısmı çalınmıştır. Hristiyanların tarihî Hıdır İlyas Manastırı ve çevresindeki mezarları sahiplenme çabası, Müslümanların tarihî Ömeriye Câmii üzerindeki tadilatları ise tamamen dinî bir bakış açısının eseri olmuştur. Bu çalışmada, Osmanlı idarecilerinin tarihî yapı ve bulgular karşısındaki tutumları ile arkeologların Urfa yerelindeki faaliyetlerinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Çalışma sırasında Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivlerinde bulunan resmi kayıtlardan, gezi yazılarından ve arkeolog günlüklerinden istifade edilmiştir.

Abstract

Having many marks of numerous civilizations due to its link with Anatolia and Mesopotamia, Urfa became a popular destination for many art historians and archaeologists in the second half of the 19th century. Western figures such as philologist Edward Sachau, German museologist and art historian Friedrich Sarre, Gertrude Bell, and archaeologist Max von Oppenheim were among the visitors to Urfa in that period. Osman Hamdi also photographed a historical castle and its surroundings during his East tour. However, historical sites and findings were not cared for by administrators. Castle rocks were recurrently sold to support public buildings. Three rock tombs, considered to be belonging to King Abgar, attracted much attention across the world in 1891. But, they were not protected and some of the findings were stolen. Christians’ efforts to possess ancient Gregorius Peristera and surrounding graveyards and Muslims’ restorations on historical Ömeriye Mosque stem mostly from religious perspective. In this study, it is aimed to examine Ottoman administrators’ attitudes towards historical sites and findings and reveal archaeologists’ acts in local Urfa. To do so, the study refers to Ottoman official records kept in the Presidency’s Archive, travel accounts and diaries of archaeologists.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ASOĞLU, İ. (2022). Osmanlı Arkeolojisinin Yerel Tarihi Üzerine Bir Gözlem: Urfa’da İdareciler, Arkeologlar ve Bulgular. Art-Sanat Dergisi, Cilt: 9 - Sayı: 17, 35–58. https://ajindex.com/articles/450114

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Akçura, Necva. “Türkiye ve Eski Eserler.” Mimarlık Dergisi 8 (1972): 39-42.
  2. Akyüz, Gabriyel. Kilise Ataları Tarafından “Kutsal Ruh’un Kavalı Olarak Adlandırılan Süryani Mor Efrem’in Şiirleri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2012.
  3. Asoğlu, İsmail. Birliktelikten Yol Ayrımına Urfa Kazasında Gayrimüslimler. Doktora tezi, Harran Üniversitesi, 2019.
  4. Asoğlu, İsmail. “Osmanlı Urfası’nda Kahve, Kahvehaneler ve Müdâvimleri.” History Studies 13/1 (2021): 99-112.
  5. Atasoy, Sümer. “Türkiye’de Müzecilik.” Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi VI (1984): 1458-1471.
  6. Avcı, Remzi. “Seyahat Notları ve Oryantalist Bilgi Üretimi: Eduard Sachau (1845-1930) Örneği”, Diyalog 8/1 (2020): 29-47.
  7. Badger, George Percy. The Nestorians and Their Rituals: with the Narrative V. 1. London: J. Masters and Co. Printers, 1852. Baram, Uzi ve Lynda Caroll. Osmanlı Arkeolojisi. İstanbul: Kitapyayınevi, 2004.
  8. Bell, Getrude, “28 Ocak 1909 tarihli günlük.” Erişim 18 Şubat 2021. http://gertrudebell.ncl.ac.uk/ diary_details.php?diary_id=655. Bell, Getrude, “17 Mayıs 1911 tarihli günlük.” Erişim 26 Mart 2021. http://gertrudebell.ncl.ac.uk/ diary_details.php?diary_id=989. Bell, Getrude, “14 Mayıs 1911 tarihli mektup.” Erişim 23 Nisan 2021. http://www.gerty.ncl.ac.uk/ letter_details.php?letter_id=1825. Bell, Getrude, “20 Mayıs 1911 tarihli mektup.” Erişim 23 Nisan 2021. http://gertrudebell.ncl.ac.uk/ letters.php?year=1911&month=5. Benati, Giacomo. “The British Museum Excavations at Karkemish (1911-1914, 1920): A Summary of the Activities and of the Methods Employed.” Karkemish An Ancient Capital on the Euphrates. Ed. Nicolò Marchetti. (Bologna: Ante Quem, 2014), 52-65.
  9. Bonatz, Dominik. “Syro-Hittite Funerary Monuments Revisited”, Dining And Death: Interdisciplinary Perspectives On The ‘Funerary Banquet in Ancient Art, Burial And Belief. Ed. Catherine Mary Draycott ve Maria Stamatopoulou. Leuven: Peeters, 2016, 173-193.
  10. Brijder, Herman A. G. “Other Expeditions and Discoveries, in the Later 19th Century.” Nemrud Dağı (Recent Archaeological Research and Preservation and Restoration Activities in the Tomb Sanctuary on Mount Nemrud). Berlin: De Gruyter, 2014, 184-232.
  11. Bruneau, Michel. Küçük Asya’dan Türkiye’ye Azınlıklar, Etnik-Milli Homojenleştirme, Diasporalar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2018.
  12. Buckingham, James Silk. Travels in Mesopotamia. London: Printed by D. S. Maurice, 1827. Chantre, Ernest. Recherches Archéologiques dans l’Asie occidentale. Mission en Cappadoce 1893- 1894. Paris: Le