Dergiler / Sanat Tarihi Dergisi / 2022 / Cilt: 31 - Sayı: 1

Pazırık Kültüründe Ölü Gömme Gelenekleri ve Kurgan Mimarisine Yansımaları

The Funeral Customs in Pazyryk Culture and Their Reflections on Kurgan Architecture

Sayfa
321–353
Yayın Tarihi
2022-07-09
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Pazırık kültürü tanımı, tarihlendirmesi ve kökeni konuları irdelenerek kurgan mimarisi ve ölü gömme gelenekleri bağlamında Proto Türk ve Türk halklarıyla kültürel bağı açığa kavuşturulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Pazırık Kültürü, göz alıcı zengin arkeolojik buluntuları nedeniyle Orta Asya Arkeolojisi’nin en dikkat çeken konularından biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sayıları 600’ü aşan Pazırık Kültürü Kurganları ve mimarisi üzerine genel bir değerlendirme amacını taşıyan bu çalışma, kurgan mimarisi bağlamında yapılan analiz ve değerlendirmelerle Pazırık Kültürü ve ardılı olan Hun ve Göktürk dönemi kurganları arasındaki ilişkiyi ana hatlarıyla ortaya koymaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Pazırık kültürü tanımı, tarihlendirmesi ve kökeni konuları irdelenerek kurgan mimarisi ve ölü gömme gelenekleri bağlamında Proto Türk ve Türk halklarıyla kültürel bağı açığa kavuşturulmuştur.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Altay Dağları · Pazırık Kültürü · Kurgan Mimarisi

Özet

Pazırık Kültürü, göz alıcı zengin arkeolojik buluntuları nedeniyle Orta Asya Arkeolojisi’nin en dikkat çeken konularından biridir. Sayıları 600’ü aşan Pazırık Kültürü Kurganları ve mimarisi üzerine genel bir değerlendirme amacını taşıyan bu çalışma, kurgan mimarisi bağlamında yapılan analiz ve değerlendirmelerle Pazırık Kültürü ve ardılı olan Hun ve Göktürk dönemi kurganları arasındaki ilişkiyi ana hatlarıyla ortaya koymaktadır. Pazırık Kültürü yerleşimlerini ve yerleşim düzenlerini model alan bir planlama ile konumlandırılan Pazırık kurganlarının etraflarındaki sunaklar ve balballar ile bir mezar anıt kompleksi olarak tasarlandığı anlaşılmaktadır. Göktürk mezar külliyelerinden çok iyi bilinen bu mimari plan tasarımının kökenlerinin Pazırık kültürü kurganlarına kadar indiği bilimsel veriler ve bilgilere göre ortaya konulmaktadır. Kurgan içi mezar odası düzenlemelerinin Orta Asya Türk çadır ve konut mimarisinin düzen ve tasarımına göre belirlendiği saptanmıştır. Pazırık kültürü tanımı, tarihlendirmesi ve kökeni konuları irdelenerek kurgan mimarisi ve ölü gömme gelenekleri bağlamında Proto Türk ve Türk halklarıyla kültürel bağı açığa kavuşturulmuştur.

Abstract

Pazyryk Culture is one of the most prominent subjects of Central Asian Archeology due to its rich archaeological finds. This article aims to assess Pazyryk culture kurgans, in terms of their architectural features and funeral rites to reveal the relationship between the Pazyryk Culture and its successors, the kurgans of Hsiung-nu and Turkic Khaganates. The datings of the Pazyryk kurgans as well as different hypotheses on the origin of Pazyryk society have also been discussed. Layout of burial grounds, architectural elements, interior arrangement of chambers, horse burial practices, orientation of bodies and horses are subjects examined in detail. There are more than 135 burial grounds with more than 600 kurgans attributed to the culture. Almost all the kurgans of the Pazyryk culture are aligned in a straight line in the north-south direction, sometimes with slight deviations. It is believed that the arrangement of the kurgans in a straight line is based on the layout of the permanent dwellings, lined up on the north-south axis, in the winter quarters of the nomadic Turkic peoples of Altai. The burial chambers of the kurgans, which are representative “houses of the dead”, are arranged as housing models with the carpets hung on the walls and the items placed. Among the architectural elements of the Pazyryk Culture kurgans are the circular stone fences surrounding its stone mounds, altars, and row of balbals. Generally, the stone mound is surrounded by a low stone fence or a shallow ditch, often repeating its plan. Mostly, the altars are erected to the west of the kurgans, while a row of balbals, extending from west to east, or a single balbal is erected to the east. Thus, the kurgans belonging to the “rulers” or “elite” gain the appearance of memorial complexes with stone fences, altars and balbal rows. Burial chambers of different sizes in most cases were constructed of wooden material. It has been determined that more than 75% of the bodies (443 out of 599) in the Pazyryk culture kurgans with slight deviations face the east, while approximately 100 bodies with slight deviations face the west. Western orientation of bodies prevails in burial grounds located on the periphery of Pazyryk culture, close to modern Tuva. Horse burials, as one of the characteristic features of the Pazyryk funeral customs, were identified in around 37% of kurgans (212 out of 569). Most kurgans with horse burials are in Onguday, Ulagan and Kosh-Agach districts of the Russian Federation and Katon-Karagay district of East Kazakhstan (more than 60%). Horses in the Pazyryk culture kurgans also face east. In the interior arrangement of traditional Turkic residential architecture, the northern part of the yurt where the kitchen utensils are located is considered as the women’s section, and the southern part is considered as the men’s section, which is devoted to resting and sleeping. A similar layout can be observed in burial chambers of the Pazyryk culture. Thus, wooden sarcophagi were placed along the south wall of the chamber. In cases where bodies of two different genders were placed in the same sarcophagus, the men were again placed along the south wall. Most of the kurgans of the Pazyryk culture, originally dated to the 6th - 5th centuries BC, in view of new data, were revised and dated approximately 325-275 BC. By examining the definition, dating and origin of Pazyryk culture, the cultural bond with Proto-Turk and Turkic people within the context of kurgan architecture and burial traditions has been revealed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KUTLU, M., KUTLU, L. (2022). Pazırık Kültüründe Ölü Gömme Gelenekleri ve Kurgan Mimarisine Yansımaları. Sanat Tarihi Dergisi, Cilt: 31 - Sayı: 1, 321–353. https://ajindex.com/articles/422006

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Alexeyev, A. ve diğerleri (2005). Eurasia in the Scythian Time: radiocarbon and archaeological chronology. St.-Petersburg. Azbelev, P. (2015) Pazırıkskoye nasledstvo i yueçinskaya problema. Vremya peremen: na rubeje er. Stratum plus. no. 4, 23-55.
  2. Barkova, L. (1978). Kurgan Şibe i voprosı ego datirovki. Arheologiçeskiy Sbornik GE. no. 19, 37-44.
  3. Baykuzu, Tilla Deniz. (2020) Asya Hun İmparatorluğu. Bilge Kültür Sanat Yayınları.
  4. Bunker, E. C. (1991) The Chinese Artifacts Among the Pazyryk Finds. Source: Notes in the History of Art, vol. 10, no. 4, 20–24.
  5. Chernetsov, V. (1954) Retsenziya na rabotu S.İ.Rudenko Kultura naseleniya Gornogo Altaya v skifskoye vremya. Sovetskaya Etnografiya. no 2, 183-187.
  6. Chlenova, N. (1996) Hronologiya opornıh pamyatnikov skifskoy epohi. İstoriya, arheologiya, kulturnaya antropologiya i etnografiya. Moskva:b.i., 313-318.
  7. Çoruhlu, Y. (2016). Eski Türklerin Kutsal Mezarları Kurganlar. İstanbul:
  8. Ötüken Neşriyat. Diyarbekirli, N. (1972) Hun Sanatı. Ankara:
  9. MEB Yayınları.
  10. Dudin, S. (1928) Kovrovıe izdeliya Sredney Azii”. Sbornik Muzeya antropologii i etnografii. ANSSSR yayınları, 71-166.
  11. Garkusha, Y. (2001) Pazırıkskaya kultura (problema termina v istoriografiçeskom aspekte), İstoriko kulturnoye naslediye Severnoy Azii: itogi i perspektivı izuçeniya na rubeje tısyaçiletiy. Barnaul, 301-303.
  12. Gorbunov, A. ve diğerleri (2005). The Treasures of the Frozen Burial Mounds of the Kazakh Altay. İl-Teh-Kitap. Grakov B. ve Melyukova A. (1954) Ob etniçeskih i kulturnıh razliçnostyah v stepnoi i lesostepnıh oblastyah Evraziyskoi çasti SSSR v skifskoe vremya. Voprosı skifo-sarmatskoi arheologii, Moskva, 39-93.
  13. Graç, A. (1967) Mogilnik Saglı-Bacı II i voprosı arheologii Tuvı skifskogo vremeni. Sovetskaya Arheologiya, Sayı 3, 215-233.
  14. Gryaznov M. (1929). Pazırıkskoye knyajeskoye pogrebeniye na Altaye. Priroda. no. 11, 971-984.
  15. Gryaznov M. (1939). Rannie Koçevniki Zapadnoi Sibiri i Kazahstana, İstoriya SSSR s drevneişih vremen do obrazovaniya drevnerusskogo gosudarstva. Moskva, Leningrad, 399-413.
  16. Gryaznov M. (1950).
  17. Pervıy Pazırıkskiy Kurgan, İzdatelstvo Gosudarstvennogo Ermitaja. Gryaznov M. (1992). Altay i prialtayskaya step. Arheologiya SSSR: Stepnaya polosa Azyatskoi çasti SSSR v skifo-sarmatskoe vremya. Moskva, 161-168.
  18. Hudyakov, Y. (1996). Pominalnye pamyatniki pazırıkskoy kulturı Gornogo Altaya. Jreçestvo i şamanizm v skifskuyu epohu. Materialı mejdunarodnoy konferentsii. Sankt-Peterburg, 107-111.
  19. Juliano, A. L. (1991) The Warring States Perio