Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightAraştırma göstermektedir ki feminist aktivistler Batı’nın önemli feministleri tarafından oluşturulan devrimci karşı-anlatılar aracılığıyla Türkiye’deki kadına ve toplumsal cinsiyet rollerine dair hegemonik anlatıları tam metin çevirilerden daha örtük fakat onlar kadar etkili bir şekilde yeniden çerçevelemiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Türkiye’de 1980’lerde filizlenmiş olan feminist hareket Batı toplumlarında 1960’larda ve 1970’lerde yaşanan ikinci-dalga feminist hareketten büyük ölçüde etkilenmiştir. Bu etkinin bir gereği olarak çeviriler ve çevirmenler feminist epistemelerin çoğunlukla Batıdan Türkiye bağlamına aktarılmasında büyük rol oynamıştır. Kadın Çevresi’nin çevirileri ve Yazko Somut 4. Sayfa gibi süreli yayınlarda yayımlanan çeviri makaleler feminist fikirlerin yayılımını sağlamıştır ki bu da Türkiye’de kadın hakları ve toplumsal cinsiyet rolleri hakkında var olan hegemonik anlayışları dönüştürmeye yaramıştır. Tam metin çevirilerin yanı sıra, feminist aktivistler kültürlerarası alışverişin daha örtük bir yolu olarak Türkiyeli okurlar için yazdıkları telif metinlerde yabancı kaynaklardan alıntılar yapmayı sıkça tercih etmişlerdir. Bu çalışma 1980’lerde üretilen Türkçe feminist metinlere yerleştirilmiş alıntıları Mona Baker’in sosyal anlatı kuramı (2006a) çerçevesinde sorunsallaştırmayı hedeflemektedir. Araştırma göstermektedir ki feminist aktivistler Batı’nın önemli feministleri tarafından oluşturulan devrimci karşı-anlatılar aracılığıyla Türkiye’deki kadına ve toplumsal cinsiyet rollerine dair hegemonik anlatıları tam metin çevirilerden daha örtük fakat onlar kadar etkili bir şekilde yeniden çerçevelemiştir. Bu bağamda Fatmagül Berktay’ın Türkiye’de yeni feminizmin en hararetli günlerinde yazılmış olan “Eşitliğin Ötesine…” (1985) adlı makalesini inceleyeceğiz ve uzun süredir var olan cinsiyet eşitliği anlatısına söz konusu makalede yapılan çeviri alıntılar üzerinden nasıl meydan okunduğunu göstereceğiz. Birer “çeviri aktivizmi” (Baker, 2006b; Tymoczko, 2010) yöntemi olarak çeviri alıntıların, söz konusu çevirmenlerin/yazarların hegemonik anlatılara ve yeni yeşermekte olan feminist anlatılara yönelik politik konumları tarafından şekillendiğini ve karşılığında bu konumları da bizzat şekillendirdiğini tartışacağız.
Abstract
The feminist movement that flourished in the 1980s in Turkey was widely influenced by the Western second-wave feminism of the 1960s and 1970s. As a matter of this influence, translations/translators played an essential role in importing feminist epistemes mostly from the Western context into Turkish. Women’s Circle’s translations and the translated articles that were published in periodicals such as Yazko Somut the 4th Page catalyzed the dissemination of feminist ideas that would enable the transformation of hegemonic notions of women’s rights, gender roles and gender equality that were prevalent in the society at the time. However, aside from full-text translations, feminist activists often opted for more implicit ways of cross-cultural exchanges by making citations from foreign sources in the indigenous texts that they wrote for a local readership in Turkey. This study aims to problematize the translated citations embedded in indigenous feminist texts published in the 1980s from Mona Baker’s socio-narrative perspective (2006a), disclosing that feminist activists contested and reframed the hegemonic narratives on women and gender roles in Turkey by bringing in subversive counter-narratives, elaborated by prominent feminists, through these translated citations in a much more covert yet no less effective way than full-text translations. In this regard we examine Fatmagül Berktay’s article “Eşitliğin Ötesine…” (1985) that was published in the heyday of the new feminism in Turkey, contesting the long-established notion of gender equality through the translated citations it makes use of. Regarding citations as a mode of “translation activism” (Baker, 2006b; Tymoczko, 2010), we argue that these citational chains are shaped by and shape in turn the feminist positionality of the translator/writer to the past narratives and the newly emerging feminist narratives in Turkey.