Dergiler / Türkbilig / 2013 / Sayı: 25

Türkiye Türkçesi olta ile Çuvaşça vĭlta benzerliği üzerine

On the Similarity of Olta (fishhook) in Turkish and vĭlta in Chuvash

Sayfa
1–18
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Türkiye Türkçesi olta kelimesi Yunan-Latin kaynaklı alıntı bir kelime iken, Çuvaşça vĭlta şekli bu sahada var olan vĭlt- aldatmak, kandırmak fiilinden araç ismi yapan GT {-GAK} ekinin Çuvaşçada sahip olduğu biçimlerden birisi olan {-A} ekiyle kurulmuştur: vĭlta< vĭlt-a Anahtar Kelimeler: olta, vĭlta, Türkiye Türkçesi, Çuvaşça, etimoloji, tarihsel dilbilimi, kelime benzerlikleri, rastlantısal benzerlik.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Modern Türk Dil bütünlüğünün önemli bir kısmında, TT olta kelimesi karşılığında karmak biçimi kullanılmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yaygın olan karmak şeklinin dışında, Yakut Türkçesinde küögü, Tofa Türkçesinde hötpe, Azerbaycan Türkçesinde tilov ve Türkmen Türkçesinde çeŋŋek şekilleri kullanılmaktayken Türkiye Türkçesinde olta, Çuvaşçada iseвăлтa /vĭlta/şekli bulunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Türkiye Türkçesi olta kelimesi Yunan-Latin kaynaklı alıntı bir kelime iken, Çuvaşça vĭlta şekli bu sahada var olan vĭlt- aldatmak, kandırmak fiilinden araç ismi yapan GT {-GAK} ekinin Çuvaşçada sahip olduğu biçimlerden birisi olan {-A} ekiyle kurulmuştur: vĭlta< vĭlt-a Anahtar Kelimeler: olta, vĭlta, Türkiye Türkçesi, Çuvaşça, etimoloji, tarihsel dilbilimi, kelime benzerlikleri, rastlantısal benzerlik.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Modern Türk Dil bütünlüğünün önemli bir kısmında, TT olta kelimesi karşılığında karmak biçimi kullanılmaktadır. Yaygın olan karmak şeklinin dışında, Yakut Türkçesinde küögü, Tofa Türkçesinde hötpe, Azerbaycan Türkçesinde tilov ve Türkmen Türkçesinde çeŋŋek şekilleri kullanılmaktayken Türkiye Türkçesinde olta, Çuvaşçada iseвăлтa /vĭlta/şekli bulunmaktadır. Daha ilk bakışta bu iki kelimenin birbirine benzerliği dikkat çekicidir. Bu benzerlik nedeniyle araştırmacıların bir kısmı bu iki kelimeyi birbiriyle kökteş sayarken, diğer bir kısmı ise olta biçiminin Yunan-Latin kaynaklı bir alıntı olduğunu, dolayısıyla Çuvaşçadaki bu kelimenin Türkiye Türkçesinden geçtiğini düşünmüşlerdir. Oysa bizce bu benzerlik tamamen rastlantısaldır. Türkiye Türkçesi olta kelimesi Yunan-Latin kaynaklı alıntı bir kelime iken, Çuvaşça vĭlta şekli bu sahada var olan vĭlt- aldatmak, kandırmak fiilinden araç ismi yapan GT {-GAK} ekinin Çuvaşçada sahip olduğu biçimlerden birisi olan {-A} ekiyle kurulmuştur: vĭlta< vĭlt-a Anahtar Kelimeler: olta, vĭlta, Türkiye Türkçesi, Çuvaşça, etimoloji, tarihsel dilbilimi, kelime benzerlikleri, rastlantısal benzerlik.

Abstract

In most Turkic languages, the word karmak is used for fishhook . In addition, for the same meaning, küögü is used in Yakut Turkish, while hötpe in Tofa Turkish, tilov in Azerbaidjan Turkish and çe&#331;&#331;ek in Turkoman Turkish, Olta is a word in Turkish spoken in Turkey and v&#301;lta in Chuvash used to name that special tool. It is easy to see their similarity at first glance. Due to this similarity, some scholars consider these two words are cognates. On the other hand, some suggest that Chuvash loaned the word from Turkish as olta in Turkish has a Greek-Latin origin. In fact, this similarity has emerged by chance. While Olta in Turkish is a Greek-Latin word, vilta in Chuvash is a word that is derived from a Chuvash verb, v&#301;lt- (to deceive, to put it over on) and a deverbal suffix {A}, an instrumental derivational suffix which is a form of {-GAK} in most Turkic Languages.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DURMUŞ, O. (2013). Türkiye Türkçesi olta ile Çuvaşça vĭlta benzerliği üzerine. Türkbilig, Sayı: 25, 1–18. https://ajindex.com/articles/418422

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. ADYAGASİ, Klara (2005), Ranniye Russkiye Zaimstvovaniya Tyurkskih Yazıkov Volgo- Kamskogo Areala I, Studies in Linguistics of the Volga-Region, V.II, Debrecen. AFANAS’YEV, P. S., HARİTONOV, L. N. [Red.] (1968), Russko-Yakutskiy Slovar’, Moskova. AKALIN, Şükrü Halûk, ve başk. (2011),Türkçe Sözlük, 11. baskı,Ankara:TDK Yay. AKSOY, Ömer Asım, DİLÇİN, Dehri (2009), Tarama Sözlüğü, 3.baskı, 8 cilt, Ankara: TDK Yay. ALİ SEYDİ (1330), Resimli Kâmûs-ı Osmâni, İstanbul:
  2. Matbaave Kütüphane-i Cihan. ALİYEV, A., BORİYEV, K. (1929), Russko-Turkmenskiy Slovar’, Aşkabat: Turkmenskoe Gosudarstvennoe İzdatel’stvo. ARAT, Reşit Rahmeti (1994,) Kutadgu Bilig (II Çeviri),6. Baskı, Ankara: TTK.., (2007), Kutadgu Bilig (I Metin),5. Baskı, Ankara:
  3. TDK. AŞMARİN, Nikolay İvanoviç (1994), Slovar’ Çuvaşskogo Yazıka, Tom 5 (y-v) 2. baskı, Çeboksarı...., (1994), Slovar’ Çuvaşskogo Yazıka, Tom6 (k) 2. baskı, Çeboksarı. ATALAY, Besim (1945), Ettuhfet-üz-Zekiyye Fil-Lûgat-it-Türkiyye, Ankara: TDK Yay..., (2005), Divanü Lûgat-it-Türk (Dizin),5. baskı,Ankara:
  4. TDK Yay. AYVERDİ, İlhan (2011),
  5. Kubbealtı Lugatı, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, 2. baskı, İstanbul:
  6. Kubbealtı. BAMMATOV, Z. Z. [Red.] (1960), Russko-Kumıkskiy Slovar’, Moskova. BASKAKOV, N. A. [Red.] (1956),Russko-Nogayskiy Slovar’, Moskova....., (1964),Russko-Altayskiy Slovar’, 1964....., [Red.] (1967),Russko-Karakalpakskiy Slovar’, Moskova....., [Red.] (1973),Gagauzsko-Russko-Moldavskiy Slovar’, Moskova.....,HAMZAYEV [Red.] (1956),Russko-Turkmenskiy Slovar’, Moskova.....,KARRIYEV, B. A., HAMZAYEV, M. Y. [Red.] (1968),Turkmensko- Russkiy Slovar’, Sovyetskaya Entsiklopediya: Moskova.....,., ZAYACZKOWSKİ, A., ŞAPŞAL, S. M. [Red.] (1974),Karaimsko-Russko- Pol’skiy Slovar’, Russkiy Yazık: Moskova. BENZİNG, J. “Das Tschuwaschische” Philologiae Turcicae Fundamenta, Tomus Primus, Franz Steiner: Wiesbaden: 695-751. s. BROCKELMANN, C. (1954),Osttürkische Grammatik der Islamischen Litteratur- sprachenMittelasiens, E. J. Brill: Leiden. BURAN, A. (1997),
  7. Keban, Baskil ve Ağın Yöresi Ağızları, Ankara: TDK Yay. C’AYIM, N. A. (2006), Ruskko-Kumandinskiy Slovar’, Biya: Biysk. CEYLAN, Emine (1997),
  8. Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, Ankara:
  9. TDK Yay. ÇANKOV, D. İ. [Red.] (1961), Russko-Hakaskiy Slovar’, Moskova. ÇARIYAROV, B, ALTAYEV, S. [Red.] (1987) Bol’şoy Russko-Turkmenskiy Slovar’, C. II (P-Ya), Moskova. DE COURTEİLE, M. Pavet (187