KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkbilig / 2014 / Sayı: 27

TÜRK DİLLERİNDE ALOMORFİ KOŞULLANMASI

Conditioning of Allomorphy in Turkic Languages

Eyüp BACANLI
Sayfa
13–39
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma Türk dil ve lehçelerinde karşılaşılan gövde ve ek alomorfisinin çeşitli türlerini eş zamanlı olarak analiz etmede, dilbilimsel yaklaşımları dikkate alan metodolojik bir yenilik önermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede Türk dillerindeki parça ve işlem morfolojilerinde görülen gövde ve ek alomorfisi eş zamanlı bakış açısıyla ele alınmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bugüne dek Türk dil ve lehçelerinin gramatikal tasvirlerinde genellikle ek alomorfisi fonolojik koşullar çerçevesinde ele alınmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma Türk dil ve lehçelerinde karşılaşılan gövde ve ek alomorfisinin çeşitli türlerini eş zamanlı olarak analiz etmede, dilbilimsel yaklaşımları dikkate alan metodolojik bir yenilik önermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makalede Türk dillerindeki parça ve işlem morfolojilerinde görülen gövde ve ek alomorfisi eş zamanlı bakış açısıyla ele alınmaktadır. Bugüne dek Türk dil ve lehçelerinin gramatikal tasvirlerinde genellikle ek alomorfisi fonolojik koşullar çerçevesinde ele alınmıştır. Morfolojik koşullar ise içerdikleri fonolojik koşullar nedeniyle morfofonemler temelinde kısmen ele alınmıştır. Ancak Türk dillerindeki alomorfinin oluşumunda, diğer dünya dillerinde olduğu gibi morfolojik, sözcüksel ve hatta semantik bir takım koşullar da belirleyici olabilmektedir. Fonolojik olmayan koşullar, (özellikle de sözcüksel ve semantik olanlar) asimetrik ve yeterince genelleşmemiş morfolojik süreçleri kapsadığı için Türk dillerinin gramatikal tasvirlerinde göz ardı edilmektedir. Bu nedenle ilk defa bu çalışmada çeşitli eski Türk dillerinden tespit edilen bazı sözcüksel ve semantik koşullu alomorfi örneklerine de yer verilecektir. Çalışma Türk dil ve lehçelerinde karşılaşılan gövde ve ek alomorfisinin çeşitli türlerini eş zamanlı olarak analiz etmede, dilbilimsel yaklaşımları dikkate alan metodolojik bir yenilik önermektedir.

Abstract

In this paper, stem and affixal allomorphy observed in the segmental morphology and process morphology of Turkic languages is examined from a synchronic viewpoint. To date, Turkologists have generally dealt with affixal allomorphy in the frame of phonological conditions in their grammatical descriptions of Turkic languages. Morphological conditions, on the other hand, have been partly analysed on the basis of morphophonemes due to the phonological features they have. However, in the formation of allomorphy in Turkic languages, as in other World languages, morphological, lexical and even semantic conditions may be determining factors. Non-phonological conditions (especially lexical and semantic ones) are generally disregarded in the grammatical descriptions of Turkic languages, since they comprise asymmetric and non-generalized morphological processes. Therefore, this article, for the first time, will show some examples of lexically and semantically conditioned allomorphy which are detected in Older Turkic languages. All in all, this

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BACANLI, E. (2014). TÜRK DİLLERİNDE ALOMORFİ KOŞULLANMASI. Türkbilig, Sayı: 27, 13–39. https://ajindex.com/articles/418410

Kaynakça (17)

  1. AKAMATSU, Tsutomu, (2006), "Phonemics", The Linguistics Encyclopedia, (Ed. K. Malmkjær-J. M. Anderson), London and New York: Routledge, 457-464.
  2. ARGUNŞAH, M. ve G. SAĞOL YÜKSEKKAYA, (2014),
  3. Karahanlıca, Harezmce, Kıpçakça Dersleri (3. baskı), Istanbul: Kesit Yayınları.
  4. ASLAN, Sema, (2006), “Türkiye Türkçesinin morfonolojisi üzerine”, Türk Dili 664, 547-557.
  5. ATA, Aysu, (1998), Nehcü’l-Feradis Uştmaḫlarnıŋ Açuq Yolu III Dizin-Sözlük, Ankara:
  6. TDK Yayınları.
  7. ATA, Aysu, (2009), "Türk Dillerinde +lA Çokluk Eki", International Journal of Central Asian Studies 13, 89-99.
  8. BACANLI, Eyüp, (2008), "Phase marking on initiotransformative verbs in Altay Turkic", Turkic Languages 12/2, 170-186.
  9. BACANLI, Eyüp, (2011), "Inflectional Suppletion in Turkic Languages", Folia Linguistica Historica 32, 1-42.
  10. BACANLI, Eyüp, (2012), "Çulım Türkleri ve Dilleri", Tehlikedeki Diller Dergisi 1, 67-84.
  11. BACANLI, Eyüp, (2014), “Türk Dillerinin Şahıs Zamirlerinde Düzensizlikler (Irregularities in personal pronouns of Turkic languages)”, Eva Csato Johanson Festschrift, (Ed. N. Demir-B. Karakoç-A. Menz, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları, 43-61.
  12. BAERMAN, M. & G. G. CORBETT, & D. P. BROWN, (2010), Defective Paradigms: missing forms and what they tell us, (Proceedings of the British Academy, 163), Oxford University Press,
  13. Oxford. BAUER, Laurie, (2004),
  14. A Glossary of Morphology, Edinburgh: Edinburgh University Press.
  15. BUSSMANN, Hadumod, (2006), Routledge Dictionary of Language and Linguistics, (Translation and adaptation: L. Forester-K. Kazzazi-S. Newton-E. Thompson-G. Trauth), London and New York: Routledge. BYBEE, Joan, (1985), Morphology: A Study of the Relation Between Meaning and Form, Amsterdam-Philadelphia: John Benjamins. BYBEE, J. & E. Pardo, (2007), “On lexical and morphological conditioning of alternations. A nonce-probe experiment with Spanish verbs”, Frequency of Use and the Organization of Language, (Ed. J. Bybee), Oxford: Oxford University Press, 74-100.
  16. BYBEE, J. & C. L. Moder, (2007), “Morphological classes as natural categories”. Frequency of Use and the Organization of Language, (Ed. J. Bybee), Oxford: Oxford University Press, 127-147.
  17. CARSTAİRS, Andrew, (1988), "Some implications of phonologically conditioned suppletion", Yearbook of Morphology 1, (Ed. G. Booij & J. van Marle), Dordrecht: Foris, 67–94. CARSTAİRS-MCCARTHY, Andrew, (1998), "Paradigmatic Structure: Inflectional Paradigms and Morphological Classes", The Handbook of Morphology, (Ed. A. Spencer-A. Zwicky), Ox