Dergiler / Türkbilig / 2015 / Sayı: 30

BEDDUANIN ESTETİK İFADESİ: MÂNİLERDE KARGIŞLAR

Aesthetic Expressions of the Curses: Curses in Mâni s (Short Rhymed Folk Poems in Turkish)

Sayfa
1–21
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu amaç doğrultusunda kargış örneği içeren mâniler; kargışın yer aldığı dize , kargışların içeriği ve kargışların muhatabı gibi başlıklar altında sınıflandırılarak ele alınmış ve böylece konuya dair genel bir betimleme yapılmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mâni , anonim Türk halk edebiyatına özgü nazım şekillerinden biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak kargış, her ne kadar kötü bir dileği içerse de, Türk halk edebiyatında başta mâni olmak üzere çeşitli şiir formları içinde ve estetik bir biçimde ifade edilerek sanatsal bir yaratının bileşeni hâline de gelebilmektedir. 18 binden fazla mâni metni taranarak tespit edilmiş örnekler üzerindeki incelemeye dayanan bu çalışma, mânilerde kargış kullanımını farklı açılardan ele almayı amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu amaç doğrultusunda kargış örneği içeren mâniler; kargışın yer aldığı dize , kargışların içeriği ve kargışların muhatabı gibi başlıklar altında sınıflandırılarak ele alınmış ve böylece konuya dair genel bir betimleme yapılmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Mâni , anonim Türk halk edebiyatına özgü nazım şekillerinden biridir. Anadolunun muhtelif yerlerinde ah, bedat, beddua, ilenç, inkisar, intizar, karış, lanet gibi adlarla da anılan kargış ise; kısaca, kötü dilek içeren kalıplaşmış sözler anlamına gelmektedir. Ancak kargış, her ne kadar kötü bir dileği içerse de, Türk halk edebiyatında başta mâni olmak üzere çeşitli şiir formları içinde ve estetik bir biçimde ifade edilerek sanatsal bir yaratının bileşeni hâline de gelebilmektedir. 18 binden fazla mâni metni taranarak tespit edilmiş örnekler üzerindeki incelemeye dayanan bu çalışma, mânilerde kargış kullanımını farklı açılardan ele almayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda kargış örneği içeren mâniler; kargışın yer aldığı dize , kargışların içeriği ve kargışların muhatabı gibi başlıklar altında sınıflandırılarak ele alınmış ve böylece konuya dair genel bir betimleme yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract

Mâni is one of typical poetry forms of the anonymous Turkish folk literature. Turkish word Kargiş (curse) expressed with different words such as ah, bedat, beddua, ilenç, inkisar, intizar, karış, lanet in different locations in Anatolia simply means stereotyped expressions including bad wish . However, expressed in an aesthetic manner, kargış despite including a bad wish, becomes a component of the artistic creation in various poetry forms in Turkish folk literature -mainly mânis- This study depending on the examination of the selected samples by scanning more than 18 thousands mânis attempts to analyse different forms of cursing in mânis from different aspects. To this end, mânis including curses are categorized under the titles such as the lines that include the curses , the subject of the curses and the addressee of the curses , before trying to make a general description of the subject.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇEVİK, M. (2015). BEDDUANIN ESTETİK İFADESİ: MÂNİLERDE KARGIŞLAR. Türkbilig, Sayı: 30, 1–21. https://ajindex.com/articles/418386

Kaynakça (28)

  1. AÇA, M. ve M. ERCAN, (2005), “Anonim Halk Edebiyatı”, Türk Halk Edebiyatı El Kitabı, (Ed. M. Öcal Oğuz), Ankara: Grafiker Yayıncılık, 113-168.
  2. AKALIN, L. Sami, (1972),
  3. Türk Manilerinden Seçmeler I-II, İstanbul: Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı. AKALIN, L. Sami, (1990), Türk Dilek Sözlerinden Alkışlar Kargışlar, Ankara:
  4. Kültür Bakanlığı. ARTUN, Erman, (1999), “Günümüz Adana Âşıklık Geleneğinde Alkış-Kargış (Kara Alkış)”, III. Uluslar Arası Çukurova Halk Kültürü Bilgi Şöleni-Bildiriler, Adana: Adana Valiliği, 111-122.
  5. ARTUN, Erman, (2007), “Türk Halk Kültüründe Mani Söyleme Geleneği, Manilerin İletişim Boyutu ve İşlevselliği”, IV. Uluslararası Türk Medeniyetlerinde Sözlü Kültür Geleneği (Türk Dünyasında Maniler) Sempozyumu Bildirileri, İzmir: YAZ-AR-BİR ve Fethiye Belediye Başkanlığı, 21-31.
  6. BAŞGÖZ, İlhan, (1957),
  7. Manilerimizden, Ankara:
  8. Dost Yayınevi.
  9. BAŞGÖZ, İlhan, (1986),
  10. Folklor Yazıları, İstanbul:
  11. Adam Yayınları.
  12. BİLGE, Kilisli Rıfat, (1996), Mâniler, (Hazırlayan: Atâ Çatıkkaş), Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı. BORATAV, Pertev Naili, (1997), 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı, İstanbul:
  13. Gerçek Yayınevi.
  14. ÇELİK, Ali, (2005), Mânilerimiz ve Trabzon Mânileri, Ankara:
  15. Akçağ Yayınevi.
  16. ÇOBANOĞLU, Özkul, (2007), “Türk Halk Kültüründe Mani Tipi İletişim Biçimi ve Sosyo-Kültürel İşlevleri”, IV. Uluslararası Türk Medeniyetlerinde Sözlü Kültür Geleneği (Türk Dünyasında Maniler) Sempozyumu Bildirileri, İzmir: YAZ-AR-BİR ve Fethiye Belediye Başkanlığı, 69-77.
  17. DEMİR, Necati, (2013), Türk Mânileri, Ankara:
  18. Gazi Kitabevi.
  19. DUYMAZ, Ali, (2007), “Türk Halk Anlatılarında Mâni Tarzı Şiirlerin Kullanımı Üzerine”, IV. Uluslararası Türk Medeniyetlerinde Sözlü Kültür Geleneği (Türk Dünyasında Maniler) Sempozyumu Bildirileri, İzmir: YAZ-AR-BİR ve Fethiye Belediye Başkanlığı, 82-89.
  20. ELÇİN, Şükrü, (1990), Türkiye Türkçesinde Mâniler, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. ELÇİN, Şükrü, (1993),
  21. Halk Edebiyatına Giriş, Ankara:
  22. Akçağ Yayınevi.
  23. GÖKSU, M. Hasan, (1970), Mânilerimiz, [İstanbul]: Milliyet Yayınları.
  24. GÖZAYDIN, Nevzat, (1989), “Anonim Halk Şiiri Üzerine.”, Türk Dili, LVII, 445-450: 1-104.
  25. KAYA, Doğan, (2001), Folklorumuzda Beddua Söyleme Geleneği ve Türk Halk Şiirinde Beddualar, Ankara:
  26. Atatürk Kültür Merkezi. ONAY, Ahmet Talât, (1996), Türk Halk Şiirlerinin Şekil ve Nev’i, (Hazırlayan: Cemal Kurnaz), Ankara:
  27. Akçağ Yayınevi.
  28. ÖĞÜT EKER, Gülin, (1999), “Bayburt Mânilerinden Hareketle İletişimde Yüklendiği Fonksiyonla Mâni Söyleme Geleneği”, Millî Folklor, VI, 44: 105-114. ÖN