Dergiler / Türkbilig / 2015 / Sayı: 29

TÜRK DİLİNDE EŞ ANLAMLILIK VE GÖNÜL, YÜREK, KALP KELİMELERİ

Synonymy in Turkish Language and Words Gönül , Yürek , and Kalp in Turkish

Sayfa
121–146
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Eski Anadolu Türkçesi Döneminin sonlarında kullanımı yaygınlaşan kalp kelimesi hem gönül kelimesinin hem de yürek kelimesinin anlam alanlarına girerek kullanımını yaygınlaştırmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada gönül, yürek ve kalp kelimelerinin eş anlamlılık derecesini belirleyebilmek için Eski Türkçe, Karahanlı, Harezm, Eski Anadolu, Osmanlı ve Türkiye Türkçesi dönemleri için bütünce oluşturulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bütünce dâhilindeki yazılı metinlerden derlenen örnekler Partingtonun uygunluk analizi ve Firthün sözcüğün eş dizimlilerinin onun anlamının bir parçasını içermesi gerektiği görüşünden yararlanılarak incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Eski Anadolu Türkçesi Döneminin sonlarında kullanımı yaygınlaşan kalp kelimesi hem gönül kelimesinin hem de yürek kelimesinin anlam alanlarına girerek kullanımını yaygınlaştırmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu çalışmada gönül, yürek ve kalp kelimelerinin eş anlamlılık derecesini belirleyebilmek için Eski Türkçe, Karahanlı, Harezm, Eski Anadolu, Osmanlı ve Türkiye Türkçesi dönemleri için bütünce oluşturulmuştur. Bu bütünce dâhilindeki yazılı metinlerden derlenen örnekler Partingtonun uygunluk analizi ve Firthün sözcüğün eş dizimlilerinin onun anlamının bir parçasını içermesi gerektiği görüşünden yararlanılarak incelenmiştir. Her döneme ait metinler incelendiğinde üç kelimenin de birbirinin yerine geçebildiği bağlamların olduğu görülmüştür. Eski Anadolu Türkçesi Döneminin sonlarında kullanımı yaygınlaşan kalp kelimesi hem gönül kelimesinin hem de yürek kelimesinin anlam alanlarına girerek kullanımını yaygınlaştırmıştır.

Abstract

In this paper, a corpus was constructed for the purpose of determining the degree of synonymity among the words gönül , yürek and kalp by scanning the texts in Old Turkic, Qarahanlı, Harezm and Old Anatolian, Ottoman and Republician Turkish. The examples compiled from texts were assessed using the compliance analysis in line with Partington and Firth s considerations about connotations. The analysis prescribes that connotations have a part of their real meaning. When these texts were examined, it was seen that each of these three words could be used interchangeably. Kalp which became widespread in the last years of Old Anatolian Turkish entered into semantic fields of both gönül and yürek by extending its field of use.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜNAY, N. (2015). TÜRK DİLİNDE EŞ ANLAMLILIK VE GÖNÜL, YÜREK, KALP KELİMELERİ. Türkbilig, Sayı: 29, 121–146. https://ajindex.com/articles/418383

Kaynakça (17)

  1. AKSAN, Doğan, (1998), Anlambilim Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlambilimi, Ankara: Engin Yayınları..., (2004). “Eşanlamlılık Sorunu ve Türk Yazı Dilinin Eskiliğinin Saptanmasında Eşanlamlılardan Yararlanma”. Dilbilim ve Türkçe Yazıları, İstanbul: Multilingual Yayınları: 157-168..., (2007),
  2. En Eski Türkçenin İzlerinde, İstanbul:
  3. Multilingual Yayınları.
  4. ALTINÖRS, Atakan, (2012), 50 Soruda Dil Felsefesi, İstanbul: 7 Renk Basım Yayım. ARAT, Reşit Rahmeti, (1991),
  5. Kutadgu Bilig I Metin, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (=KB)..., (1992), Edib Ahmed b. Mahmud Yükneki Atebetü’l-Hakayık, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (=AH) ATA, Aysu, (2013), Karahanlı Türkçesinde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası, Giriş-Metin-Notlar-Dizin). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (=KKT) BANG, W.; RAHMETİ G. R., (1970),
  6. Oğuz Kağan Destanı, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. (=OKD) CAFEROĞLU, Ahmet, (1993),
  7. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, İstanbul:
  8. Enderun Kitabevi.
  9. CLAUSON, Sir G. (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford: Clarendon Press.
  10. ÇAĞBAYIR, Yaşar, (2007), Orhun Yazıtlarından Günümüze Türkiye Türkçesinin Söz Varlığı Ötüken Türkçe Sözlük 1-2-3-4-5, İstanbul:
  11. Ötüken Neşriyat. DEMİRCİ, Ümit Özgür; KARSLI Sibel, (2014), Kutb’un Husrav u Şirin’i Dizin, İstanbul: Kesit Yayınları. (=HŞ) DİLÇİN, Cem (1991), Mes’ud bin Ahmed Süheyl ü Nev-Bahar İnceleme-Metin Sözlük, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (=SN) ECKMANN, János; TEZCAN Semih; ZÜLFİKAR Hamza; ATA Aysu, (2014), Nehcü’l-Ferādýs, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları (=NF) ERASLAN, Kemal, (2000), Ahmed-i Yesevî Dîvân-ı Hikmet’ten Seçmeler, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. (=DH) ERCİLASUN, Ahmet B.; AKKOYUNLU Ziyat, (2014), Kâşgarlı Mahmud Dîvânu Lugâti’t-Türk Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları (=DLT) ERDAL, Marcel, (2004),
  12. A Grammar of Old Turkic, Leiden & Boston: Brill. ERDEM, Melek, (2004), “Oğuz Grubu Türk Lehçelerinde Eş Anlamlılık (Synonymy)”. Zeynep Korkmaz Armağanı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 147-162.
  13. ERGİN, Muharrem, (1991),
  14. Dede Korkut Kitabı II-İndeks-Gramer, Ankara:
  15. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  16. EROL, Hülya Arslan, (2008), Eski Türkçeden Eski Anadolu Türkçesine Anlam Değişmeleri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  17. HACIEMİNOĞLU, Necmettin, (2000), Kutb’un Hüsrev ü Şirin’i ve Dil Hususiyetleri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (=HŞ) HATİBOĞLU, Vecihe, (1970), “Eş Anlamlı Sözcükler Var mıdır?”. Türk Dili Dergisi, 229: 9-