Dergiler / Türkbilig / 2018 / Cilt: 2 - Sayı: 36

UYGUR HARFLİ OĞUZ KAĞAN DESTANINDA GEÇEN MOĞOLCA SÖZCÜKLER

Mongolian Words in the Epic of Oghuz Khagan

Sayfa
47–62
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Metin muhtevası bakımındanorijinal olduğu gibi dil özellikleri itibariyle de tarihsel Türk dili metinleri içerisinde farklılıkgöstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk destan geleneğinin önemli metinlerinden olan Uygur harfli Oğuz Kağan Destanı,aynı zamanda Türk dilinin de önemli kaynaklarındandır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Metin muhtevası bakımındanorijinal olduğu gibi dil özellikleri itibariyle de tarihsel Türk dili metinleri içerisinde farklılıkgöstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yazıda, Uygur harfli Oğuz KağanDestanında geçen Moğolca sözcükler tespit edilmiş, metin içindeki tanıkları gösterilmiş veardından sözcüklerin diğer Türk dili metinlerindeki ve Moğolcadaki varlıklarısorgulanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türk destan geleneğinin önemli metinlerinden olan Uygur harfli Oğuz Kağan Destanı,aynı zamanda Türk dilinin de önemli kaynaklarındandır. Metin muhtevası bakımındanorijinal olduğu gibi dil özellikleri itibariyle de tarihsel Türk dili metinleri içerisinde farklılıkgöstermektedir. Uygur harfli Oğuz Kağan Destanı barındırdığı Moğolca sözcüklerbakımından da çağdaşlarına göre zengindir. Bu yazıda, Uygur harfli Oğuz KağanDestanında geçen Moğolca sözcükler tespit edilmiş, metin içindeki tanıkları gösterilmiş veardından sözcüklerin diğer Türk dili metinlerindeki ve Moğolcadaki varlıklarısorgulanmıştır.

Abstract

Beside being one of the substantial texts of Turkic epic tradition, The Epic of Oghuz Khagan written with Uighur script, is also an important source for Turkic language. Not only because of its original content but also in point of linguistic features this epic has differed from the other historical texts of Turkic. The Epic of Oghuz Khagan with Uighur script is also richer than the other contemporary texts in respect to Mongolian words which it contains. In this paper; the Mongolian words in the Epic of Oghuz Khagan with Uigur script have been detected, their witnesses in that text have been demonstrated and the existence of these words in the other texts of Turkic and in Mongolian have been examined.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AĞCA, F., GÜL, B. (2018). UYGUR HARFLİ OĞUZ KAĞAN DESTANINDA GEÇEN MOĞOLCA SÖZCÜKLER. Türkbilig, Cilt: 2 - Sayı: 36, 47–62. https://ajindex.com/articles/402882

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. AĞCA, Ferruh (2016),
  2. Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanı, Metin – Aktarma – Notlar – Dizin – Tıpkıbasım, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yay., Ankara.
  3. ARGUNŞAH, Mustafa, Galip GÜNER (2015),
  4. Codex Cumanicus, Kesit Yay., İstanbul.
  5. BANG, Willi, G. R. ARAT (1936),
  6. Oğuz Kağan Destanı, İstanbul Üniversitesi Yay.: 18, İstanbul.
  7. CLARK, Larry (1977), “Mongol Elements in Old Turkic”, JSFO 75: 110-168.
  8. CLAUSON, Gerard (1958), “The Earliest Turkish Loan Words in Mongolian”, CAJ IV: 174- 187. CSÁKI, Éva (2006), Middle Mongolian Loan Words in Volga Kipchak Languages, Harrassowitz Verlag, Wieasbaden. DLT → Ahmet Bican ERCİLASUN – Ziyat AKKOYUNLU, Dîvânu Lugâti’t-Türk, Giriş – Metin – Çeviri – Notlar – Dizin, TDK Yay., Ankara 2014.
  9. DOERFER, Gerhard (1993), Versuch einer linguistischen Datierung alterer osttürkischer Texte, Harrassowitz Verlag, Turcologica 14, Wiesbaden. EDPT → CLAUSON, Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford. EDAL → Sergei STAROSTIN vd. (2003), Etymological Dictionary of Altaic Languages I-III, Brill: Lieden-Boston. EREN, Hasan (1999),
  10. Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara. ETŞ → ARAT, Reşid Rahmeti (1991),
  11. Eski Türk Şiiri, TTK Yay., Ankara.
  12. GÜL, Bülent (2016). Moğolca İbni Mühennâ Lügati, Ankara: TKAE Yay. İM → KİLİSLİ RIFAT (1340) [1922]. Kitâb Hilyetü’l-insân ve Helbetü’l-lisân. İstanbul. İML → İbni-Mühenna Lûgati → Aptullah BATTAL, İbni-Mühenna Lûgati (İstanbul nüshasının Türkçe bölüğünün endeksidir), TDK Yay., Ankara, 1988.
  13. KAÇALİN, Mustafa Sinan (2011), Nevâyî’nin Sözleri ve Çağatayca Tanıkları, El-Lugâtu’nNevâiyye ve’l-İstişhâdâtu’-Cagâtâ’iyye, TDK Yay., Ankara KD → The King’s Dictionary: The Rasulid Hexaglot: Fourteenth Century Vocabularies in Arabic, Persian, Turkic, Greek, Armenian and Mongol. (2000). Translated by: T. Halasi Kun, Peter B. Golden, L. Ligeti and E. Schütz with essays by Peter B. Golden and Thomas A. Allsen, Brill: Leiden-Boston-Köln. LIGETI, Louis. (1962). “Un Vocabulaire Mongol D’İstanboul”. AOH. Vol. XIV, No 1: 3-99.
  14. LİGETİ, Louis (1966), “Un Vocabulaire Sino-Ouigour Des Ming, Le Kao-tch’angkouan Yi-chou du Bureau des Traducteurs”, AOH, XIX: 117-199.
  15. LESSING, Ferdinand D. (2003), Moğolca-Türkçe Sözlük I-II (Çev. Günay KARAAĞAÇ), TDK Yay., Ankara. ME → POPPE, N.N. (1938). Mongols’skii Slovar’ Muqaddimat al-Adab. Çast I-II, Moskva Leningrad. MGT → RACHEWİLTZ, I. D. (1972). Index to The Secret History of The Mongols. Bloomington: Indiana University. MHHTB → ÇOIMAA, Ş. ve diğerleri. (200