Dergiler / Şarkiyat / 2021 / Cilt: 13 - Sayı: 3

IV. / X. YÜZYIL İSLÂM DÜNYASINDA TEK HALIFELIKTEN ÜÇ AYRI HALIFELIĞE BÖLÜNME SÜRECI

THE RELIGIOUS - POLITICAL DIVISION IN THE ISLAMIC WORLD DURING THE 10TH CENTURY: THE PROCESS OF EVOLUTION FROM ONE CALIPHATE TO THREE CALIPHATE

Sayfa
1011–1033
Yayın Tarihi
2021-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kaynak ve araştırmalar ışığında sürecin aydınlatılıp alana katkı sunulması hedeflemektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Muhammed’in (s.a.v) vefatından sonra yönetim anlayışı olarak hilafet yönetimini benimsediler.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu anlayış, Muaviye’nin kendisinden sonra oğlu Yezid’i hilafet için veliaht tayin etmesiyle saltanata dönüştü.
💡
Sonuç & Katkı:Kaynak ve araştırmalar ışığında sürecin aydınlatılıp alana katkı sunulması hedeflemektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Abbâsî · Fâtımî · Endülüs Emevî

Özet

Müslümanlar, Hz. Muhammed’in (s.a.v) vefatından sonra yönetim anlayışı olarak hilafet yönetimini benimsediler. Bu anlayış, Muaviye’nin kendisinden sonra oğlu Yezid’i hilafet için veliaht tayin etmesiyle saltanata dönüştü. Ancak tek hilafet yönetimi Abbâsîler dönemine kadar devam etti. Abbâsîler, ilk dönemlerinde ortaya koydukları dinî siyasî ve askerî politikaları devam ettiremediler. Değişen şartlar karşısında kapsayıcı siyasî ve dinî politikalar üretemeyince de otoritelerini kaybettiler. X. Yüzyılda İslâm dünyasında var olan siyasî-dinî bölünmenin sonucu olarak rakip hilafet devletleri ortaya çıktı. İlkin Kuzey Afrika’da Şiî-İsmâili Fâtımî devleti halifelik ilan etti. Daha sonra Endülüs Emevî devleti de ortamdan istifade ederek emîrlikten hilafete geçiş yaptı. Böylece İslâm dünyasında ilk kez aynı anda üç hilafet devleti hüküm sürer oldu. Bu bölünme Müslümanların güç kaybetmesine dolayısıyla da İslâm medeniyetinin duraksamasına ve zarar görmesine neden oldu. Bu araştırmada X. Yüzyılda İslâm dünyasında tek halifelikten üç halifeliğe evrilme süreci ele alınmaktadır. Müslümanlar arasındaki ayrılıkları derinleştiren bu siyasî-dinî bölünmenin sebep ve sonuçları önem arz etmektedir. Bu süreçle alakalı çalışmaların azlığı bizi bu alanda araştırma yapmaya sevk etmiştir. Kaynak ve araştırmalar ışığında sürecin aydınlatılıp alana katkı sunulması hedeflemektedir.

Abstract

Muslims adopted the caliphate administration after death of Muhammad (pbuh). This approach turned into the sultanate when Muawiya appointed his son Yazid as the dauphin. The single centralized caliphate rule continued until the Abbasid period. The Abbasids could not continue the religious and polmil policies they had applied during their first period. As they unable to develop inclusive policies to adapt changing conditions, they lost their authority. The political-religious divisions led emergence of rival caliphate states in Islamic world during 10th century. First, the Shiite-Ismail Fatimids declared caliphate in North Africa. Subsequently, the Andalusian Umayyads transited to caliphate from emirate status by benefitting from favoured conditions. Thus, three caliphate states ruled simultaneously first time. This division caused losing power, damage, and stagnation of Islamic civilization. In this research, the evolution of the single centralized caliphate administration to three caliphates in the 10th century is discussed. The process of ruling Islamic states from single power to dived ones is important as these deepened disputes among Muslims. Thus, as the research on this topic are sparse, we aimed to find out the reason and consequences of the processes and contribute to the research field based on the resources.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SAYLIK, M. (2021). IV. / X. YÜZYIL İSLÂM DÜNYASINDA TEK HALIFELIKTEN ÜÇ AYRI HALIFELIĞE BÖLÜNME SÜRECI. Şarkiyat, Cilt: 13 - Sayı: 3, 1011–1033. https://ajindex.com/articles/394141

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Özaydın Abdülkerim. “Ağlebîler”. DİA. 1/475-478. İstanbul: TDV Yayınları, 1988. Arîb b. Sa‘d. “Sılatü Târîhi’t-Taberî (Taberî, Târîh [Ebü’l-Fazl], XI içinde)”. Beyrût: Dâru’t-Turâsi, 2. Basım, 1387. Avcu, Ali. Karmatîler’in Doğuşu ve Gelişim Süreci. Ankara:
  2. Ankara Üniversitesi, Doktora Tezi, 2009.
  3. Ay, Mahmut. Mu’tezile ve Siyaset. 1stanbul: Endülüs Yay, 2. Baskı., 2017.
  4. Ayaz, Fatih Yahya. “Vezir”. DİA. 43/79-82. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
  5. Aydınlı, Osman. Mu’tezilede İmamet ve Siyaset. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2017.
  6. Azimli, Mehmet. “Abbasiler Döneminde Türklerden Oluşturulan Ordu (Hassa Ordusu)”. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/2 (2002), 29-47.
  7. Azimli, Mehmet. Şii Karakterli İsyanlar. İstanbul: Öykü Kitapevi, 2006. Bağdâdî, Ebû Bekir Ahmed b. Ali b. Sâbit Hatîb. Târîhu Bağdâd ve Zuyûlihî. ed. Mustafa Abdülkadir Ata. I-XXI Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1996. Bağdâdî, Ebû Mansûr Abdülkâhir b. Tâhir b. Muhammed et-Temîmî. el-Fark Beyne’l-Fırak ve Beyânu’l-Fırkatü’n-Nâciyye. Beyrut: Dârü’l-Âfaki’l-Cedîde, 1977. Belâzûrî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ b. Câbir b. Dâvûd. Ensâbu’l-Eşrâf. ed. S. Zekkâr ve R. Ziriklî. I-XIII Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikir, 1996.
  8. Bozkurt, Nahide. Abbâsîler. İstanbul: İSAM, 2016.
  9. Bozkurt, Nahide. “Alioğullarının Siyasal İktidar İstencinde-Abbasiler Dönemi-İlk Mücadelesi: Muhammed en-Nefsu’z-Zekiyye’nin İsyanı”. Dini Araştırmalar Dergisi 5/13 (2002), 107-118.
  10. Bozkurt, Nahide. Mu’tezile’nin Altın Çağı: Me’mun Dönemi. İstanbul: Ankara Okulu Yayınları, 2016.
  11. Bozkurt, Nahide. Oluşum Sürecinde Abbasî İhtilali. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2016.
  12. C. F. Seybold. “Endülüs”. İA. 4/270-273. İstanbul, 1977. Cabirî, Muhammed Abid. Arap İslâm Siyasal Aklı. çev. Vecdi Akyüz. İstanbul: Kitapevi Yay, 2001.
  13. Crone, Patricia. Ortaçağ İslâm Dünyasında Siyasi Düşünce. çev. Hakan Köni. İstanbul: Kapı yayınları, 2007.
  14. Çelebi, İlyas. “Mu’tezile”. DİA,. XXXI/391-401. İstanbul: TDV Yayını, 2006.
  15. Dalkılıç, Mehmet. “Bermekilerin Düşüşü”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 15 (2010), 183-197. Dîneverî, Ebû Hanîfe Ahmed b. Dâvûd b. Venend. Ahbâru’t-Tivâl. ed. Abdü’l-Münim Âmr. Kahire: Dâru İhyâi’l-Kutübü’l-Arabî, 1. Baskı., 1960.
  16. Ebu Zehv, Muhammed. Hadis ve Hadisçiler. çev. Selman Başaran M.Ali Sönmez. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2007.
  17. Ethem Ruhi Fığlalı. “Hasan b. Zeyd”. DİA. 16/361. İstanbul: TDV Yayınları, 1997. Farhad Daftary. Şii İslam Tarihi. İstanbul: Alfa, 1. Basım, 2016.
  18. Fayda, Mustafa. Hulefâ-yı Râşidîn Devri Dört