Dergiler / Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2018 / Cilt: 19 - Sayı: 19

OSMANLI DEVLETİʹNDE NAKÎBÜLEŞRAFLIK MÜESSESESİ VE BU MÜESSESEYE BAĞLI KAYMAKAMLIKLAR (19. YÜZYIL)

NAQIB OF ASHRAFS INSTITUTION IN THE OTTOMAN EMPIRE AND GOVERNORS UNDER THIS INSTITUTION (19th CENTURY)

Sayfa
401–431
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu müesseseye bağlı kaymakamlıkların 19. yüzyıldaki durumunu değerlendirdiğimiz bu çalışmada, Nakîbüleşraf kaymakamlarının tayini, görevleri, malî durumları ile siyasî ve sosyal hayata etkileri incelenmiş; 19. yüzyılın ortalarında Osmanlı sınırları içerisinde bulunan kaymakamlık mahalleri tespit edilmeye çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Abbasîlerden itibaren birçok İslam devleti Hz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Muhammedʹin soyundan gelenlere büyük hürmet göstermiş, onları toplum içerisinde koruyup kollamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu müesseseye bağlı kaymakamlıkların 19. yüzyıldaki durumunu değerlendirdiğimiz bu çalışmada, Nakîbüleşraf kaymakamlarının tayini, görevleri, malî durumları ile siyasî ve sosyal hayata etkileri incelenmiş; 19. yüzyılın ortalarında Osmanlı sınırları içerisinde bulunan kaymakamlık mahalleri tespit edilmeye çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Abbasîlerden itibaren birçok İslam devleti Hz. Muhammedʹin soyundan gelenlere büyük hürmet göstermiş, onları toplum içerisinde koruyup kollamıştır. Aynı durum Osmanlılar için de geçerlidir. Kuruluşundan yıkılışına kadar Osmanlı idarecileri, âlim ve fâzıllara gösterdiği hürmet ve saygıyı, bu kutlu soya mensup seyyid ve şeriflere de göstermiş; bu sınıfa vergi ve askerlik muafiyeti sağladığı gibi devlet memuriyetinde öncelik tanımış ve bunlara toplum içerisinde daima ayrı bir önem vermiştir. II. Bayezid devrinde kurulan Nakîbüleşraflık Müessesesiʹnin başlıca görevleri, Osmanlı coğrafyasında yaşayan seyyid ve şerifleri ʺsiyâdet defteriʺne kaydetmek, onlara sağlanan ayrıcalıklardan faydalanmak isteyen müteseyyidleri (sahte seyyid/şerif) tefrik etmek ve mensup oldukları soya yakışır bir şekilde yaşamalarını sağlamaktı. Zamanla, uzak beldelerde de bu işleri yürütmek için İstanbulʹdaki Nakîblere bağlı ʺNakîbüleşraf Kaymakamıʺ adı verilen görevliler tayin edilmiş ve bu görevliler taşrada seyyid ve şeriflerin işlerini takip etmişlerdi. Bu müesseseye bağlı kaymakamlıkların 19. yüzyıldaki durumunu değerlendirdiğimiz bu çalışmada, Nakîbüleşraf kaymakamlarının tayini, görevleri, malî durumları ile siyasî ve sosyal hayata etkileri incelenmiş; 19. yüzyılın ortalarında Osmanlı sınırları içerisinde bulunan kaymakamlık mahalleri tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract

After the Abbasid Caliphate many Islamic Countries respected to the descendants of Prophet Mohammed and protected them in society. The same thing was valid for the Ottoman Empire. Since its foundation to decadence, the Ottoman Rulers honored and showed respect to this blessed family in the same way, they did for the scholars, exclude them from tax and military service, privileged them in official duties and gave them a special importance in the society. ʺNaqıb of Ashrafs Institutionʺ which was an institution founded for the first time in the time of II. Bayezid for the purpose of recording the people who belonged to this pure dynasty (sülâle‐i tâhire), preventing the people who want to benefit from the privileges allocated only for this family and providing appropriate life conditions to them. In the course of time employees were appointed in order to perform these duties in the remote part of the country with the name of ʺ Naqıb of Ashrafs Governorʺ who was a kind of sub governor connected to the main office in Istanbul and concerned with the affairs of ʺsayyid and sharifʺ namely descendants of Prophet Mohammed. In this study I try to comment the situations of these governors in the 19th century who were linked to this institution and investigate their appointments, duties, financial conditions and their effect on the social and political life as well as determining the governor locations in the 19th century in the border of Ottoman Empire.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ŞİMŞEK, M. (2018). OSMANLI DEVLETİʹNDE NAKÎBÜLEŞRAFLIK MÜESSESESİ VE BU MÜESSESEYE BAĞLI KAYMAKAMLIKLAR (19. YÜZYIL). Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 19 - Sayı: 19, 401–431. https://ajindex.com/articles/363153

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Başbakanlı Osmanlı Arşivi (BOA) Ali Emirî Sultan Mahmud II (AE.SMHD.II), Dosya: 114/Gömlek: 9667. Bâb‐ı Âli Evrak Odası (BEO),198/14823; 316/23643; 330/24687; 479/35859; 500/37499; 598/44793; 651/48813; 689/51646; 782/58602; 1046/78395; 1059/79359; 1060/79481; 1075/80586; 1234/92516. Cevdet Adliye (C.ADL), 20/1221; 40/2420; 46/2788; 47/2852; 84/5050. Cevdet Belediye (C.BLD), 141/7010. ‐Cevdet Dâhiliye (C.DH), 68/3351; 208/10392; 216/10775; 270/13471. Cevdet Zabtiye (C.ZB), 14/688; 85/4212. ‐Dâhiliye Nezâreti Mektûbî Kalemi (DH.MKT), 16/1; 2197/36. Dâhiliye Nezâreti Sicill‐i Ahvâl Komisyonu Defteri (DH.SAİD), 26/16. Evkaf Nezâreti Defterleri (EV.d.), 9895. ‐Hâriciye Nezâreti Mektûbî Kalemi (HR.MKT), 3/39; 5/19. Hatt‐ı Hümâyun (HAT), 178/7918; 444/22258; 463/22684; 465/22782 A; 514/25138; 1584/51. İrâde Dâhiliye (İ.DH), 201/11489; 713/49895; 1104/86486. ‐İrade Husûsî (İ.HUS), 28/87. Sadâret Amedî Kalemi (A.}AMD), 20/27. ‐Sadâret Divan (Beylikçi) Kalemi (A.}DVN), 39/76; 172/50. Sadâret Mektûbî Kalemi (A.}MKT): 122/31, 168/72. Sadâret Mektûbî Kalemi Deâvi Evrakı (A.}MKT.DV), 186/18. Sadâret Mektûbî Mühimme Kalemi (A.}MKT.MHM), 278/56; 456/96; 478/94. Sadâret Mektûbî Kalemi Meclis‐i Vâlâ (A.}MKT.MVL), 31/64; 130/9. Sadâret Mektûbî Kalemi Nezâret ve Devâir (A.}MKT.NZD), 6/63; 8/33; 152/21. Sadâret Mektûbî Kalemi Umum Vilâyât (A.}MKT.UM), 344/45; 304/4; 391/17; 466/92. Şûrâ‐yı Devlet (ŞD), 2446/28. ‐Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı (TS.MA.e), 170/17; 863/57. Yıldız Mütenevvî Maruzat Evrakı (Y.MTV), 41/8; 78/178; 87/13; 145/87, Lef. 2. Yıldız Perâkende Evrakı (Y.PRK), 5/73. ‐Yıldız Perâkende Askerî Maruzât (Y.PRK.ASK), 83/67. Yıldız Perâkende Evrakı Sadâret Maruzâtı (Y.PRK.A), 8/38. Antonious, George, The Arab Awakening: The Story of the Arab National Movement, Hamish Hamilton, London 1938.
  2. Aydın, Bilgin, İlhami Yurdakul, ʺŞeyhülislamlık (Bab‐ı Meşîhat) Arşivi Defterleriʺ, Din ve Hayat TDV İstanbul Müftülüğü Dergisi, S. 23, 2015, s. 101‐107. Buzpınar, Ş. Tufan, ʺNakîbüleşrafʺ, TDV İslam Ansiklopedisi, C. 32, 2006, s. 322324. Çetinsaya, Gükhan, The Ottoman Administration of Iraq, 1890‐1908,
  3. Routledge, London and New York 2006.
  4. İnalcık, Halil, ʺOsmanlılarʹda Raiyyet Rüsûmuʺ, Belleten, C: XXIII, Sayı: 92, Ankara 1959, s.575‐610. Karateke, Hakan T., Padişahım Çok Yaşa, Osmanlı Devletiʹnin Son Yüzyılında Merasimler, Kitap Yayınları, İstanbul 2004.
  5. Kazıcı Ziya, Osmanlılarda Vergi Sistemi, Şamil Yayınevi, İstanbul 1977.
  6. Kılıç, Rüya, Osmanlıʹda Seyyidler ve Şerifler,