Dergiler / Tıp Hukuku Dergisi / 2019 / Cilt: 8 - Sayı: 16

ETİK VE HUKUKİ BOYUTUYLA TASARIM BEBEK

LEGAL AND ETHICAL ASPECTS OF DESIGNER BABY

Sayfa
157–182
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Olası kötüye kullanımları engellemek adına tasarım bebeklerle ilgili olarak gen üzerinde yapılacak değişikliklerin sıkı devlet kontrolü altındaki özel ruhsatlı kurumlarca yapılmasının ve bu kurumların bu konudaki yükümlülükleri ve yasakları ihlal etmesi durumunda da kurum yöneticileri için cezai sorumluk getirilmesinin uygun olabileceği düşünülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tasarım bebek, genlerinin belli bazı özellikleri taşıması ebeveynleri ve/veya doktorlar tarafından seçilmiş olan bebek olarak tanımlanabilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tasarım bebekler, hastalıkların tedavi edilmesi ve önlenmesi gibi konularda avantajlar sağlayabilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Olası kötüye kullanımları engellemek adına tasarım bebeklerle ilgili olarak gen üzerinde yapılacak değişikliklerin sıkı devlet kontrolü altındaki özel ruhsatlı kurumlarca yapılmasının ve bu kurumların bu konudaki yükümlülükleri ve yasakları ihlal etmesi durumunda da kurum yöneticileri için cezai sorumluk getirilmesinin uygun olabileceği düşünülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Tasarım bebek, genlerinin belli bazı özellikleri taşıması ebeveynleri ve/veya doktorlar tarafından seçilmiş olan bebek olarak tanımlanabilmektedir. Tasarım bebekler, hastalıkların tedavi edilmesi ve önlenmesi gibi konularda avantajlar sağlayabilmektedir. Diğer taraftan ise genetik müdahalelerin sınırının nerede sonlanacağının belirsiz olması ve bunun da “seçkin ırk” yaratma sevdası ile öjenizme kapı aralaması, bebeklerin sağlık kaygısı olmaksızın salt fiziksel ve bilişsel özelliklerinin belirlenmesine fırsat vermesi, özellikle kız çocuklarının hor görüldüğü ülkelerde cinsiyetçi bakışla kız bebeklerin doğmasına fırsat tanınmaması, tasarım bebeklerin bir çeşit yedek parça gibi kullanılması ve hatta sırf bu amaçla üretilmesi gibi bazı riskleri mevcuttur. Genetik müdahalelerin hastalıkların tedavi edilmesi ve önlenmesi amacıyla uygulanmasının, salt geliştirme amaçlı müdahalelerin ve daha seçkin bir nesil yaratmaya yönelik müdahalelere izin verilmemesinin uygun olacağı görüşü taşınmaktadır. Olası kötüye kullanımları engellemek adına tasarım bebeklerle ilgili olarak gen üzerinde yapılacak değişikliklerin sıkı devlet kontrolü altındaki özel ruhsatlı kurumlarca yapılmasının ve bu kurumların bu konudaki yükümlülükleri ve yasakları ihlal etmesi durumunda da kurum yöneticileri için cezai sorumluk getirilmesinin uygun olabileceği düşünülmektedir.

Abstract

Designer baby may be defined as a baby chosen by his/her parents and/or physicians to carry some specific genes. Designer babies provide advantages in the treatment and prevention of diseases. On the other handthere are also some disadvantages as well, such as; to be unclear of the limits of gen editing, to cause to eugenics with the desire of creating an elite race, to define the babies’ physical and cognitive characteristics of the baby without any health concern, not to choose the female embryos in the countries where the females are not demanded…There is also risk to design baby as a kind of spare part and even to produce for this purpose. In order to prevent potential misconduct of gene editing for designer baby, it is believed that gene editing process shall be handled by the institutions under government’s strictcontrol, and it would be beneficial to regulate criminal liability of the managers of the institution in case of violation of obligations.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

HAKERİ, H., REVA, Z. (2019). ETİK VE HUKUKİ BOYUTUYLA TASARIM BEBEK. Tıp Hukuku Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 16, 157–182. https://ajindex.com/articles/361519

Kaynakça (15)

  1. Ashburner, M. et al. (2000). Gene Ontology: tool for the unification of biology, Nature Genetics, 25(1), 25–29. DOI: 10.1038/75556 s. 25-29. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3037419/ (Son Erişim Tarihi: 21.09.2018)
  2. Aslanova, K. (2018).
  3. Genetik Kişisel Veriler ve Hukuk, Türk Tabipleri Birliği, Kişisel Sağlık Verileri Genetik Sempozyumu, 6 Mayıs 2018, İstanbul, 95-101. http://www.kisiselsaglikverileri.org/555-kisiselsaglik-verileri-genetik-sempozyumu-kitabi.html (Son Erişim Tarihi: 01.1.2018)
  4. Bökesoy, I., Arda, B. (2013). İnsan Genomu Projesinin (HUGO'nun) Etik ve Sosyal Yönleri, T Klin Tıbbi Etik, 2013-1, 22-28.
  5. Büken, N., Büken E. (2002). Nedir Şu Tıp Etiği Dedikleri?, Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 11 (1), 17-20. Cambridge Sözlük: https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/ english/designer-baby. (Son Erişim Tarihi: 21.09.2018) Collins Sözlük: https://www.collinsdictionary.com/dictionary/ english/designer-baby. (Son Erişim Tarihi: 21.09.2018)
  6. Chua, H. (2017). Designer Babies and the Law: A Legal Analysis of Human Germline Editing in Light of the UK’s Human Rights Obligations, The King’s Student Law Review, Vol. 8, No. 1 (2017), 68-87.
  7. Crisp, R., Slote M. (2007).
  8. Virtue Ethics, New York, 141. Çoban, A. (2007). Türkiye’de Ana Rahmindeki Embriyonun Hukuki Statüsü, 6. Ankara Biyoteknoloji, Biyogüvenlik ve Sosyoekonomik Yaklaşımlar, 15-17 Kasım 2007, Ankara, 85-110.
  9. Demir, A. (2013).
  10. Etik Açıdan İnsan Genom Projesi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimleri Dergisi Yıl:12 Sayı:23, Bahar 2013, 317-327.
  11. Edwards, R.G. (2007). An indroduction to Bourn Hall: the biomedical background of Bourn Hall Clinic. In: Brinsden PR, Textbook of in vitro fertilization and assisted reproduction: The Bourn Hall guide to clinical and laboratory Practice, 3rd edn. UK, Informa Healthcare, 2007, 1-7.
  12. Flöel, A. (2009). Designer-Baby-Was kann die Medizin leisten?, Designer-Baby, Diagnostik und Forschung am ungeborenen Leben, Padernborn München Bonn Zürich, 11-26.
  13. Fry, J.B. (2012). Designer Babies: A Proposal to Apply Best Interests of the Child to Designer Babies, https://www.regent.edu/acad/ schlaw/blogs/docs/designerbaby.pdf (Son Erişim Tarihi: 20.05.2019).
  14. Hakeri, H. (2019).
  15. Tıp Hukuku, Ankara. Human Fertilisation and Embryology Act 2008 (Chapter. 22, Schedule 2, Section 11) https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2008/22/ pdfs/ukpga_20080022_en.pdf (Son Erişim Tarihi: 21.09.2018) http://peped.org/philosophicalinvestigations/the-uk-law-ongenetic-engineering/ (Son Eri